26 вӱдшор
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026 ий | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
26 вӱдшор (26 апрель) — григориан кечышот почеш идалыкын 116-шо (кужемдыме ийлаште — 117-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 249 кече кодеш.
Йошкар-Олаште ☀️ Кече 4 шагатат 16 минутлан лектеш, 19 шагатат 20 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 15 шагатат 3 минут.
🌓 Икымше чырык (8.96 тылзе кече).
Пайрем да шарныктарыше кече-влак
ООН — Интеллектуал поянлыкын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день интеллектуальной собственности) (2001).- ООН — Радиаций аварийлаште да катастрофылаште колышо-влакым шарныме кече (руш. День памяти погибших в радиационных авариях и катастрофах) (1986).
Россий — Чернобыльысо азапым шарныме тӱнямбал кече (руш. Международный день памяти о чернобыльской катастрофе) (1986).- Россий — Нотариатын кечыже (руш. День нотариата)[1] (2007).
- Россий — Сметчикын кечыже (руш. День сметчика).
Марий Эл — Марий талешке кече (руш. День национального героя) (1990)[2].
Татарстан — Шочмо йылмын кечыже (руш. День родного языка)[3].
Армений — Пограничник кече.- Фомаида Медуница (руш. Фомаида Медуница).
- Пареҥгым шолтымо тӱнямбал кече (руш. Международный день варки картофеля).
- Кубаньысе казачествым реабилитироватлыме кече (руш. День реабилитации кубанского казачества).
- Йоча да чонан-влакын кечышт (руш. День Дети и животные).
Лӱмгече
- Католик лӱм-влак: Мажена, Мария, Марцеллина, Клета.
- Православий лӱм-влак: Артемон (Артём), Фомаида, Марфа.
Событий-влак
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 26 кечысе событий-влак
- 1986 ий — Чернобыльысе АЭС-ыште туткар.
- 1658 ий — Алексей Михайлович кугыжан кÿшткышö почеш Кремльын тÿҥ башньыжлан Спасский башне лÿмым пуымо.
- 1792 ий — «Марсельеза» революций чапмуро шочын.
- 1991 ий — репрессироватлыме калыкын реабилитацийже шотышто тöртыкым пеҥгыдемдыме.
- 1997 ий — «Поро кумылым ончыктымо да айдемым эмлыме» лӱмеш орденым пеҥгыдемдыме.
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 26 кечынже шочшо-влак
- 1794 ий — Андрей Михайлович Шёгрен, российысе йылмызе, историк, этнограф, путешественник, финно-угроведенийлан негызым пыштыше.
- 1879 ий — Константин Иванович Касаткин, совет революций да политике пашаеҥ, калык просвещенийын пашаеҥже. Моско калык просвещенийын негызлыше-влак институтын проректоржо (1923—1925), ВКП(б) РК пелен Маркс-Энгельс-Ленин институтын шанче пашаеҥже (1925—1935). Марий мландыште икымше пашазе, социал-демократ да профсоюз ушем-влакым чумырышо. Икымше руш революцийын (1905) да Российысе кугу революцийын (1917) салтакше. 1905 ий гыч РСДРП йыжъеҥ, РКП(б) йыжъеҥ.
- 1886 ий — Габдулла Тукай, суас калык почеламутчо. Йоча жапше тӱҥ шотышто Кырлай ялыште эртен. Тиде ял нергенак, порын шарнен, «Шурале» («Таргылтыш») лӱман йомакым возен. Умбакыже илаш Уральск олашке куснен да туштак шинчымашым налын. 1905-ше ийыште Тукай тусо типографийыште тыршаш тӱҥалын. Корректор гыч редактор марте кушкын. Вара Озаҥыш пӧртылын да тудо жап гыч Тукайын творчествыже шулдырым налын. «Йолташ-влаклан ой», «Ушнымаште вий», «Шинчымаш садыште», «Калыклан», «Озан» да моло шуко почеламутыштыжо татар калыкын неле илышыже, ончыкылыкшо нерген возен. Йоча-влакланат чӱчкыдын серен: «Доска воктене», «Йоча, пашам ыште»», «Йочалан», «Пиалан йоча» да тулеч моло. Тудын возымо пашаже-влакым марий йылмышкат кусареныт, школ программыштат Габдулла Тукайын почеламутшо-влакым куанен лудыт. Уста поэт шочмо йылмыжым, шочмо вержым йӧратен. «Шочмо йылме, муро гай улат, ача-ава йылме» манын тудо.
- 1912 ий — Николай Алексеевич Бурков, совет туныктышо, журналист, партий пашаеҥ, Кугу Ачамланде сарын Талешкыже. Марий АССР-ысе Марий Турек район Кугу Руял шымияш школын директоржо (1950—1966). Кугу Ачамланде сар жапыште сарзе суаплан Йошкар Шӱдыр (1944, 1945), II (1944) да I (1985) степенян Ачамланде сар орден-влак дене, образованийым вияҥдымашке надырлан — «Почёт Пале» орден дене (1967) палемдалтын. ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.
- 1931 ий — Алексей Павлович Стрельников, шанче-ветеринар. Шкеже Марий Тӱрек кундем Стрельники ял гыч. 1960-шо ий гыч Москосо ветеринар академийыште шанче пашам шукташ тӱналын. Кайык-влак черын диагностик да патогенез сферыште специалистлан шотлалтеш. 100 утла шанче пашан авторжо. Ветеринарий шанче доктор. Профессор.
- 1967 ий — Евгений Павлович Ибраев, марий актёр. Шернур кундем Лапка-Памаш ялыште шочын. Марий самырык театрын артистше. Шуко рольым устан чоҥен, нунын коклаште Сергей Григорьевич Чавайнын рольжым.
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Вӱдшор тылзын 26 кечынже колышо-влак
- 1991 — Филипп Павлович Рыбаков, марий совет сарзе эмлызе. Кугу Ачамланде сар жапыште — 3-шо ударный армийын куснылшо госпитальлаштыже вӱдышӧ хирург; медицине службо майор. Медицине службо подполковник, медицине шанче доктор.
Калык пале
- Кукун йӱкшӧ чот шокта — шокшо толмылан.
- Ужава кычкыраш тӱҥалын — шӱльым шындаш жап шуын.
- Фомаидан кечыже. Тиде кечын кресаньык-влак кечыйолшудым погеныт. Рушлаже тудым медуница маныт. Ты шудо дене чайым шолтеныт, салатым ыштыме годымат кучылтыныт.
- А марий калык гын тиде кечын шинчаланшудым поген да шӱрым шолтен. Кугезына-влак ойöрöм эскереныт: шудым, саскам мландылан тауштыде налаш ок йӧрӧ - шудо-саска деч посна кодат.
Палемдымаш
- ↑ Указ Президента РФ от 26.04.2016 N 195 «О Дне нотариата» | ГАРАНТ. base.garant.ru. Тергыме кече: 22 сӱрем 2020. Архивлыме 22 сӱрем 2020 ий.
- ↑ С Днем национального героя. Республика Марий Эл Единая Россия (26 вӱдшор 2020). Тергыме кече: 22 вӱдшор 2024.
- ↑ Официальный сервер Республики Татарстан. Тергыме кече: 25 вӱдшор 2013. Архивлыме 1 ага 2013 ий.