Социал пашаеҥын кечыже (Россий)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Социал пашаеҥ кече
Логотип Дня социального работника в России.jpg
Тӱрлылык Светский, профессионал пайрем
Вес семын Соцпашаеҥ кече
Ыҥ калык илышым аралыме сферыште пашам ыштыше еҥ-влакын кӱлешлыкыштым аклымаш
Ышталтын

2000-ше ий 27-ше октябрьыште

«Социал пашаеҥ кече нерген» 1796 №-ан кӱштык дене
Ыштыше Путин В. В.
Палемдат  Россий
Кече 8 пеледыш
Кылдалтын Пётр I-ын «Шнуй Патриархатын пӧртышкыжӧ кӱчызӧ, черле да чот шоҥгемше-влакым пуртымо нерген» 1856 №-ан кӱштыкшӧ дене

Социал пашаеҥ кече (руш. День социального работника) — Россий Федерацийыште ий еда 8-ше июньышто палемдалтше профессионал пайрем. Элыштына илыше калыклан социал да моло полышым пуэн шогымо пашаште социал пашаеҥ-влакын кугу надырым пыштымыштым шотлымо лӱмеш увертарыме[1][2].

Историй

Российыште Социал пашаеҥын кечыжым официальнын огыл 1990-шо ийла кыдал гыч пайремлаш тӱҥалме. Социал службышто да калык илышым аралыме системыште тыршыше чыла пашаеҥлан профессионал пайремым ыштыме шотышто темлымаш икымше гана 1994-ше ийыште Социал службо пашаеҥ-влак ассоциацийын ий еда эртарыме конференцийыштыже йоҥген[3].

Социал пашаеҥ кечым официальнын Россий Федерацийын президентше Владимир Путинын 2000-ше ий 27-ше октябрьысе 1796 №-ан «Социал пашаеҥ кече нерген» кӱштыкшӧ дене пеҥгыдемдыме[4].

8-ше июнь кечым историеш кодшо событий лӱмеш ойырымо: тиде кечын 1701-ше ийыште Пётр I «Шнуй Патриархатын пӧртышкыжӧ кӱчызӧ, черле да чот шоҥгемше-влакым пуртымо нерген» 1856 №-ан кӱштыкеш кидпалым пыштен. Тиде документ Российыште калык илышым аралыме кугыжаныш системылан негызым пыштен.

Социал пашаеҥ кечым икымше гана официальнын 2001-ше ий 8-ше июньышто пайремлыме[5].

Российыште социал сфере

Социал паша профессий семын Российыште 1980-ше ийлан кокымшо пелыште официальнын лектын. Социал полышым пуымаш 2013-шо ий 28-ше декабрьысе «Россий Федерацийыште граждан-влаклан социал полышым пуымо негыз нерген» федерал тӧртык дене виктаралтеш, тудо 2015-ше ий 1-ше январь гыч вийыш пурен. 2018-ше ий 1-ше январь гыч Социал полышым пуышо чумыр кугыжаныш информаций системе пашам ышташ тӱҥалын. Калык илышым аралыме аланыште правительстве мерым РФ-ын паша да социал аралтыш министерствыже  (руш.) (мар. илышыш шыҥдара[3]. Россий Федерацийыште калык илышым аралымашым нормо да права могырым виктарымаш кугыжанышын граждан-влак ончылно шке мутым кучымаш, социал вашкыл (пашаеҥ, пашам пуышо, кугыжаныш кучем да верысе шкевиктем орган-влак кокласе вашкыл системе) да социал тӱшкалан шеледымаш негызеш шукталтеш[6].

Социал аралтыш системын объектшылан ӧрдыж полыш деч посна илен кертдыме еҥ-влак шотлалтыт, нунын коклаште илалше, пенсионер, инвалид, неле илыш ситуацийыш логалше йоча да кугыеҥ, пашадыме, наркотик дене пайдаланыше, «неле» койышан ийгот шудымо, тичмаш огыл еш-влак, судитлыме да наказанийым эртыше, тӱрлӧ эҥгекыш логалмылан кӧра илыме верым коден кайыше да илаш куснен кайыше-влак улыт. Социал аралыме системын субъектше семын социал пашам вораҥдарыше организаций да еҥ-влак шотлалтыт, тышке кугыжаныш, мер организаций да специализироватлыме организаций-влак пурат[7].

Социал пашаеҥ-влак шоҥго еҥ-влаклан полшат

Мероприятий-влак

Социал пашаеҥ кечын Российын чыла регионлаштыже пайрем шӱлышан мероприятий, концерт-влак эртат, суаптар-влакым кучыктат, ведомство да регионысо премий-влак дене палемдат, тыгак профессионал конкурс-влак эртаралтыт.

Социал аралыме тӧнеж пашаеҥ-влаклан правительстве суаптар-влакым кучыктымо церемоний, 2022-шо ий 8-ше июнь

Калык илышым аралыме системысе эн сай пашаеҥ-влаклан диплом, чаптанык да тауштымашым кучыктат[8].

Калык илышым аралыме системысе эн сай пашаеҥ-влаклан диплом, чаптанык да тауштымашым кучыктат

Тыгак «Россий Федерацийын сулло калык илышым аралымаш пашаеҥже» чаплӱм да тыгаяк регионысо чаплӱм-влак пуалтыт[9]. Тиде кечын йӱла почеш элын да регион-влакын вуйлатышышт деч официал саламлымаш-влак савыкталтыт[10].

Вес эллаште социал пашаеҥ кече

Социал пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт тӱнясе тӱрлӧ эллаште палемдалтеш, эртарыме кече да статусшо тӱрлӧ лийын кертыт. Тыгак Тӱнямбал социал паша кече пайремлалтеш, тудо тӱнямбал статусан улеш да март тылзын кумшо кушкыжмынжо палемдалтеш[11]. Тудым 1983-шо ийыште Тӱнямбал социал пашаеҥ-влак федераций (IFSW) пеҥгыдемден[12].

Беларусь Республикыште Социал аралымаш пашаеҥ-влакын кечышт ий еда 5-ше январьыште палемдалтеш. Тиде профессионал пайремым Беларусь Республик президентын 1998-ше ий 26-шо мартысе 157 №-ан кӱштыкшӧ дене пеҥгыдемдыме[13].

Украиныште Социал сфере пашаеҥын кечыже ноябрьын икымше рушарнянже пайремлалтеш[14].

Арменийыште Социал пашаеҥ кече 4 ноябрьыште палемдалтеш[2].

Казахстаныште Социал аралтыш системе пашаеҥ-влакын кечышт октябрьын пытартыш рушарнянже палемдалтеш[15].

Палемдымаш

  1. ↑ Когда отмечают День социального работника в 2026 году, 2026-05-28, <https://www.rbc.ru/life/news/6a11fc7b9a7947dac4461ee5?ysclid=mpz7u3vie4964642671>. Тергыме: 10 пеледыш 2026. 
  2. ↑ 1 2 День социального работника 2026: история, традиции, какого числа отмечают праздник в России и мире, 2025-11-12, <https://lenta.ru/articles/2025/11/12/den-sotsialnogo-rabotnika-istoriya-i-traditsii/?ysclid=mpz7u5agsj364312461>. Тергыме: 10 пеледыш 2026. 
  3. ↑ 1 2 День социального работника, 2020-06-08, <https://ria.ru/20200608/1572506642.html?ysclid=mpzbe0wzha463558890>. Тергыме: 10 пеледыш 2026. 
  4. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 27.10.2000 г. № 1796, 2000-10-27, <http://www.kremlin.ru/acts/bank/16188?ysclid=mpz8lupv1x194408114>. Тергыме: 10 пеледыш 2026. 
  5. ↑ Ольга Дмитренко. День социального работника: история и традиции праздника. Российская газета (26 ага 2025). Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.
  6. ↑ Особенности нормативно-правового регулирования социальной защиты населения в Российской Федерации (руш.). КиберЛенинка. Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.
  7. ↑ Развитие системы социальной защиты и её структурных элементов в России (руш.). КиберЛенинка. Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.
  8. ↑ Мишустин наградил соцработников в их профессиональный праздник. ТАСС (8 пеледыш 2022). Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.
  9. ↑ Заслуженный работник социальной защиты населения Российской Федерации (руш.). Государственные награды Российской Федерации. Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.
  10. ↑ Путин поздравил российских соцработников с профессиональным праздником, 2025-06-08, <https://ria.ru/20250608/putin-2021595689.html?ysclid=mpza9mk3pf383605617>. Тергыме: 10 пеледыш 2026. 
  11. ↑ 18 марта — Всемирный день социальной работы: история, традиции, поздравления, 2025-03-18, <https://iz.ru/1855453/2025-03-18/18-marta-vsemirnyi-den-socialnoi-raboty-istoria-tradicii-pozdravlenia>. Тергыме: 10 пеледыш 2026. 
  12. ↑ 17 марта — Всемирный день социальной работы: Миссия помощи и поддержки. Министерство труда и социальной защиты Чувашской Республики. Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.
  13. ↑ 105 лет со дня образования органов по труду и социальной защите (руш.). Министерство труда и социальной защиты Республики Беларусь. Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.
  14. ↑ День социального работника 2026: какого числа, история и традиции праздника, <https://www.kp.ru/family/prazdniki/den-sotsialnogo-rabotnika/?ysclid=mpz8fvia2i511033083>. Тергыме: 10 пеледыш 2026. 
  15. ↑ 27 октября – День работников системы социальной защиты Казахстана. gov.kz (24 шыжа 2024). Тергыме кече: 10 пеледыш 2026.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Социал_пашаеҥын_кечыже_(Россий)&oldid=1235932" гыч налме