Нефть, газ да топливе йӧнозанлыкыште тыршыше пашаеҥ-влакын кечышт
| «Нефть, газ да топливе йӧнозанлыкыште тыршыше пашаеҥ-влакын кечышт» | |
|---|---|
 В. Филановскийын шочмо верже | |
| Тӱрлылык | Профессионал пайрем |
| Ышталтын | ВС СССР |
| Палемдат | Россий Федераций |
| Кече | 01. 10. 1980 |
| Пайремлымаш | ий еда, сентябрьын икымше рушарнянже |
| Йӱла | кучемын еҥже ден вуйлатыше-шамычын саламлымашышт |
«Нефть, газ да топливе йӧнозанлыкыште тыршыше пашаеҥ-влакын кечышт» — нефть ден газ йӧнозанлыкыште тыршыше пашаеҥ-влакын пайремышт, ий еда сентябрьын икымше рушарнянже палемдалтеш.
Нефть да газ йӧнозанлык пашаеҥ-влакын кечышт СССР-ын Кӱшыл Совет Президиумын 1965 ий 28 августышто лекше «Нефть ден газ йӧнозанлык пашаеҥ-влакын кечыштым ий еда эртарыме нерген» кӱштыкшӧ дене келшышын ий еда сентябрьын икымше рушарнянже палемдалтеш.
Профессионал пайремым палемдымаш СССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын 1980 ий 1 октябрьысе «Пайрем да шарныме кече-влак нерген» кӱштык дене пеҥгыдемдалтын.
Историй
Тиде профессионал пайремын историйже 1980 ий 1 октябрь гыч тӱҥалеш, тунам Совет Социалист Республик-влак Ушемын Кӱшыл Каҥаш Президиумжо «Пайрем да шарныктыш кече нерген» 3018-Х №-ан кӱштыкым луктын, тудыжо моло дене пырля СССР-ыште, «Нефть да газ йӧнозанлыкыште тыршыше пашаеҥ-влакын профессионал пайремыштым» сентябрьысе икымше рушарнян палемдаш кӱштен. 1988 ий 1 ноябрьыште СССР-ын ВС СССР ВС Президиумжо 9724-XI №-ан «Пайрем да шарныме кече нерген СССР тӧртыкыш вашталтышым пуртымо нерген» эше ик кӱштыкым луктын, но пуртымо вашталтыш-влак тиде пайремым нигузеат тӱкен огытыл.
Тунам чыла Совет Социалист Республик-влак СССР-ын административ единицыже лийыныт, «Нефть ден газ йӧнозанлык пашаеҥже-влакын кечыштым» пырля палемденыт, но перестройко да Совет Ушемын шаланымыж деч вара сӱрет вашталтын. Эрыкан улмыштым ужын, ондак Совет Ушемыш пурышо южо кундем тиде пайремым вес кечыш кусарен, южышт тудын лӱмжым вашталтеныт, южышт тудым пайремлымым йӧршеш чарненыт. Туге гынат КПСС правлений жапыште эн сай йӱлам арален кодаш тыршыше-влакат лийыныт. Тидлан кӧра, кызытсе жапыште, Нефть да газ йӧнозанлык пашаеҥ-влакын кечыштым сентябрьын икымше рушарнянже Россий Федераций дене пырля тыгак Армений, Казахстан, Белоруссий да Киргизий палемдат.
2008 ийыште Российын тунамсе президентше Дмитрий Анатольевич Медведев, экономикын нине отрасльлаштыже тыршыше пашаеҥ-влакым профессий пайремышт дене саламлен, тыге каласен:
«Таче кажне эллан энергий ресурсым икшырымын да ӱшанлын ситарен шогымаш поснак кӱлешан улеш. Мемнан цель — углеводород сырьём лукмо да перерабатыватлыме шотышто Россий лидер-влак коклаште лияш... Ӱшанем, тендан мут кучымыда, пашам палымыда да поян профессионал опытда ончыкыжат тӱнямбал рынкыште россий нефть да газ йӧнозанлыкын ончылвержым пеҥгыдемдаш йӧным ышта. Нефть да газ отрасль Ачамланде экономикын ик эн кугу да икшырымын кушшо секторжо улеш. Тудын пайдале пашаже шуко шотышто мемнан кугыжанышын илышыжым рашемден палемда[1]»
Тыгаяк саламлымашым Арменийын, Белоруссийын да Киргизийын кӱшыл кучем еҥже-влак ий еда ыштат. Нине республикысе нефть, газ да топливе йӧнозанлыкыште шӱдӧ тӱжем дене еҥ тырша, эл-влакын экономикыштышт нунын верышт аклаш лийдыме.
Палемдымаш
- ↑ Медведев: Россия должна сохранить лидерство в области нефти и газа. Тергыме кече: 22 ага 2010. Архивлыме 9 шыжа 2008 ий.