Медицине пашаеҥын кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Медицине пашаеҥын кечыже
Лого день медработника.jpg
Ышталтын 10 декабрь 1965
Палемдат  СССР
 Россий
Кече 1950 ий гыч официально огыл
Пайремлымаш ий еда, июньын кумшо рушарнянже
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Медицине пашаеҥын кечыже[1][2] (кутыр. медикын кечыже[3]) — тазалыкаралтыш аланыште тыршыше специалист-влакын профессионал пайремышт, Российыште[2][4], Белоруссийыште[5], Казахстаныште[6][7], Арменийыште[4], Латвийыште[8], Молдовышто[4] июньысо кумшо рушарнян палемдалтеш. Моло кугыжанышыште (СССР-ын ончычсо республиклаштыже) тиде пайрем вес кечын палемдалтеш: Литваште — 27 апрель (2001 ий гыч)[9], Украиныште — 27 июнь (2023 ий гыч), Киргизийыште — июньын икымше рушарняже[10], Азербайджаныште — 17 июнь (2001 ий гыч)[11], Таджикистаныште — 18 июнь (Авранций кечын)[12].

Историй

ССР-ыште пайремым официально огыл 1950 ий гыч палемденыт[13]. Официально, южо источник дене келшышын, Медицине пашаеҥын кечыже СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1965 ий 10 декабрьысе кӱштыкшӧ дене пеҥгыдемдылтын[14]. Моло источник почеш, тиде СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1980 ий 1 октябрьыште лекше «Пайрем да шарнымаш кече нерген» 3018-Х №-ан кӱштыкшӧ, редакцийыште СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1988 ий 1 ноябрьысе 9724-XI №-ан «СССР-ын тӧртыклыкышкыже пайрем да шарнымаш кече-влак нерген вашталтышым пуртымо нерген» лийын[15]. СССР-ын шаланымекыже, профессионал пайрем ден тудын йӱлаже аралалт кодыныт. Медицине пашаеҥын кечыжым ий еда июнь тылзын кумшо рушарнянже палемдат[16].

Медицине пашаеҥ-влакын кечыштлан лукмо маркироватлыме почто конверт, 1961 ий

Йӱла

Медицине пашаеҥын кечыж годым Российын кундемлаштыже тӱрлӧ мероприятий эртаралтеш: пайрем концерт, специалист-влакым суапландарымаш (медицине пашаеҥ-влаклан тӱшка калык ончылно грамотым, дипломым да кугыжаныш наградым, «Россий Федерацийын сулло эмлызыже» да «Россий Федерацийысе тазалыкаралтышын сулло пашаеҥже» чаплӱмым пуымаш[17][18].

«Призвание» медицине премий

2001 ий гыч Россий телевиденийын Икымше каналже «Призваний» тӱҥ медицине премийым[17] кучыктымо шотышто Тазалыкым аралыме да илышкылым вияҥдыме министерствын проектшым илышыш шыҥдара. Тиде премийым кучыктымаш ий еда Медицине пашаеҥын кечыжлан келыштаралтеш да кугу пайрем семын эрта. Пытартыш 10 ийыште ты премий дене Российын тӱрлӧ регионлаж гыч 350 наре эмлыше палемдалтын[19].

«Призвание» калыкле премий

Ты кечылаште Российын шуко олаштыже посна кундемысе Медицине премийым кучыктымо йӱла шукталтеш. Мутлан, 2002 ий гыч Свердловск кундемысе медицине пашаеҥ-влак ий еда профессий шот дене пагалымашым лукшо «Медицине олимп» премий верч шке мастарлыкыштым ончыктат.

Медицине пашаеҥ-влакын балышт

Йӱла почеш, тиде кечын Москошто медицине аланыште тыршыше Медик-влакын балышт эрта (тыште ыштен налме оксан ужашыже поро кумылан фондлашке кусаралтеш)[20]. Балыш тӱрлӧ лӱмлӧ эмлыше-влак, Россий тазалыкым аралыме Министерствын ӱшанъеҥже-влак ӱжалтыт. Йӱла почеш балым дебютант-влак почыт — Российысе медицине вузлаште тунемше эн сай студент кокла гыч 22 мужыр ойыралтеш[21]. Мероприятийын тӱҥ вургемжылан эше кугыжан Российыштак модышто лийше венский манме боллын классике форматшым ойыреныт[22].

Москошто ий еда эртаралтше «Медицине пашаеҥ-влакын балышт»

Пироговын орденже

Медицине пашаеҥын кечынже 2020 ий 21 июньышто эмлызе-влакым икымше гана «Коронавирус инфекций дене кучедалмаште надырлан, эмлызын порысшым шуктымаште поро кумылым, кӱкшӧ профессионализмым ончыктымылан» Пироговын орденже дене суапландареныт[23]. Палемдалтше-влак кокла гыч: стационар, поликлинике, лабораторий медицине пашаеҥ-шамыч, вашкеполыш станций, специализироватлыме медицине рӱдер ден моло медицине тӧнеж-влак[24].

Россий президент Пироговын медальже да Лука Крымскийын медальже дене Перьмысе 59 медикым суапландарен (2020 ий 21 июнь)[25]

Российын ятыр олаштыже тиде кечын регион кӱкшытыштӧ медицине премийым кучыктат. Мутлан, 2002 ий гыч Свердловск область гыч медицине пашаеҥ-влак ий еда «Медицине олимп» профессионал пагалымаш премийыш ушнат[26].

Российын чыла регионыштыжо тиде кечын (але осыгечынже) опыт дене пайлалтме да российысе ден тӱнямбал медицине ушемым ушымылан виктаралтше тӱрлӧ конференций, шанче-практике семинар да моло мероприятий-влак эртаралтыт[27][17].

Оҥай факт-влак

  • Медицине пашаеҥын униформыжо XIX курымышто лектын. Англичан эмлызе Джозеф Листер ош тӱсыштӧ лавыра сайынрак коеш, садлан кажне врач ош халатым чийышаш манын увертарен[28].
  • Гиппократ ожсо грек эмлызым «медицинын ачаже» маныт[29].
  • «Гиппократын товатмутшо» оригинал текстын руш йылмыш кусартышыже пеш неле, садлан тудым вашталтеныт — тӱҥ положенийжым налыныт. Тестым медицине тӧнежын кажне выпускникше ойла[28].
  • Медицине пашаеҥын кечыж дене пырля шуко элыште Врачын тӱнямбал кечыже[30], тыгак посна специализаций-влакын профессионал пайремышт: Стоматологын тӱнямбал кечыже, Медицине шӱжарын тӱнямбал кечыже, Травматологын тӱнямбал кечыже да молат палемдалтыт[31]. Российыште тыгай врач-специалист-шамычын профессионал пайремышт палемдалтеш: Фельдшерын кечыже, Неонатологын кечыже, Медицине вашкеполышым пуышо пашаеҥын кечыже да молат[32].

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ День медицинского работника. Сalend.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2023. Архивлыме 22 шорыкйол 2012 ий.
  2. ↑ 1 2 Праздничные (нерабочие) дни, профессиональные праздники и памятные дни. КонсультантПлюс. Тергыме кече: 25 сорла 2023. Архивлыме 4 ӱярня 2016 ий.
  3. ↑ Ожегов С. И., Шведова Н. Ю. Толковый словарь русского языка. — М.: Российская академия наук. Институт русского языка имени В. В. Виноградова| Азбуковник, 1997. — 944 с.
  4. ↑ 1 2 3 День медицинского работника в 2024 году: история и традиции праздника. Комсомольская Правда (18 пеледыш 2021). Тергыме кече: 25 идым 2023.
  5. ↑ День медицинского работника: поздравьте любимого доктора 18 июня. Sputnik. Тергыме кече: 25 сорла 2023. Архивлыме 11 сӱрем 2017 ий.
  6. ↑ В Казахстане отмечают День медицинского работника. Служба центральных коммуникаций при Президенте Республики Казахстан (18 пеледыш 2023). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  7. ↑ Казахстанцы будут отмечать 35 профессиональных праздников. Tengrinews. Тергыме кече: 25 сорла 2023. Архивлыме 17 пеледыш 2018 ий.
  8. ↑ Город поздравил медиков с профессиональным праздником. TV DAUTKOM (17 сӱрем 2016). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  9. ↑ День медработника Литвы. Vis24 (27 вӱдшор 2020). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  10. ↑ День медицинского работника: цифры и факты. Национальный статистический комитет Кыргызской Республики (1 пеледыш 2022). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  11. ↑ Сегодня профессиональный праздник медицинских работников Азербайджана. Азербайджанское Государственное Информационное Агентство (17 пеледыш 2022). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  12. ↑ Алиев Ш. Без клятвы Гиппократу: почему в Таджикистане становится меньше врачей? sputniknews (18 сорла 2023). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  13. ↑ К истории дня медицинского работника. История медицины. Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  14. ↑ День медицинского работника в России. Справка. РИА Новости (29 пургыж 2020). Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  15. ↑ Праздничные дни, профессиональные праздники и памятные дни: ИЮНЬ. КонсультантПлюс. Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  16. ↑ Когда отмечают День медицинского работника. История праздника. В этот день поздравляют врачей и других работников здравоохранения. РБК (23 ага 2023). Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  17. ↑ 1 2 3 Олеся Роженцова. Когда отмечают День медицинского работника. История праздника. РБК (25 ага 2023). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  18. ↑ День медицинского работника 2023: история праздника, традиции и поздравления. Viascio.ru (12 пеледыш 2021). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  19. ↑ Премия лучшим врачам России «Призвание». Призвание (15 сорла 2021). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  20. ↑ В день медицинского работника в Москве пройдет Бал медиков. РБК (16 сӱрем 2022). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  21. ↑ Бал медиков. Бал Медиков (18 ӱярня 2023). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  22. ↑ В день медицинского работника в Москве пройдет Бал медиков. РБК (16 пеледыш 2022). Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  23. ↑ Учреждены новые государственные награды России. История Медицины (22 пеледыш 2020). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  24. ↑ Опубликованы указы Президента о награждении работников российских медицинских и научных учреждений орденом Пирогова и медалью Луки Крымского. kremlin.ru (21 пеледыш 2020). Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  25. ↑ Президент наградил 59 пермских медиков орденом Пирогова и медалью Луки Крымского. perm.kp.ru (21 пеледыш 2020). Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  26. ↑ В Екатеринбурге прошла ежегодная премия «Медицинский олимп». Свердловской Областное Телевидение (16 пеледыш 2022). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  27. ↑ Анушевская А. День медицинского работника: история и традиции праздника. Аргументы и Факты (19 пеледыш 2016). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  28. ↑ 1 2 День медицинского работника в 2024 году: история и традиции праздника. kp.ru. Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  29. ↑ Гиппократ. История медицины. Тергыме кече: 10 пеледыш 2024.
  30. ↑ 3 октября - Международный день врача. Первый Московский государственный медицинский университет имени И. М. Сеченова (1 шыжа 2021). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  31. ↑ Праздники в 2023 году. Мурманская Областная Клиническая больница (12 вӱдшор 2020). Тергыме кече: 25 сорла 2023.
  32. ↑ Профессиональные медицинские праздники. Мурманская Областная Клиническая больница. Тергыме кече: 25 сорла 2023.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Медицине_пашаеҥын_кечыже&oldid=1149479" гыч налме