Водолазын кечыже
| Водолазын кечыже | |
|---|---|
 Камчаткыште 311-ше отряд вӱдйымал диверсий вий да йӧнештыш дене кучедалме шотышто шкенжын профессионал пайремжым палемда | |
| Тӱрлылык | Профессионал |
| Ышталтын | 2002 ий 5 ага |
| Палемдат | Российысе водолаз-влак |
| Кече | 5 ага |
| Кылдалтын | Водолаз школ дене |
Водолазын кечыже — вӱдыш пурышо-влакын профессионал пайремышт, тудо Российыште 5 майыште палемдалтеш. 2002 ийыште Президентын указше дене пеҥгыдемдыме. 1882 ий 5 майыште водолаз школым почмо лӱмеш кечым ойырен налме. Паша кечыште толеш гын, каныш кечылан ок шотлалт[1].
Историй
1882 ий 5 майыште императорын Александр III кӱштымыж почеш Кронштадтыште икымше тӱнямбал школ почылтын, «водолаз пашаште кугу опытан офицер ден ӱлыл чинан еҥ-влакым вӱдысӧ кӱлешлыклан да вӱдысӧ пашам шукташлан ямдылаш» манын негызлалтын. Тиде школ кужу жап тӱняште икте лийын да тушто россий сарзе-теҥыз флотлан веле огыл, тыгак йотэлысе вӱдыш пурышо-влакат тунемыныт[2].
1978 ий 3 майыште СССР-ын элгӧргӧ войскан теҥыз сарзе тӱшка-влакше ышталтыныт, тушко вӱдыш коштшо подразделений-влакат пуреныт[3].
1996 ий 17 майыште Россий МЧС-ын «Россий МЧС-ын водолаз пашам виктарыме нерген» кӱштыкшӧ илышыш пурен. МЧС-ын кычал-утарыше тӱшкаже тиде пашам умбакыже вияҥдаш пижын[1].
2002 ий 5 майыште Россий президент В. В. Путин профессионал пайремын ыштыме нерген кӱштыкеш шке кидпалыжым пыштен[4].
Вӱдыш пурышо подразделений-влак ГРУ-н спецназ кышкарыште, теҥыш пехотышто да моло тӱрло войскаштат улыт. Нуно диверсий, инженер да кычалме-шымлыме пашам шуктат. Тыгак[5]:
- вӱдыш пурен кайыше объект-влакым кычал муыт да луктыт;
- вӱд йымак шуҥгалтше судно-влаклан полшат;
- вӱд йымалысе объект ден сооружений-влакым шымлат;
- мине-пудештме арвер-влакым кычал муын лӱдыкшым кораҥдат;
- келге вӱдйымал аварийым кораҥдат.
XXI курым тӱҥалтыште Кронштадысе школын йӱлажым шуйышылан Санкт-Петербургысо сар-теҥызысе политехник институт шотлалтеш[6]. Россий мучко водолаз-влакым коло наре тунемме заведений-влак ямдылат. Специалист-влакым «водолаз», «инструктор-водолаз», «кугурак инструктор-водолаз», «пудештарыше водолаз», «сарзе йӱштылшӧ» квалификаций дене ямдылат. Российыште водолаз-влакын Воронежысе школышт эн сайлан шотлалтеш[3].
Илыш-йӱла
Водолаз кечын пашаште ойыртемалтше еҥ-влакым шарныктыш тамга да таумут дене суапландарат, тыгак посна суаплан медальым пижыктат[7]. Пайрем лӱмеш водолаз-влак коклаште тӱрлӧ таҥасымаш-влак эртат. Пайремлыме йӱла подразделений да эртарыме вер шот дене палемдалтыт. Мутлан, Калининградыште тиде кечын историйыште лийше тошто водолаз костюмым чиен вӱдйымак пурат[8].
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ 1 2 5 мая - День водолаза. ГУ МЧС России по Вологодской области. Тергыме кече: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ ВМФ России отмечает День водолаза. Министерство обороны РФ (5 ага 2016). Тергыме кече: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ 1 2 Валерий Грибакин. 5 мая - День водолаза России. Федеральная служба войск национальной гвардии Российской Федерации (5 ага 2020). Тергыме кече: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ 5 мая - День водолаза. ГУ МЧС России по Тверской области. Тергыме кече: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ Алексей Давыдов. День водолаза. ВДПО. Тергыме кече: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ Анастасия Яланская. В России отмечают День водолаза. Парламентская газета (5 ага 2020). Тергыме кече: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ Ирина Карелина, День водолаза 2024: какого числа, история и традиции праздника, <https://www.kp.ru/family/prazdniki/den-vodolaza/>. Тергыме: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ 5 мая — День водолаза — 2023: история и традиции праздника, 2023-05-04, <https://iz.ru/1507590/2023-05-04/5-maia-den-vodolaza-2023-istoriia-i-traditcii-prazdnika>. Тергыме: 22 вӱдшор 2024.