Медицине вашкеполыш пашаеҥын кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Медицине вашкеполыш пашаеҥын кечыже
Скорая помощь 01.jpg
Ыҥ кӱлеш верышке лектын, медицине вашкеполышым пуышо медицине пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт
Ышталтын 2020 ий 28 апрельыште
Палемдат ий еда
Йӱла медицине пашаеҥ-влакым саламлымаш да суапландарымаш, тематике мероприятий-влак

Медицине вашкеполыш пашаеҥын кечыже (руш. День работника скорой медицинской помощи) — Россий Федерацийыште экстренный медицине системе пашаеҥ-влакын ий еда 28 апрельыште палемдалтше профессионал пайремышт[1]. Ты кече 1898 ийыште Москошто икымше вашкеполыш станций-влакым ыштыме шотышто кӱштыкым лукмо кече дене кылдалтын. Официальный статусым пайрем 2020 ийыште Виктерын 600 №-ан «Медицине вашкеполыш пашаеҥын кечыж нерген» пунчалыш кидпалым пыштымеке налын, тидыже ты сомылым шуктышо-влакын COVID-19 пандемий дене кучедалмаште посна пагалымашым шочыктен[2].

Пайремын историйже

Пайремын шочмыжо да икымше станций-влак

Пайремын «исторический негызше» семын москосо обер-полицмейстер генерал-майор Дмитрий Треповын 1898 ий 27 апрельысе 117-ше №-ан кӱштыкшӧ шотлалтын. 28 апрельыште савыкталтше ты документ дене келшышын, Москосо Сущёвский ден Сретенский полицейский пӧрт-влак пелен вашкеполышын икымше кок станцийжым почмо. Ты шонымаш тукым чапланыше гражданинын тулык ватыже Анна Кузнецован частный надыржылан финансироватлалтын. Ойырымо окса дене тунамсе жаплан кӱлшӧ медицине инструментарий да медикамент дене пойдарыме специализироватлыме кок каретым налме. Кажне бригаде врач, фельдшер да санитар гыч шоген, а ӱжмашым полиций участке гоч але тунам шагал годым пачерысе телефон гоч налыныт[3][1].

1899 ийыште тыгаяк службо Санкт-Петербургышто шочын[4], а 1903 ийыште Одессыште технический оснащений да пашам организоватлыме кӱкшыт дене Европышто ик эн сайлан шотлымо станцийым почмо. Тунам вашкеполыш карете-влак утларакшым тӱшка верлаште да уремлаште лийше туткарыш лектыныт, тыгодым мӧҥгыштӧ частнопрактикующий врач-влак полышым пуэныт[5].

Официальнын пеҥгыдемдымаш

Кужу жап пайрем профессионал аланыште официальнын палемдалтын огыл. Ситуаций 2020 ийыште коронавирус инфекций шарлымылан кӧра вашкеполыш службылан паша чот шукеммылан верч вашталтын. 2020 ий 28 апрельыште Россий президент Владимир Путин регион вуйлатыше-влак дене каҥашыме годым тиде кечым профессионал пайрем календарьыште официальнын пеҥгыдемдаш темлен[6]. Тудо кечынак РФ виктер председатель Михаил Мишустин 600-шӧ №-ан «Медицине вашкеполыш пашаеҥын кечыж нерген» пунчалеш кидпалым пыштен[7][8].

Кече да пайремын статусшо

28 апрельым пайрем кече семын ойырымаш историй дене кылдалтын. Лач тиде кечын 1898 ийыште Российыште экстренный медицине полышым пуымо икымше организоватлыме системын пашаже тӱҥалын[1].

Пайрем паша кечылан шотлалтеш. Тиде кечын службын идалыкысе пашажым иктешлат, автомобиль паркым уэмдыме да у технологийым шыҥдарыме шотышто планым ыштат[9][2].

Санкт-Петербургышто икымше вашкеполыш автомобиль, 193 ий

Вашкеполыш службын вияҥмыже

Бригаде-влакын организацийышт да составышт

Российыште вашкеполышын кызытсе (современный) системыже РФ Тазалык аралтыш министерствын  (руш.) (мар. 2013 ий 20 июньысо 388н №-ан кӱштыкшӧ негызеш пашам ышта (21.02.2020 ред.).

Документ верышке лекше бригаде-влакым чумырымо шотышто пеҥгыде правилым палемда, нуно шке составышт дене врачебный ден фельдшерскийлан, профиль дене — общепрофильный ден специализированныйлан шелалтыт. Экстренный формо дене полышым пуымо годым пациент деке миен шумо жап, регламент почеш, ӱжмӧ тат гыч 20 минут деч шукырак лийшаш огыл.

Чумыр профилян фельдшер бригаде-влак але кок фельдшер ден водитель, але фельдшер, медшӱжар да водитель гыч шогат. Врачебный чумыр профилян бригаде-влакын структурышт нелырак: нунын составышкышт врач, фельдшер (але медшӱжар) да водитель, але врач да кок кыдалаш медпашаеҥ пурат. Специализироватлыме бригаде-влак неле случай годым полышым пуаш чумыралтыт да тыгай тӱрлылыклан шелалтыт:

  • Анестезиологий-реанимаций (нунын коклаште педиатрий): врач-анестезиолог-реаниматолог, кок медшӱжар-анестезист да водитель гыч шогат;
  • Педиатрический: врач-педиатр, фельдшер (але медшӱжар) да водитель пурат;
  • Психиатрический: составыш врач-психиатр, фельдшер (але медшӱжар), санитар да водитель пурат;
  • Авиамедицинский: ик врач (вашкеполыш але анестезиолог-реаниматолог) да фельдшер (але медшӱжар-анестезист) деч шагал огыл лийшаш.
Медицине вашкеполыш пашаеҥ-влак

Бригаде-влакын пашаштлан тӱрлӧ классан автомобиль-влак кучылталтыт: фельдшер-влаклан «А» ден «В» класс, врач да специализироватлыме педиатрический/психиатрический класс-влаклан «В» класс, анестезиологий-реанимаций да экстренный консультативный выездым эртарыме бригаде-влаклан «С» класс (реанимобиль-влак)[10].

Технологий модернизаций да 03 номер

Ондак вашкеполышым ӱжмӧ номер «03» лийын. Но 2014 ий гыч Российыште у кыл стандартыш куснымаш тӱҥалын. «103» номер (мобильный да оласе телефонла гыч) але экстренный службо-влакын «112» ик номерышт дене ӱжаш тӱҥалыныт. «112» системе медик-влакын пашаштым полиций да МЧС дене ушаш полша, йодшын кушто верланымыж нерген уверым вигак пуаш йӧным ышта[11][12].

2025 ийыште Цифр вияҥмаш министерствын кӱштыкшӧ дене 03 телефоным кучылтмым чарненыт[13].

Санитар авиаций

Санитар авиацийын шочмыжо да вияҥмыже «Тазалык аралтыш» нацпроектын приоритетше лийын. 2024 ийыште 14 тӱжем утла чоҥештылмаш лийын, тидыже пациент-влакым нелын пурен кертме веран районла гыч специализироватлыме рӱдерлашке эвакуироватлаш йӧным пуэн. Кызытсе медицине вертолёт-влак (мутлан, «Ансат») «чоҥештылше реанимаций-влак» улыт, тушто полыш южыштак пуат[14][15][16]. 2025 ий гыч авиаций медицине услугым вияҥдыме шотышто мероприятийлам «Экстренный медицине полышым саемдымаш» федерал проектыш пуртымо[17][18].

Санитар авиацийын вертолётшо

Пайрем йӱла

Ий еда Медицине вашкеполыш пашаеҥын кечынже пайремле погынымаш ден мероприятий-влак эртаралтыт. Ойыртемалтше пашаеҥ-влаклан кугыжаныш да ведомство суаптарым, нунын коклаште Россий Тазалык аралтыш министерствын таумутшым, областьласе Тазалык аралтыш министерствын суаптарыштым, тыгак Пашам вияҥдымашке надырым пыштымылан таумут-влакым кучыктат[19][20]. Медицине колледжлаште тематике мероприятий-влак (мастарлык класс, викторине, практический занятий-влак) эртат, студент-влак вашкеполыш пашаеҥ-влакым саламлат[21]. Вашкеполыш подстанцийлаште тунемше ден студент-влаклан почмо урок, тыгак икымше полышым пуымо шотышто мастарлык класс-влак эртат[9].

2022 ийыште Санкт-Петербургышто Санитар каретылан икымше чапкӱм шогалтыме[22].

2025 ий 28 апрельыште Москосо метрополитенын Арбат-Покровский линийышкыже Вашкеполыш пашаеҥын кечыже лӱмеш тематике состав лектын. Тӱжвачын поездым медицине автомобиль стиль дене сӧрастареныт. Кӧргыштыжӧ врач, фельдшер да диспетчер-влакын фотографийыштым да нунын пашашт дене кылдалтше цитате-влакым вераҥденыт[23].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 28 апреля — День работника скорой медицинской помощи: история, поздравления, 2025-04-21, <https://iz.ru/1688594/2024-04-27/28-aprelia-den-rabotnika-skoroi-meditcinskoi-pomoshchi-istoriia-i-traditcii>. Тергыме: 29 вӱдшор 2026. 
  2. ↑ 1 2 Михаил Мурашко поздравил работников скорой помощи с профессиональным праздником. minzdrav.gov.ru (28 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  3. ↑ К истории создания службы скорой помощи в Москве. mos03.ru (19 вӱдшор 2023). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  4. ↑ 28 апреля — День работника скорой помощи: история, героизм и поздравления (руш.). news.ru (27 вӱдшор 2026). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  5. ↑ «Для спасения обмирающих скоропостижно», 2025-11-24, <https://diletant.media/articles/25737705/>. Тергыме: 29 вӱдшор 2026. 
  6. ↑ Путин предложил установить 28 апреля Днем работника скорой помощи. ТАСС (28 вӱдшор 2020). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  7. ↑ Постановление Правительства Российской Федерации от 28.04.2020 № 600 ∙ Официальное опубликование правовых актов. publication.pravo.gov.ru (28 вӱдшор 2020). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  8. ↑ Михаил Мишустин официально утвердил 28 апреля Днём работника скорой медицинской помощи. government.ru (28 вӱдшор 2020). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  9. ↑ 1 2 День скорой помощи 2025: когда отмечают, история (руш.). rbc.ru. РБК Life (18 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  10. ↑ Приказ Министерства здравоохранения Российской Федерации от 20 июня 2013 г. № 388н "Об утверждении Порядка оказания скорой, в том числе скорой специализированной, медицинской помощи". minzdrav.gov.ru (20 пеледыш 0213). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  11. ↑ Тимофей Борисов. Номера экстренных служб в России стали трехзначными. Российская газета (27 шорыкйол 2014). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  12. ↑ Система 112. Главное управление МЧС России по Московской области. Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  13. ↑ В России изменились номера для вызова экстренных служб, 2025-03-05, <https://gtrkpskov.ru/news-feed/vesti-pskov/34204-v-rossii-izmenilis-nomera-dlya-vyzova-ekstrennykh-sluzhb.html>. Тергыме: 29 вӱдшор 2026. 
  14. ↑ Антон Тушин. Скорая помощь в небе: как работают вертолеты санавиации. rostec.ru (7 теле 2021). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  15. ↑ Помощь с воздуха: как в России работает санитарная авиация, 2022-05-16, <https://xn--80aapampemcchfmo7a3c9ehj.xn--p1ai/news/pomoshch-s-vozdukha-kak-v-rossii-rabotaet-sanitarnaya-aviatsiya/>. Тергыме: 29 вӱдшор 2026. 
  16. ↑ Влюбленные в небо: как работает столичная санитарная авиация, 2023-03-09, <https://www.mos.ru/news/item/120813073/>. Тергыме: 29 вӱдшор 2026. 
  17. ↑ Регионы обозначили в Совфеде проблемы санитарной авиации (руш.). vademec.ru (27 ӱярня 2026). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  18. ↑ В 2024 году скорая помощь выполнила более 38 млн выездов к пациентам (руш.). tass.ru. ТАСС (27 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  19. ↑ Поздравляем с Днём работника скорой медицинской помощи (руш.). fgou-vunmc.ru. Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  20. ↑ День работников скорой помощи 2026: какого числа, история и традиции (руш.). kp.ru. Комсомольская правда. Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  21. ↑ День работника скорой медицинской помощи. Московский областной медицинский колледж (28 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  22. ↑ Кирилл МИНЯЙЛО |. Памятник первой санитарной карете установили в честь 140-летия больницы им. Боткина (руш.). spb.kp.ru -. Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.
  23. ↑ Запустили тематический состав ко Дню работника скорой медицинской помощи на Арбатско-Покровской линии. m24.ru (28 вӱдшор 2025). Тергыме кече: 29 вӱдшор 2026.

Литератур

  1. Шалагинова Н. В. День за днем, год за годом более 20 лет // Здравоохранение Югры: опыт и инновации. — 2021. — № 2.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Медицине_вашкеполыш_пашаеҥын_кечыже&oldid=1229889" гыч налме