Полярникын кечыже

Полярникын кечыже
Полярникын кечыже
Тӱрлылык	Профессионал
Официал	кугыжаныш
Ышталтын	2013 ий
Палемдат	Россий
Кече	21 ага
Пайремлымаш	ий еда
Кылдалтын	«Йӱдвел полюс-1» икымше дрейфоватлыше полярный станцийым почмо дене

Полярникын кечыже — полярный станций да Мӱндыр Йӱдвел ден Антарктикыште тыршыше еҥ-влакын профессионал пайремышт. РФ Президентын 2013 ий 21 майыште лукмо кӱштыкшӧ дене увертаралтын, Полярник-влак Ассоциацийын кумылышт почеш кугыжаныш пайрем-влак радамыш пуртымо^[1]. Пайрем кече — 21 май, каныш кечылан огеш шотлалт.

Пайрем историй

Полярникын кечыжым пайремлымаш ийын коштшо «Йӱдвел полюс-1» станцийым почмо дене кылдалтын. 1937 ий 21 майыште лётчик Михаил Водопьянов Йӱдвел полюсын ий ӱмбакыже АНТ-6 самолётым волтен. Тыш тудо ныл полярник ден зимовко верыш оборудованийым конден. Тиде Йӱдвел полюсышто икымше гана волен шичме лийын, самолет волымек, шогалташ манын, тормозан парашютым кучылтмо.

Варарак ий ӱмбаке эше икмыняр самолёт шинчын: 45 еҥан зимовщик тӱшкам ямдыленыт. Телылан 4 еҥ кодын: станций вуйлатыше Иван Дмитриевич Папанин, метеоролог да геофизик Евгений Константинович Фёдоров, радист Эрнст Теодорович Кренкель, гидробиолог да океанограф Пётр Петрович Ширшов. Станцийлан негызым пыштыме кечылан 6 июнь шотлалтеш, тунам чыла оборудованийым поген шуктымо да самолёт-влак экспедицийын еҥже-шамыч дене мӧҥгеш пӧртылаш ямде лийыныт. Но Полярникын кечыжым 21 майыште палемдаш кутырен келшеныт: тунам Йӱдвел полюсыш икымше гана самолёт шинчын^[2].

Пайремын кӱлешлыкше нерген йодышым Полярник-влак Ассоциацийын президентше Артур Чилингаров тарватен. Тудын темлымыж дене 2012 ий декабрьыште Россий Федераций Каҥашын еҥже-влак келшеныт да 2013 ий апрельыште РФ Президент дене вияш линий годым В. В. Путинлан йодышым пуэныт. Президент ты ой дене келшен.

«Тиде пайрем — Арктике ден Антарктикым почмаште тӱрлӧ профессиян еҥ-влакын шке илышыштым пуымыштлан, нунын кугу сеҥымашыштлан тауштышо кече. Патырле, тале шӱлышан ятыр тукым шанчызе, геолог, чоҥышо, моряк, лётчик-влак вийым чаманыде Ачамланде верч тыршеныт, талешке, сеҥаш лийдыме пашашт дене шочмо элнам кумда полярный кумдыкым кучышо элыш савыреныт»^[3].
— Владимир Путин, РФ президент

Пайрем йӱла

Полярник кечым Российын 2 миллион наре гражданже шке профессионал пайремжылан шотла. Икмыняр специальностьым ойырен ончыкташ лиеш:

геолог;
гидрограф;
океанолог;
сарзе;
строитель;
гляциолог.

Тыгак тиде кечым Мӱндыр Йӱдвелыште илыше чыла калык, специальностьым ончыде, пайремлат. Арктике кумдык дене кылдалтше пашазе-влакым Полярник-влакын ассоциацийже иктеш уша, нуно тӱрлӧ олаште пайрем годым тӱвыра да сотемдарыме мероприятийлам эртарат^[4]. Экскурсий, вашлиймаш, презентаций-влак Санкт-Петербургыштат эртат, тушто Арктике да антарктический шанче-шымлыше институт верланеныт. Пайремым тыгак специалист-влакым ямдылыме профиль тӧнежлаште палемдат, нунын туныктен лукмо специалист-влак полярный широташте кӱлеш лийыт^[5].

«Полярникын кечыже — тиде пӱтынь калыкын пайремже, но пӱтынь Россий ий дене комыжлалтше да огыл, а йӱдвел кундемлаште ятыр мемнан олана-влакын верланымыштлан кӧра. Эше теве молан: Арктике ден Йӱдвел мемнан эллан пеш шуко пайдам пуат. Йӱдвел кундем элнан тыныс илышланжат пеш шергакан. Полярниклан шотлалтше калык тыглай пашазе семынак шке пашаштым шуктат, но моло деч утларак неле йӧныштӧ улмышт дене ойыртемалтыт»^[3].
— Дмитрий Киселёв, «Россий Таче» МИА вуйлатыше

Антарктидыште кечывалвел геомагнит полюс кундемыште «Восток» шанче-шымлыше совет станций.

Тыгак ончо

Палемдымаш

↑ Указом Президента установлен День полярника (неопр.). Президент России (21 ага 2013). Тергыме кече: 14 ага 2024.
↑ Ирина Карелина. День полярника 2024: история и традиции праздника (неопр.). Комсомольская правда. Тергыме кече: 14 ага 2024.
↑ ¹ ² Всероссийский праздник День полярника (неопр.). Ассоциация полярников. Тергыме кече: 14 ага 2024.
↑ Анастасия Явтысая. В Москве отметят 10-ю годовщину празднования всероссийского Дня полярника (неопр.). Ненецкое информационное агентство – 24 (14 ага 2023). Тергыме кече: 14 ага 2024.
↑ 21 мая - Всероссийский день полярника (неопр.). Котласский филиал ФГБОУ ВО "Государственный университет морского и речного флота имени адмирала С.О. Макарова". Тергыме кече: 14 ага 2024.

[1] Указом Президента установлен День полярника (неопр.). Президент России (21 ага 2013). Тергыме кече: 14 ага 2024.

[2] Ирина Карелина. День полярника 2024: история и традиции праздника (неопр.). Комсомольская правда. Тергыме кече: 14 ага 2024.

[:0-3] ¹ ² Всероссийский праздник День полярника (неопр.). Ассоциация полярников. Тергыме кече: 14 ага 2024.

[4] Анастасия Явтысая. В Москве отметят 10-ю годовщину празднования всероссийского Дня полярника (неопр.). Ненецкое информационное агентство – 24 (14 ага 2023). Тергыме кече: 14 ага 2024.

[5] 21 мая - Всероссийский день полярника (неопр.). Котласский филиал ФГБОУ ВО "Государственный университет морского и речного флота имени адмирала С.О. Макарова". Тергыме кече: 14 ага 2024.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]