Косметологын кечыже
| Косметологын кечыже | |
|---|---|
 | |
| Тӱрлылык | Профессионал |
| Ышталтын | 2009 ий |
| Палемдат |
 Россий |
| Кече | 7 апрель |
| Пайремлымаш | кажне ийын |
| Кылдалтын | косметологий дене |
Косметологын кечыже (руш. День косметолога) — шӱргым да капым сылнештарен ончышо аланыште пашам ыштыше пашаеҥ-влакын, тыгак коваштым эмлышын да венерологын паша пайремышт. 2009 ийыште пеҥгыдемдыме, тунам Российын Тазалыкаралтыш министерствыжын кӱштыкше дене косметологий эмлыме паша статусым налын. Ты кече кугыжаныш пайрем-влак радамыш ок пуро, каныш кечылан ок шотлалт.
Пайремын эртымгорныжо
Коваштым ончаш икымше йӧн-влак эше Акрет Египетыште мемнан эра деч 4 тӱжем ий наре ончыч шочыныт. Икымше косметолог-влак карт-влак лийыныт — нуно пуш-тамым да шӱргылан чиям ямдыленыт. Египет еҥ-влакын моштымыштым тошто грек-влак налыныт; «косметике» мут — грек тукым гыч шочын да «сӧрастарыме сымыктыш» манмым ончыкта. Легендысе эмлыше Гиппократ мемнан эра деч V курым ончыч арулык да капым кучымо нерген ой-каҥашым (трактатым) возен, а тудын тунемшыже Диокл ныл том дене шӱргыш да капыш шӱрымӧ вартышым ямдылыме нерген (рецептым) чумырен[1].
Кокла курымсо Европышто сылнештарыше косметикылан кугу тӱткышым ойыреныт, тиде тазалыклан эреак пайдале лийын огыл — мутлан, шӱргылык ош чияште свинец лийын. Российыште кушкыл гыч ямдылыме эм вӱдым, вартышым сайлан шотленыт, а самырыкештарыше эн сай йӧнлан мончам шотленыт. Российыште косметологийым вияҥдаш Византий ден Греций дене ужалыме-налме кыл кугун полшен.
Пётр I жапыште ош чия, пудро да моло косметике йӧнлан модо лектын. Российыште ӱдырамаш-влаклан журналым лукташ тӱҥалыныт, тушто шӱргым да капым ончымо шылтен ашныме (секрет) нерген каласкаленыт. Москошто икымше парфюмер-косметике фабрик почылтын[1].
1908 ийыште Российыште сӧраллык йодышым шымлыше икымше шанче-практик рӱдер почылтын — доктор Остроумовын эмлыше косметологий институтшо. 1930 ийыште Совет Ушемыште икымше эмлыше косметик кабинет пашам ышташ тӱҥалын, тудо шым ий гыч Тазалык да сӧраллык институтыш (вара — Москосо косметологий шанче-шымлыше институтыш) савырнен. Ту жапыште институтышто электроэмлымаш-влакым самырыкракым ыштыше ик у йӧн семын шымленыт[1].
1960 ийыште икымше стационар почылтын, тушто сӧраллык йодышым тазалык йодыш дене пырля шымлен онченыт. Тиде жап гыч Моско институт тамга (бренд) семын лийын, тудо йот эллаштат чапланен, а косметик кабинет-влак ятырлан ешаралтыныт. 1975 ийыште Совет Ушемыште уже 160 утла тӧнеж пашам ыштен, мӧҥгыштӧ пашам ыштыше мастар-влакым шотыш налде[2].
Квалификацийдыме мастар-влакын ыштен кертме эҥгекым шижтарашлан, 1982 ийыште СССР-ын Тазалыкаралтыш министерствыже «Калыклан косметологий полышым саемдыме паша-влак нерген» кӱштыкым луктын. Тушто косметик полышым пуышо пашаеҥ-влаклан йодмаш-влак, тыгак профиль тӧнеж-влакын пашашт радамлалтын. 1980-шо ийлаште СССР косметологийын тӱзланыме жапше лийын[2].
1991 ийыште, СССР-ын шаланымыж деч вара, совет тӧртык-влак шке вийыштым йомдареныт, да косметик полышым темлыше салон-влакын чотышт геометрий числан кушмыж семын ешаралташ тӱҥалын. Нунын пашашт 2009 ий марте тӧртык дене виктарылтын огыл, тунам косметологийым коваште да венерологийын йогынжо семын эмлыме паша лӱмерышке пуртеныт да косметолог-влаклан квалификаций йодмаш-влакым пеҥгыдемденыт. РФ-н Тазалыкаралтыш да социал вияҥмаш министерствыжын 415н №-ан кӱштыкеш 7 июльышто кидпалым пыштыме. 2015 ийыште квалификаций йодмаш-влакыш тӧрлатымашым пуртымо[3].
Пайремлыме йӱла-влак
Косметологын кечыжым пашам ыштыше мастар-влак гына огыл, тыгак профиль пашаеҥ-влакым ямдылыше тунемме тӧнеж-влак палемдат. Тиде кечын пайрем вашлиймаш-влак тунаржак огыт эрте, кунар шинчымашым налме паша-влакым темлат: лекцийым, семинарым, мастер-классым, конференций-влакым. Косметологий писын вияҥмылан кӧра, пашаеҥ-влаклан йӧрварым ыштыме да кучылтмо шотым эреак эскерен уэмдаш да тунемаш кӱлеш[4].
Косметолог кечын южо клиникыште еҥ-влакым яра тергат але процедуро-влаклан скидкым ыштат. Тиде кечым пайремлаш тыгак паша деке лишыл йогынысо еҥ-влакым ӱжыт, нунылан тазалыкым саемдыме ой-каҥаш дене аллерголог, иммунолог, гинеколог-влак полшат[5].
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 7 апреля — День косметолога: история и традиции праздника красоты. Известия (6 вӱдшор 2024). Тергыме кече: 26 сорла 2025.
- ↑ 1 2 Ермолаева Е.В., Эминова Б.Я., Джагутханова Т.Б. Развитие косметологии в России // Бюллетень медицинских интернет-конференций. — 2016. — № 1.
- ↑ 7 апреля - День косметолога. РУДН, факультет непрерывного медицинского образования. Тергыме кече: 26 сорла 2025.
- ↑ Аверьянова Я.А., Ермолаева Е.В. Косметология в России: проблемы подготовки кадров // Бюллетень медицинских интернет-конференций. — 2016. — № 1.
- ↑ 7 апреля - День дерматовенеролога и косметолога. Курская областная многопрофильная клиническая больница (7 вӱдшор 2022). Тергыме кече: 26 сорла 2025.
