Юж-десант войскан кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Юж-десант войскан кечыже
ВДНХ-ште ВС РФ ВДВ-н кечыжым пайремлымаш, Моско, 2013 ий 2 сорла
ВДНХ-ште ВС РФ ВДВ-н кечыжым пайремлымаш, Моско, 2013 ий 2 сорла
Ышталтын СССР-ыште 1930 ийыште
Палемдат  Белоруссий,
 Казахстан,
 Россий,
 СССР (1930—1991)
Кече (ий еда) 2 сорла
Пайремлымаш шапашыште улшо десантник-влакын эртымышт, концерт-влак
Йӱла пырля служитлыше-влакын вашлиймышт
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

«Юж-десант войскан кечыже» — Российын, Белоруссийын, СНГ-се моло элын сарвий кышкарыште улшо юж-десант войскан шарныме кечыже. СССР ВС ВДВ лӱмеш 1930 ийыште негызлыме. Ий еда 2 августышто палемдалтеш[1][2][3].

Тӧртык статус

Россий

Россий Федерацийыште Юж десант войскан кечыже Россий Федераций Президент В. В. Путинын 2006 ий 31 майысе 549-ше №-ан «Россий Федерацийысе Сар Вийыште профессий пайремым да шарныктыш кечым увертарыме нерген» кӱштыкше негызеш ий еда 2 августышто палемдалтеш. Тиде ачамланде сарзе йӱлам уэш ылыжтен вияҥдаш, сарзе службын чапшым нӧлталаш, сарзе еҥ-влакын кугыжанышын лӱдыкшыдымылыкшылан йӧным ыштымаште суапыштым мокташ йӧным ышта[4].

Историй

Юж десант войскан шочмо кечыже (ВДВ) 1930 ий 2 август шотлалтеш[2]. Тиде кечын СССР ВС Моско сар округын ончыктен туныктымо пашам шуктымыж годым Воронеж воктене Совет Ушемыште икымше гана 12 десантник салтак парашют дене волымо радамын программыжым тичмашнек шуктен. 1997 ийыште чоҥештен волышо тӱшкам лукмо верыште (Воронеж, генерал Лизюков лӱмеш урем) шарныктыш палым — гранит кӱм да мемориал оҥам келыштарыме: «Тыште 1930 ий 2 августышто икымше гана СССР-ыште латкок еҥан юж десант тӱшкам лукмо»[5].

2020 ийыште Российысе Юж десант войскалан 90 ий темын[6].

Йӱла ден пайрем ойыртем

ВДВ кече, кызыт пашам ыштыше да шапашыште улшо сарзыеҥ-влакын профессионал пайремыштлан шотлалтеш, йӱла почеш Российыште, Белоруссийыште, моло эллаштат пайремлалтеш[7][8][9].

Пайрем эртыме годым шуко олалаште десант салтак-влак шке моштымыштым калыклан ончыктат, концерт, суапле пашалан пӧлеклалтше акций, калык ярмиҥга, сувенир ончер да молат эртат.

ВДВ пайрем кечын МВД калык тӱшкасе шот-радамым эскераш вийым утларак ойыра, молан манаш гын, тӱрлӧ ийлаште пайрем кучедалмаш, пудыртылмаш, калыкым поктылмаш дене пытен, тыгай шотдымылык чӱчкыдынак десантник-влак могырым тарванен[10][11][12][13][14][15][16].

Южо российысе олаште ВДВ кечын фонтаным йӧрыктат, тидлан мутым кучышо пашаеҥ-влаклан каныш кечым увертарат. Тиде пайремлыше-влак деч эҥгекым иземдаш ман ышталтеш[17].

2022 ийыште Москошто пайрем Максим Горький лӱмеш тӱвыра да каныме рӱдӧ паркыште 2 августышто эртен, десантник-влак тельняшкым чиен, канде беретым упшалын, салтак йолташашт дене вашлийыныт да ветеран-влаклан вуйым савен, колышо-влакым шарналтеныт. Екатеринбургышто «Шем тюльпан» мемориал деке пеледышым пыштеныт, Оласе пӱя серыште парашют дене тӧрштылшо спортсмен-влак сарзе-приклад спортысо моштымашыштым ончыктеныт да сеҥымашышт дене палдареныт. Пайрем кечын Российын шуко олалаште ВДВ ветеран-влакым чесленыт, сарзысе техникын ончерже, концерт-влак эртеныт[18]. ВДВ кечын «Роспотребнадзор» десантник-влаклан шарныктыш кагазым савыктен: йӱлаш пурышо фонтанеш йӱштылмашым чараш йодыныт, тиде инфекций черлан амалым пуэн кертеш[19].

Десантник ден ветеран-влакым вашлийме вер-влак

  • Алма-Аташте ветеран-влак Максим Горький лӱмеш тӱвыра да каныме Рӱдӧ паркыште вашлийыт.
  • Ангарскысе десантник-влак В. И. Ленин лӱмеш площадьыште вашлийыт да Елов вӱдаралтыш марте таҥтошкал эртат.
  • Астраханьыште ветеран-влак Иза-шольо садыште вашлийыт.
  • Барнаулышто десантник-влак Интернационал толкынын ветеранже-влак лӱмеш площадьыште, Комсомол проспект, 73Б пӧрт тураште вашлийыт.
  • Витебскыште десантник-влак Сеҥымаш площадьыште вашлийыт.
  • Воронежышто десантник-влак Сеҥымаш паркыште икымше десантлан «Воронеж — Родина ВДВ» памятник дене вашлийыт, тӱрлӧ вашшогымаште колышо сарзе йолташышт-влакым шарнен пеледыш аршашым пыштат.
  • Гродношто десантник-влак Жан Эммануэль лӱмеш тӱвыра да каныме паркыште вашлийыт, тыгак южышт Каралино аэродромышто парашют дене тӧрштен, пайремым палемдат.
  • Днепрыште вашлиймаш-влак эҥер сер ӱмбалне Василий Филипповичын Маргеловын памятникше дене да Космсомол отрошто эртат.
  • Донецкыште ветеран-влак А. С. Щербаков да Ленин комсомол лӱмеш тӱвыра да каныме парклаште, колышо сарзе-афганец-влакын чапкӱышт воктене вашлиялтыт.
  • Екатеринбургышто десантник-влак Совет Армийын площадьыштыже «Шем тюльпан» мемориал комплексыште 1979–1989 ийлаште кредалмаште колышо-влакым шарныктыше мемориал комплексыштыже вашлийыт.
  • Иркутскыште десантник-влак граф Спиранскийын площадьыштыже да Ангара эҥер серысе ВДВ ветеран-влаклан шогалтыме чапкӱ пелен вашлийыт.
  • Озаҥыште десантник-влак Сеҥымаш паркыште да Камал лӱмеш театр площадьыште вашлийыт.
  • Калинградыште «Шулдыран пехото» «Рвезылык» паркыште сарзе-интернационалист-влаклан чапкӱ деке чумырга. Десантник-влак колышо йолташыштым шарналтат да ВДВ-м шочыктышо генераллан, Совет Союзын Геройжо Василий Филиппович Маргеловлан шке пагалымашыштым ончыктат[20].
  • Киевыште ветеран-влакын вашлийме верышт: Кугу Ачамланде сарын тоштерже, Сарзе-интернационалист монумент, шуэракын Эрык площадь, Гидропарк.
  • Краснодарыште десантник-влак «Аврора» кинотеатр воктене вашлийыт.
  • Кривой Рогышто десантник-влак Афганистаныште колышо, старший сержант Дмитрий Сушкон чапкӱж ончылно, Юбилей паркыште (сарзе-интернационалист да В. Ф. Маргеловлан бюст воктене) погынат.
  • Минскыште десантник-влак Челючкинец-влак лӱмеш тӱвыра да каныме Паркыште да Свислочь эҥерыште шке кид дене ыштыме «Патырлык да шортмо отро» мемориал комплексыште (Тошто Минск покшелне) вашлийыт.
  • Москошто ий еда «канде берет-влакын» вашлийме верлан Максим Горький лӱмеш ЦПКО да Вуйым Савыме (Поклон) курык шотлалтыт.
  • Угарманыште десантник-влак Юл эҥер серыште Валерий Чкаловлан памятник воктен вашлийыт.
  • Новосибирскыште десантник-влак Рӱдӧ паркыште Да Ленин площадьыште вашлийыт.
  • Обь олаште площадьыште, «Сибирь Шулдыр» тӱвыра пӧрт воктен вашлийыт.
  • Ростов-на-Донушто десантник-влак Максим Горький лӱмеш тӱвыра да каныме паркыште вашлийыт.
  • Рязаньыште пайремыш ушнышо-влак Сеҥымаш площадьыште вашлийыт. Пайремым эртарашлан ты кечынак «Рязань — рӱдола» лӱман ола кечым палемдыме. Олаште чыла вере пайрем мероприятий-влак эртаралтыт, пайрем ола покшелне салют дене мучашлалтеш.
  • Санкт-Петербургышто йӱла почеш вашлийме вер-влак: Крестовый отро, Дворцовый площадь[21].
  • Таганрогышто десантник-влак Василий Маргеловлан памятник воктене вашлийыт[22].
  • Тверьыште десантник-влак Сеҥымаш площадьыште Сеҥымаш обелиск воктен вашлиялтыт. Пайремлымаш тӱҥ шотышто автопроберг гыч тӱҥалеш.
  • Тулышто десантник-влак Ленин площадьыште вашлийыт.
  • Харьковыште десантник-влак Максим Горький лӱмеш тӱвыра да каныме рӱдӧ паркыште вашлийыт.
  • Челянскыште десантник-влак Революций площадьыште вашлийыт.

Палемдымаш

  1. ↑ Департамент информации и массовых коммуникаций Минобороны России. Министр обороны России генерал армии Сергей Шойгу поздравил десантников с Днём Воздушно десантных войск (ВДВ). — Приказ министра обороны Российской Федерации генерала армии Сергея Шойгу № 440 от 29 июля 2022 года. Официальный сайт Министерства обороны Российской Федерации // function.mil.ru (2 августа 2022 года). Дата обращения: 2 августа 2022.
  2. ↑ 1 2 Департамент информации и массовых коммуникаций Минобороны России. Воздушно-десантные войска отмечают 92-ю годовщину со дня образования. — Сегодня 92-ю годовщину со дня образования отмечают прославленные гвардейские Воздушно-десантные войска России (ВДВ). Официальный сайт Министерства обороны Российской Федерации // function.mil.ru (2 августа 2022 года). Дата обращения: 2 августа 2022.
  3. ↑ День Воздушно-десантных войск в России. — История Воздушно-десантных войск ВС СССР и ВС РФ. РИА «Новости» // ria.ru (2 августа 2022 года). Дата обращения: 4 августа 2022.
  4. ↑ Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 31 мая 2006 года № 549 «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооружённых Силах Российской Федерации». Официальный интернет-портал правовой информации // pravo.gov.ru. Архивысе копий 4 ӱярня 2016 гыч.
  5. ↑ Алексей Савченко. Первый десант. — Датой рождения Воздушно-десантных войск принято считать 2 августа 1930 года. В этот день, во время опытно-показательных учений ВВС Московского военного округа на окраине города Воронежа, впервые в СССР, осуществлено полноценное десантирование боевой группы. Сайт «Воронеж. Страницы истории» // vrn-histpage.ru. Тергыме кече: 2 сорла 2014. Архивлыме 8 кылме 2011 ий.
  6. ↑ День Воздушно десантных войск отметят в Москве 2 августа 2018 года. — Традиции празднования, интересные факты, предстоящие мероприятия, 2018-07-31, <https://web.archive.org/web/20180801040043/http://4-women.ru/gorjachee/den-vozdyshno-desantnyh-voisk-otmetiat-v-moskve-2-avgysta-2018-goda.html>. Тергыме: 1 сорла 2018. 
  7. ↑ Десантники отмечают свой профессиональный праздник. — Сегодня в России отмечается День Воздушно-десантных войск. Интернет-портал «Российской газеты» // rg.ru (2 сорла 2006). Тергыме кече: 13 сорла 2010. Архивлыме 4 теле 2011 ий.
  8. ↑ Десантники и кавказцы не поделили Канавино. — День ВДВ, который традиционно отмечается 2 августа, по всей стране отпраздновали относительно тихо. В Москве и крупных городах были зафиксированы в основном лишь мелкие правонарушения. А вот Нижний Новгород отличился, но гордиться тут совершенно нечем. Официальный сайт газеты «Комсомольская правда» (Нижний Новгород) // nnov.kp.ru (4 сорла 2009). Тергыме кече: 31 сӱрем 2010. Архивлыме 12 вӱдшор 2012 ий.
  9. ↑ Про День аеромобільних військ від 02.08.1999 № 937/99. // zakon1.rada.gov.ua
  10. ↑ В День ВДВ безопасность в России обеспечат более 10 тысяч милиционеров. — Воздушно-десантные войска всегда были элитой российской армии. Их профессиональный праздник отмечается по всей стране, но основные празднования традиционно проходят в пяти городах России: это Москва, Санкт-Петербург, Рязань, Тула и Псков. РИА «Новости» // ria.ru (1 августа 2007 года)
  11. ↑ Дзень п’янага дэсантніка, або Чаго баіцца міліцыя. (белор.) // nashaniva.by
  12. ↑ «Инжир не нужен!»: бывшие десантники избили смуглых торговцев на Центральном рынке Новосибирска. // regnum.ru (2 сорла 2006). Тергыме кече: 30 вӱдшор 2020. Архивлыме 14 пеледыш 2020 ий.
  13. ↑ Десантники устроили погромы, разбили машины и начали массовую драку в Москве. // newsru.ru (2 сорла 2004). Тергыме кече: 8 кылме 2010. Архивировано из оригинала 12 сӱрем 2012 ий.
  14. ↑ В Нижнем Новгороде десантники устроили драку. (недоступная ссылка) // news.newnn.ru (2 августа 2010 года). Архивысе копий 5 сорла 2010 гыч.
  15. ↑ В День ВДВ десантники устроили драку в центре Иркутска. // gazetairkutsk.ru (4 сорла 2010). Тергыме кече: 8 кылме 2010. Архивировано из оригинала 14 ӱярня 2016 ий.
  16. ↑ Десантники устроили массовую драку в день ВДВ в Нижнем Новгороде. // top.rbc.ru (4 сорла 2009). Тергыме кече: 8 кылме 2010. Архивировано из оригинала 31 теле 2009 ий.
  17. ↑ Власти Кемерова не дают десантникам искупаться в фонтане. — Порядок в Кузбассе в День Военно-десантных войск охраняют полторы тысячи полицейских, а также казаки и дружинники, главный фонтан Кемерова в течение дня работать не будет, рассказали 2 августа корреспонденту «Сиб.фм» в пресс-службе городской администрации. // sib.fm (2 сорла 2012). Тергыме кече: 30 вӱдшор 2020. Архивлыме 14 пеледыш 2020 ий.
  18. ↑ Праздник «без ерундистики»: День ВДВ в России. — В России отмечают День Воздушно-десантных войск. Праздник «крылатой пехоты» — в фотоленте Ria.ru. РИА «Новости» // ria.ru (2 августа 2022 года). Дата обращения: 4 августа 2022.
  19. ↑ Роспотребнадзор призвал отказаться от купания в фонтанах в День ВДВ. — Роспотребнадзор призвал отказаться от купания в фонтанах, поскольку это может привести к заражению различными инфекциями. Купание в фонтанах в День ВДВ, который отмечается 2 августа, является одной из традиций десантников. Официальный сайт телеканала «Москва 24» // m24.ru (2 августа 2022 года). Дата обращения: 4 августа 2022.
  20. ↑ ВИДЕО. Сегодня в России отмечают День Воздушно-десантных войск. — В Калининграде «крылатая пехота» традиционно собирается в парке «Юность» у памятника воинам-интернационалистам. Голубые береты вспоминают погибших товарищей и отдают дань уважения генералу армии Василию Филипповичу Маргелову. Официальный сайт программы «Вести-Калининград» на телеканале «Россия 1» // vesti-kaliningrad.ru (2 августа 2022 года). Дата обращения: 4 августа 2022.
  21. ↑ В День ВДВ на Крестовском острове Санкт-Петербурга высадится десант (руш.). // regnum.ru (2 сорла 2007). Тергыме кече: 13 сорла 2010. Архивлыме 7 идым 2013 ий.
  22. ↑ Сдатчикова И. Открыт памятник легендарному генералу. // «Таганрогская правда». — 2015. — 30 апр.— С. 3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Юж-десант_войскан_кечыже&oldid=1150079" гыч налме