Фармацевт пашаеҥын кечыже
| Фармацевт пашаеҥын кечыже | |
|---|---|
 | |
| Палемдат | Российыште |
| Кече | 19 майыште |
| Пайремлымаш | кажне ийын |
| Кылдалтын | фармацевтике |
Фармацевт пашаеҥын кечыже (Фармацевтын кечыже, руш. День фармацевтического работника (День фармацевта)) ― Российысе фармацевт аланыште пашам ыштыше-влакын паша пайремышт. 2021 ий гыч кажне ийын 19 майыште палемдалтеш.
Пайрем правительствын пунчалже дене пеҥгыдемдалтын, каныш кечылан ок шотлалт[1].
Тиде кечын ты аланыште тыршыше провизор, фармацевт, технолог да химик-влакым саламлат[2].
Тӱнямбал кӱкшытыштӧ Фармацевт пашаеҥын кечыжым 25 сентябрьыште палемдат. Тыгак тыгай пайремым США-ште (12 январьыште), Белоруссийыште (15 октябрьыште) да Ираныште (27 августышто) палемдат[3][4].
Эртымгорно
Российыште ондак фармацевт ден провизор-влак шке паша пайремыштым моло эмлыше пашаеҥ-влак дене пырля Медик кечын палемденыт, тудо июньын кумшо рушарняштыже лиеш.
Российысе фармацевт-влаклан посна пайремым палемдаш 2014 ий 28 апрельыште Российысе фармаций пашаеҥ-влакын погыныштышт темленыт.
2020 ийыште тиде темлымашым «Калык Фронт» мер толкын сайлан шотлен, нунак Российын премьер-министрже Михаил Мишустинлан у пайремым пеҥгыдемдаш йодмашан серышым колтеныт[5].
14 апрель 2021 ийыште РФ-н Тазалыкаралтыш министерствыже пунчал проектым савыктен, тудын умылтарыше кагазыштыже пайрем кечым ойырен налме амалже ончыкталтын — 19 май. Тиде кечын, 1581 ийыште, IV Иван Грозныйын кӱштымыж почеш Русьышто икымше аптеке почылтын. Тушто эмым ужаленыт веле огыл, тыгак ямдыленыт.
У паша пайремым пуртымо нерген пунчалым 2021 ий 15 майыште пеҥгыдемдыме. Ныл кече гыч Российыште икымше гана Фармацевтын кечыжым палемденыт[6].
«Фармацевт» мутын вожшо Тошто Рим гыч лектын, тушто мемнан эра деч ончычсо III курымышто, эмым ямдылен, черле-влакым эмлыше еҥ-влакым тыге лӱмденыт. Эмлыме сатум ужалыше икымше лапке-влак Кокла курым тӱҥалтыште лектыныт. 754 ийыште Багдадыште Азий ден Африке гыч эм да специй-влакым ужалыше икымше аптеке почылтын.
Российыште икымше аптеке-влак XVI курымышто шочыныт. 1620 ийыште Москошто Аптекарь кӱштык ышталтын — кугыжаныш кучем, кудо эмлыме да фармаций паша-влакым шуктен да аптекарь, доктор да эмлызе-влакын пашаштым терген.
Кӧ палемда
Российыште эмым ыштен лукмо да шарыме аланыште 300 тӱжем еҥ пашам ышта (2025 ийлан)[7].
Фармацевт-влак аптекылаште пашам ыштат, тушто нуно врач-влакын рецептыштым да эмын дозировкыжым тергымылан, тыгак эм вартышым ямдылыше фармацевт компаний-влакын лабораторийлаштышт пашам шуктымылан мутым кучат.
Фармацевт — тиде медицине вузышто, шагалрак — лӱмын фармаций вузышто кокла але кӱшыл фармацевт шинчымашым налше пашаеҥ. Российыште 40 наре кӱшыл школ уло, кудышт фармаций, фармацевт технологий да фармацевт химий специальность-влак дене шинчымашым пуат.
Аптекыште сатум ужалыме деч посна, фармацевтын пашашкыже пура:
- у эм-влакым ямдылымаш;
- рецепт почеш эмым ямдылымаш;
- пациентын ойыртемжым шотыш налын (ийгот, йӱмо жап да т. м.), эмын мыняр йӱаш лиймым (доза) палемдымаш;
- эмым налме да аптеке деч у йодмашым ыштымаш, нунын аралыме йӧным эскерымаш;
- клатыште медсатум шотлымаш;
- провизорлан полшымаш[8].
Провизор-влак — тиде «фармаций» профиль дене кӱшыл шинчымашан да фармакологий, токсикологий, фармацевт технологий да моло ешартыш аланысе келге шинчымашан пашаеҥ-влак. Провизор-влак:
- фармацевт-влакын пашаштым вуйлатат;
- эмын сайлыкшым тергат;
- эмым аралыме йӧным тергат;
- пациент ден эмлыше-влаклан ой-каҥашым пуат[8].
Йӱла-влак
Российыште Фармацевтын кечыжым кок гана палемдат: российысе Фармацевт пашаеҥын кечыж деч посна, кажне ийын 25 сентябрьыште тыгак Тӱнямбал фармацевтын кечыжым пайремлат[8]. Тудым увертарыме нерген темлымашым 2009 ийыште International Pharmaceutical Federation (FIP) — Тӱнямбал фармацевт федерацийын конгрессыштыже ойленыт, да уже 2010 ий гыч тӱнямбал фармацевт-влак шке паша пайремыштым палемдаш тӱҥалыныт. Кечым FIP-н 1912 ий 25 сентябрьыште лекмыжлан кӧра ойырен налме[9].
Тиде кечын ты алан дене кылдалтше чыла еҥым саламлат: аптеке да поликлиникысе аптеке пункт пашаеҥ-влакым, шанчызе-медик-влакым, провизор да фармаций аланыште пашам ыштыше моло пашаеҥ-влакым. Шанче форум да семинар-влак эртаралтыт, тыште ты аланысе ӱшанъеҥ-влак тӱрлӧ йогынышто шке сеҥымашышт нерген палдарат да моштымыштым ончыктат.
Пашам пуышо-влак пайрем лӱмеш пашаеҥ-влакым суапландарат, нунын пашаолмыштым кӱзыктат але суапдарым пуат.
Тылеч посна тиде кечын концерт, ончер, налше-влаклан акций, флешмоб да почмо омсан кече-влакым эртарат.
Палемдымаш
- ↑ Постановление Правительства Российской Федерации от 15.05.2021 № 736 ∙ Официальное опубликование правовых актов (руш.). publication.pravo.gov.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ Когда отмечают День фармацевтического работника в 2025 году. РБК Life. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ National Pharmacist Day with Dr. Melanie Joe – UCI School of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences (амер. англ.). pharmsci.uci.edu. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ Профессиональные праздники. День фармацевта - 1prof. 1prof. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ Предложение Народного фронта реализовано. Правительство учредило день фармацевтического работника (руш.). onf.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ Правительство официально утвердило 19 мая Днём фармацевтического работника (руш.). government.ru. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ Юлия Козлова. День фармацевта 2025: какого числа, история и традиции праздника. КП. Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ 1 2 3 Валерия Княгинина. Всемирный день фармацевта 2025: история и традиции праздника, когда отмечают в России, особенности профессии провизора. Lenta.RU (10 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 25 сорла 2025.
- ↑ Анна Пынзарь. День фармацевта. Бизнес-секреты (26 ӱярня 2025). Тергыме кече: 25 сорла 2025.
