Геологын кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Геологын кечыже
Участковый геолог предприятия Серебро Магадана.png
Тӱрлылык Профессионал пайрем
Ыҥ геологий шанче да паша дене кылдалтше специалист-влакын совет профессионал пайремышт
Ышталтын 1966
Ыштыше СССР Кӱшыл Каҥашын Президиумжо
Палемдат

 Россий
 Белоруссий
 Казахстан

 Киргизий
Кече апрельын икымше рушарняже
2025 6 апрель
2026 5 апрель
2027 4 апрель
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Геологын кечыже (руш. День геолога) — 1966-шо ий гыч кажне ийын апрельын 1-ше рушарнянже палемдыме совет профессионал пайрем.

Историй

1965-ше ий 24—26 февральыште геолог-влакын Пӱтынь Совет Ушемысе погыныштышт академик А. Л. Яншинын вуйлатымыж почеш СССР-ысе геолог-влак «Геологын кечыже» пайремым ышташ темлымашым луктыныт. Пайремым ышташ кумылаҥдыше амаллан теве могай событий шотлалтеш[1]:

«Геолог — тиде профессий огыл, а илыш йӱла. Тиде философий. Айдеме геологийым йӧрата гын, тудо садак геолог лиеш. Да тидлан нимо ок мешае», — ойлен геологий-минералогий шанче доктор, СибГИУ-н профессоржо Я. М. Гутака.[1]

1966-шо ий 31-ше мартыште СССР Кӱшыл Каҥаш (СССР КК) Президиумын Указше дене СССР-ысе геолог-влакын эллан минерал-сырьё базым вияҥдымаште суапыштым палемдыше пайремым негызлыме[1][2].

Тыгак пайремым тыгай Указ-влак дене пеҥгыдемдыме[1]:

  • СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1980-шо ий 1-ше октябрьысе 3018-Х №-ан «Пайрем да шарнымаш кече-влак нерген» Указше;
  • СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1988-ше ий 1-ше ноябрьысе 9724-XI №-ан «Пайрем да шарныктыш кече-влак нерген СССР-ысе тӧртыкыш вашталтышым пуртымо нерген» Указше;
  • РФ Президентын 2013-шо ий 31-ше июльысо 659 №-ан «Россий Федерацийыште шарнымаш кече да профессионал пайрем-влакым пеҥгыдемдыме радам нерген» Указше;

«Геологын кечыже» апрельын икымше рушарнянже палемдалтеш. Пайремлыме кече теле пагыт мучашлалтме деч вара кеҥежымсе пасу паша  (руш.) (мар. да экспедиций-влаклан ямдылалташ тӱҥалме жап дене кылдалтын[1].

Ий еда палемдалтше «Геологын кечыже» пайремым пеҥгыдемдыме нерген СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Указше // Известий. 1966. 31 март.

Кӧ пайремла

Геолог-влак деч посна тиде кечым профессионал пайрем семын палемдат[3][2]:

  • буровик-влак;
  • маркшейдер-влак;
  • геофизик-влак;
  • пудештарылше-влак;
  • геоморфолог-влак;
  • шахте вошт коштшо-влак;
  • мланде йымалысе поянлыкым кычалше да луктедыше-влак;
  • физике географ-влак;
  • геомеханик-влак.

«Мый вигак геолог лийын омыл. Ӱмырем мучко шкемым тӱрлӧ пашаште терген онченам: водительлан, сварщиклан, рекламе шотышто менеджерланат ыштенам, но шижынам: тиде мыйынлык огыл. Сандене, очыни, тыгай пашалаште кужу жап кучалтын омыл. „Чонлан келшыше пашам“ кычалын, юридическийымат тунем пытаренам, но вара умыленам: тыштат йоҥылыш лийынам. Мый тӱрлӧ сомыллан пижынам, чыла шонкален ыштенам, но геологий дене мыйым пӱрымаш ушен, шонен ойырен налын омыл. Паша мыйым у кӱкшытыш шуаш да кажне кечын уым пален налаш йӧным пуымыж дене ӧрыктара. Геологийын кугытшат ончычсо семынак ӧрыктара. Уло илышетым тиде вершӧрыштӧ эртарен кертат, тиде мланде ӱмбалне коштын кертат, а вет отат пале: тыйын йымалне — кугу минерал. Тидын годымак тудо ик верыште ок шого, а эреак вашталтеш. Вет миллион ий тудым мланде темда, мланде йымалсе вӱд да чытырналтмаш-влак молемаш таратат. Тидлан кӧра рудан капше эреак вашталтеш, а ме тидым мланде гочак ужын кертына», — интервьюшто Томино курык-пояҥдыше комбинатын кугурак геологшо А. М. Цыбук каласкален[4].

«Геологын кечыже» геологий да кӱнчен лукшо организаций-влакын тыгай эллаштышт палемдалтеш[3]:

«Геолог-влак» — кок фигуран скульптур композиций (Арменийын Калыкле сӱрет галерейже, 1952 ий). Скульптор: А. Б. Григорян.

Мероприятий-влак

Ий еда тиде отрасльын ойыртемалтше пашаеҥже-влакым суапландарыме церемоний эртаралтеш[5].

Пайрем сынан мероприятий-влак тыгайрак улыт[3]:

  • Геолог-влак коклаште конференций, семинар, шанче дискуссий да т. м. эртат;
  • Пашам пырля ыштыше-влак коклаште мероприятий-влак;
  • Курык породо-влакын образецышт, экспедиций гыч фотографий-влак, тыгак палеонтологий жапысе ӱзгар-влак дене ончер-влак эртаралтыт;
  • Чыла кумыланлан лекций-влакым лудыт.

2025-ше ийыште Москошто тыгай мероприятий-влак эртеныт[3]:

  • «2025-ше ийысе геологын кечыже» автор-влакын возымо муро концерт (В. И. Вернадский лӱмеш Кугыжаныш геологий тоштер, РАН);
  • Геологий нерген лекций-влак («Заповедное посольство» шанче да пален налме рӱдер);
  • «Геологий. Ужын моштымо сымыктыш» ончер (Кугыжаныш Дарвин тоштер).

Пайрем Российысе геологий тоштерлаште палемдалтеш[3]:

СССР-ын почто маркыже: геолог мумо алмаз да йошкар кристалл-влак — пироп-влак (гранат-влак) дене, этикетке дене пырля. Серий: 50-ше икымше совет геологий.

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 История праздника – День геолога | Официальный сайт ТОИ ДВО РАН (руш.). poi.dvo.ru. Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.
  2. ↑ 1 2 Харитонов, Тимур, Забытый праздник День геолога, <https://uraloved.ru/zabitiy-prazdnik-den-geologa>. Тергыме: 1 вӱдшор 2026. 
  3. ↑ 1 2 3 4 5 День геолога: дата, история и традиции, <https://www.rbc.ru/life/news/67e332649a7947b490b19c3b>. Тергыме: 1 вӱдшор 2026. 
  4. ↑ "Геолог – это не свитер с оленями и борода": специалисты о стереотипах, любви к профессии и работе в поле, 2021-04-05, <https://www.nur.kz/society/1906236-geolog-eto-ne-sviter-s-olenyami-i-boroda-spetsialisty-o-stereotipah-lyubvi-k-professii-i-rabote-v-pole/>. Тергыме: 1 вӱдшор 2026. 
  5. ↑ День геолога в России: история и традиции праздника (руш.). rg.ru (25 ӱярня 2025). Тергыме кече: 1 вӱдшор 2026.

Литератур

  • Валяева О. С днём геолога! // Вестник института геологии Коми научного центра Уральского отделения РАН. — 2007. — № 4.
  • Плоскова С., Пискунова Н. День геолога и квн-2004 // Вестник института геологии Коми научного центра Уральского отделения РАН. — 2004. — № 4.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Геологын_кечыже&oldid=1221289" гыч налме