Кугарня

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Тиде мутын вес ыҥже-влак улыт. Кугарня (ыҥ-влак) ончал.

Кугарня (руш. пятница) — арнян изарня ден шуматкече кокласе кечыже.

Юмын тӱням ыштымыжын кудымшо кечыже (рушла «пятница»), янлык-влакын да айдемын шочмышт (Илымаш. 1:24-31). Юлиус Шноррыен гравюржо

Этимологий

«Христосым Ыресеш пудалымаш» — кугарнян христиан пӱтым кучымаште рӱдӧ событий (Рафаэль Санти, 1502—1503 ийла)
Афродитан статуйжын Римысе копийжын ужашыже, тиде юмо-ӱдырамаш деч ятыр йылмыште «кугарням» йӧратымаш юмо-ӱдырамаш да тудын планетыже лӱмеш манме йӱла кая

Шуко славян йылмыште, ты шотышто руш йылмыштат, кугарнян лӱмжӧ «вич» («пять») числа гыч лектын, молан манаш гын кугарня «арня деч вара» визымше кечылан шотлалтын (рушарня деч вара): белорусла — пятніца, болгарла — петък, чехла — pátek, полякла — piątek, сербла — петак, хорватла — petak, словенла — petek, словакла — piatok, украинла — п’ятниця. Венгр йылмыште péntek мут славян гыч кӱсынлымӧ. Европысо Российын южо финн-угор йылмыштыже кугарнян лӱмжӧ рушла гыч кӱсынлымӧ: карел. piätinččä, коми пекнича, мокшо пяденця.

Акрет римлян-влакын кугарняшт Венералан пӧлеклалтын (грек лӱм гыч кальке — Афродитес хемера). Римлян-влакын тиде йӱлаштым шке могырышт гыч тошто герман тукым-влак налыныт, нуно Венерам шкеныштын Фрейя юмо-ӱдырамашышт дене келыштареныт. Кугарнян англичан лӱмжӧ, Friday, акрет англичан Frīġedæġ гыч лектын, тидыже «Фриггын кечыже»[1] манмым ончыкта, скандинав мифологийысе Фригги юмо-ӱдырамашын лӱмжӧ гыч (акр.-исл. Frigg — йӧратыме), тудо Один юмын ватыже, йӧратымаш, мужыраҥмаш да йочам ыштыме юмо лийын[2]. Фрейян лӱмжӧ гыч моло герман йылмылаште кугарнян лӱмжӧ лектын: Freitag кызытсе немыч йылмыште, Vrijdag голланд йылмыште, frjá-dagr акрет исланд йылмыште. Швед, норвег да датчан йылмылаште мутын кызытсе формыжо — fredag.

Шуко роман йылмыште лӱм латин dies Veneris, «Венеран кечыже» гыч лектын[2]: vendredi француз йылмыште, venerdì итальян йылмыште, viernes испан йылмыште, divendres каталан йылмыште, vennari корсикан йылмыште, vineri румын йылмыште. Тиде тыгак P-кельт валлий йылмыште dydd Gwener семын палдырна.

Кугарнян грек лӱмжӧ — Παρασκευή — παρασκευάζω «ямдылаш, ышташ» глагол гыч лектын, тудо православий йӱласе пайремле шуматкече ден рушарня кечылан ямдылалтмым ончыкта. Грузин парскеви (პარასკევი) мут грек йылме гыч кӱсынлымӧ. Христиан йӱлаште кугарня — Утарышын ыресеш орланымыжым шарнымашеш пӱтым кучымо кече, тидын дене тудын Европышто южо йылмысе лӱмжӧ кылдалтын: ирл. Dé hAoine, гэльск. Di-Haoine, мэн. Jeheiney да исл. föstudagur «пӱтым кучымо кече».

Акрет еврей йылмыште да кызытсе ивритыште кугарня יום שישי Yom Shishi «кудымшо кече» маналтеш, молан манаш гын арнян икымше кечыжлан рушарня шотлалтеш.

Араб йылмыште «кугарня» — «Jum’a-tul-Mubarak», «аль-джума» (мусульман кумалтыш) гыч лекше. Казах (жұма), пошкырт (йома) да татар (җомга) «кугарня» мут арабла гыч налме.

Индийысе шуко йылмыште кугарня — Шукравар — Шукра юмын лӱмжӧ дене лӱмдалтын, тудо санскритыште тыгак Венера планетын лӱмжӧ.

«Кугарня», япон йылме гыч чынжым кусарымаште, — «шӧртньын кечыже» (яп. 金曜日 кинъё:би). Арнян моло кечылаже семынак лӱмжӧ «шым волгыдо» (яп. 七曜 ситиё:) гыч иктыжын лӱмжӧ гыч лектын — Венера (яп. 金星 кинсэй, «Венера планет», чынж. «шӧртньӧ планет») да 曜日 ё: би — «арнян кечыже».

Корей йылмыште мутын возымыжо келшен толеш (кор. 금요일?, 金曜日?), да («кымёиль») лудалтеш.

Кугарнян кечышотышто верже

ISO 8601 почеш кугарня арнян визымше кечыжлан шотлалтеш.

Иудей да христиан религий йӱлаште да нуно келгын пеҥгыдемдалтше эллаште кугарня кудымшо кече лийын кодеш. Португал йылмыште sexta-feira мут кучылталтеш — «литургий арнян кудымшо кечыже», тудо лат. feria VI католик лӱмдымаш гыч лектын, тудыжо юмыйӱла текстлаште кучылталтеш, тушто чий юмо-влакын лӱмыштым ушештараш чарыме лийын. «Кудымшо Кече» семын изарня квакер-влак коклаште палыме, нуно кугарнян йӱлашке пурышо чий лӱмдымаш гыч кораҥыт.

Сауд Аравийыште да Ираныште, тыгак шуко моло ислам эллаште арня шуматкечын тӱҥалеш, а кугарнян пыта.

Юмыйӱлаште шуктен шогымаш

Мечетьыште кугарнясе мусульман кумалмаш (Малайзий)

Христианствын икымше курымлаж гыч кугарням Господь Иисус Христосын ыресеш орланыме кечыже да пӱтым кучымо жап семын пагалымаш шочеш. Тидын нерген икымше увер кесарийысе епископ Евсевийын (340 ийыште колен) шотлалтше «Константинын илымаштыже» аралалт кодын. «Святой отец Пахомийын вӱргече ден кугарня нерген мутыштыжо» Вӱргече ден Кугарня кок суксо семын сӱретлалтыт, нуно тиде кечылаште шкеныштым шнуйла кучышо еҥ-влакым узьмакыш вӱден наҥгаят. Кугарнян пӱтым кучымаш руш калыкыште тунар виян шыҥдаралтын, эсогыл кунам кугарнялан иктаж кугу черке пайрем логалеш гын, тунам пӱтым кучымым кораҥдыме нерген йодыш нӧлталтмеке, кугу пудыранчык тарванен, 1168 ийыште соборым ӱжмӧ дене чарнен, тудо Христос Шочмо (Рошто) ден Юмыкончымаш пайрем-влаклан кугарнян пӱтым кучымым кораҥден[3].

Православий черке кугарням (тыгак вӱргечым) идалык мучко арня еда пӱтым кучымо кече семын шотла (пӱтым кучымаш кораҥдалтше пайрем ден моло тыгай жап деч посна). Кугарнян пӱтым кучымо годым шыл, муно да шӧр кочкышым кочкаш ок лий. Чоткыдынрак йодмашыште тыгак колым, кушкыл (эн тӱҥалтыште оливке) ӱйым да аракам чарыме. Кугарнян, тыгак шочмын, вӱргечын да рушарнян, нине кече деч вара вигак кугу черке пайрем але пӱтӧ огыт лий гын, православий венчайымаш шукталт кертеш. Посна тыгай кугарня палемдалтеш:

  • Кӱчымӧ арнян вӱргечын да кугарнян Литургий деч посна Аллилуйлык службо шукталтеш;
  • Кугу пӱтӧ жапыште кугарнян ондак святитлыме Сийын Литургийже эртаралтеш;
  • Ыреслан кумалме арнян кугарнянже изобразительный манмаште Ыреслан пайремлан кумалмаш шукталтеш, Тудо тылеч вара вигак алтарьыш наҥгаен пурталтеш;
  • Кугече ончычсо Кугу кугарня Иисус Христосым Ыресеш пудалымылан да Голгофысо Ырес йымалне шогышо Юмынавалан пӧлеклалтын, сандене кеч-могай кугарнян юмыкумалмаш гимн Христосын Орланымыжым да Тудын Илышым Пуышо Ыресшым моктен мура;
  • Кугече деч вара Волгыдо арнян кугарнянже Юмынаван Илышым Кондышо Памашшинча маналтше юмонажым пайремлымаш шукталтеш;
  • Кугече деч варасе 7-ше арнян кугарнянже Господьын Нӧлталтмаш пайремжым ужатымаш ышталтеш;
  • Петро пӱтын 1-ше кугарнянже: преподобный Варлаам Хутыньысым (1192), тыгак Юмынаван Табыньысе да Курскысо Тӱп «Знамение» юмоҥаштым шарнымаш. Российыште Кугече деч варасе индешымше кугарням пайремлымаш шарлен: Соликамскыште тиде кечын 1547 ийыште ногаец ден вогул-влакын кержалтмышт деч олам ӧрыктарышын утарымым шарналтат («Параскеван Кугарняже»[4]).

Рим-католик черке кугарня пӱтӧ годым шыл кочмым чарен, колым гын кочкаш лийын. Но «Католик епископ-влакын конференцийышт» юмылан ӱшаныше-влаклан пӱтым вес тӱрлӧ епитимий дене алмашташ йӧным пуэн («порым ыштыме да шкем шот дене кучымо дене»). Туге гынат шуко ӱшаныше католик-влак кугарнян йӱлашке пурышо епитимий семын пӱтым кучымылан утларак мелын улыт[5].

Шуко ӱшаныше англикан-влак тыгак кажне кугарнян (кузе англикан «Кумалтыш мут-влак» кӱштат) але Кугу пӱтын кугарняже еда шылан кочкышым огыт коч[6][7]. Консервативный методист да баптист-влак, общинын верысе йӱлашке пурышо кӱштымашыжлан келшышын, тыгак кугарня еда пӱтым кучат.

«Кугарня», Садлерын сӱретше, 1883 ий

Иудаизмыште кугарня — шаббатлан ямдылалтме кече, ӱшаныше иудей-влак кок кечылан ончылгоч мо кӱлешым ыштат, пӱтынь элыште вес кечыла дене таҥастарымаште кевыт-влак ондак петыралтыт. Шаббатын тӱҥалтышыжлан кугарнян кече шичме деч варасе жап шотлалтеш, мучашыжлан — шуматкече кастене кум икымше шӱдырын лекмыже.

Исламыште кугарням мечетьыште службым эртарыме жап семын кучылталтеш. (الجمعة) «аль-джум’ат» (кугарня) мут, (الجمع) «джам’а» (погынымаш) мут гыч лекше, тыге теве молан лӱмдалтын: кажне арнян тудо ислам еҥ-влакым эн кугу (акт) кумалтышыш пога. Кугарнян Аллах кавам да мландым ыштен пытарен. Кугарнян Аллах Адамым ыштен, да тиде кечын Тудо тудым узьмакыш пуртен, да кугарнян Тудо тудым тушеч поктен колтен. Да кугарнян Шагат (тӱня мучаш) толеш, кузе тидын нерген шуко чын хадислаште ойлалтеш. Акрет жапыште кугарням 'Аруб кече маныныт. Палемден ойлат, ончычсо калык-влаклан тиде кечым пагалаш кӱштымӧ лийын, но нуно тидым ыштен огытыл. Иудей-влак шканышт пагалыме кечылан шуматкечым ойыреныт, кеч Адам шуматкече ышталтын огыл. Христиан-влакше рушарням, тӱням ыштыме тӱҥалтыш кечым, ойыреныт. Сандене мусульман-влаклан Аллах кугарням, Тудын тӱням ыштен пытарыме кечым, ойырен[8]. Кугарням шотлымаш тынысым да поро шӱм-чоным шотлымым пуртышаш. Тыге шотлалтеш: тиде кечын Киямат (тӱня мучаш) толеш[9]. Сауд Аравийыште да Ираныште кугарня — арнясе улыжат ик каныме кече. 2006 ий 1 сентябрь марте тиде йӱлам Бахрейн да Ушнышо Араб Эмират-влак шуктеныт, кызыт тиде эллаште каныме кече тыгак шуматкече лийын[10], 2007 ийыште шуматкечым каныш семын Кувейтыште пуртымо[11].

Кугарня — тыгак Бахаи ӱшанымаште каныш кече[12].

Индуизмыште кугарнян ӱдырамаш-юмо-влакым, тӱҥ шотышто Дургам, Парватим, Гаурим, поснак шотлен кумалыт.

Кугарнян тӱвыра йӱлаже

Эрвел славян-влакын кугарня пазар кече лийын. Кугече деч вара лу арня мучко кугарня еда Российыште ярмиҥга ужалымаш-влак эртаралтыныт («ужалкалыме кугарня»).

Южо пашам кугарнян ышташ чарыме лийын: ӱдырамаш-влак шӱдырен, конвӱдым шолтен, вургемым мушкеден, коҥга гыч ломыжым луктын кудалтен, пӧръеҥ-влак куралын да тырмален кертын огытыл. Тиде чарымаш шукталтын огыл гын, ончыкылык илышыште пуйто язык семын ӱчӧ шукталтын; тидын нерген «Чонын кап деч ойырлымыжо» акрет стих ойла, тушто чон шканже курымашлык орлыкым вуча, молан манаш гын кугарнян «тувырым ломыжаҥденат, йытыным шӱдыренат». Тидлан кӧра кугарням пиалдыме кече семын онченыт, тиде кечын нимогай пашамат тӱҥалаш ок лий улмаш. Вес могырым, калыкыште кугарням сӱанлан да шочаш пиалан кече семын онченыт. Маныт, кугарнян канымаш мландын шурным шочыктымыжлан тыгак шӱкалтышым ышта[3].

Кугарням пагалымаш Италийыште, Испанийыште, Францийыште, Германийыште шарлен: кугарнян ужын кошташ корныш тарванен огытыл, воштылаш, моторын чияш, ӱпым тӧрлаташ лийын огыл; тиде кечын ыштыме сӱан пиалан лийын огыл; мӧҥгешла, кугарнян шочшо-влак посна пӧлек дене пайдаланат (venerini), тӱрлӧ шӱлышлан оза улыт[3].

Моряк-влак коклаште кугарня пиалдыме кечылан шотлалтын, очыни, эн ӱшанле теҥыз ырым — кужу жап ийын кошташ кугарнян тарванаш сай огыл манын шонымаш[13][14]. XIX курымысо адмирал Уильям Генри Смит шкенжын «Морякын Глоссарийже» навигаций мутерыштыже кугарня нерген тыге палемден: «Infaustus кечын, осал кече семын, тошто моряк-влак нимом ышташ тӱҥалаш тӧчен огытыл»[15].

Гебрид отролаште кугарня ӱдаш сай кечылан шотлалтын. Тыге, Кугу кугарня пареҥгым шындаш поснак кумдан шарлыше кече лийын: эсогыл эн чоткыдо католик-влакат тиде кечын кеч ик корзинка пареҥгым шындаш шкаланышт эн кӱлешан пашалан шотленыт. Очыни, тиде йӱла Христосын Ылыжмыже Тудым Ыресеш Пудалыме деч вара да тойымо деч вара толын манын шонымашеш негызлалтын, кузе нӧшмӧ, мландыш тойымеке, илышлан помыжалтеш[16].

Вич паша кече улман шуко верлаште кугарня — каныш кечыла вашеш пытартыш паша кече да сандене канышым вучымаште лушкаш лийме амал семын ончалтеш («кугарня синдром»). США-ште кугарня нерген ойлат: «TGIF» — «Thank God It’s Friday» гыч («Юмылан тау, кугарнят толын шуын!»). Пытартыш ийлаште южо пашаште служышо-влаклан кугарнян шагалрак парад вургемым чияш пуат, тидыже «Джинс кече» але Casual Friday лӱмым налын.

Шке шонымашыжым эреак вашталтылше еҥ нерген руш калыкмут: «Арняште тудын кугарняже шымыт». Тӱжвал вургем йымач йымал вургем коеш гын, южгунам «кугарня йымач шуматкече» мыскара калыкмут кучылталтеш. Кызытсе модмашан Интернет-ресурслаште да блоглаште «кугарнясе» мут «позитиван» манме умылымаш дене кумдан шарлен.

Тайысе кечан кечышот почеш, кугарня дене канде тӱс кылдалтын.

Кугарня, латкумшо

Параскаведекатриафобий нерген комикс
Тӱҥ статья: Кугарня, 13  (руш.) (мар.

Ырым СМИ-лан кӧра шарлыше кызытсе оласе легендыш пура. Ырым тыгак тамплиер-влакын орденыштын еҥыштым тӱшка дене арестоватлыме дене кылдалтын (1307 ий 13 октябрь кугарня). Кугарня тылзын латкумшо числажлан логалеш гын, тӱрлылан ӱшаныше южо еҥ тургыжланаш тӱҥал кертеш. Иктыштлан тыге чучеш: кугарнян латкумшышто нуным эртак йӧндымылык поктылаш тӱҥалеш, весышт тиде кечын осал шӱлыш утларак чот чулымештеш манын шонат. Иктаж 20 ий ончыч тиде тӱшка умылтарен моштыдымо лӱдмашылан американ психолог Дональд Досси параскаведекатриафобий лӱмын терминым шонен луктын. Тудын шымлымашыж почеш, тиде кечын Америка паша лектыш волымылан кӧра 900 млн долларым йомдара.

Математике ончалтыш дене, кызытсе григориан кечышотын високос ий-влакан системыж дене ойыртемже тыгай: лачак 13-шо кече кеч-могай тылзыштат арнясе моло кеч-могай кече дене таҥастарымаште кугарнян логалеш манме утларак лийын кертмаш уло. Тиде лийын кертмаш 0,3 % деч гына утларак[17].

Латкок кугарня нерген ойлымаш

Тӱҥ статья: Латкок кугарня нерген ойлымаш  (руш.) (мар.

ТОнчычсо палыме «Латкок кугарня нерген ойлымаш» апокриф калыкын христианстве нерген шонымашыжым ончыктен. Произведений почеш, кугарнян шнуй историйыште эн кӱлешан орлыкан але торжа событий-влак лийыныт: Адамым узьмак гыч поктен колтымаш (6 март); Каин Авельым пуштын; Содом ден Гоморрым вӱд йымак колтымаш (!), а, Библийыште семын, йӱлатымаш огыл; Египетысе казнитлымаш-влак; Моисейын египтян-влакым Йошкар теҥызыште вӱд йымак колтымыжо; Иерусалимым Халдей-влакын налмышт; Иродын Вифлеемыште изи йоча-влакым кырымыже; Иоанн Тынешпуртышым пуштмаш; Иисус Христосым ыресеш пудалымаш. Тыгак кугарнян лийшылан шотлалтше, но Библий дене кылдалтдыме легендысе событий-влак кондалтыт: пророк Иеремийын киотшым Кокымшо толмаш марте шогалтымаш; «агарян-влакын» кумда мландым налмышт да шуко еҥ-влакын Критыш куржмышт; «измаильтян-влакын» 73 ийлан шуко элым налмышт[18].

«Каласкалымаш» негызеш тыглай руш калыкыште чыла кугарнят сугыньлымылан (товатлымылан) да жаплан улшылан (лӱманлан) шелалтыныт. Жаплан улшо кугарня («Каласкалымашыште» шотлымо почеш) идалыкыште латкок лийын: Роштосо, Крешеньысе, Сретеньысе, Благовещеньысе, Тройчынысо, Илянысе да т. м. Кукшо, шурно шочдымо годым да вес амал дене еҥ-влак кугарнян пӱтым кучаш да пашам ыштаг огыл товатмутым пуэныт. Тыгай кугарняже товатлыман маналтыныт.

«Латкок кугарня нерген ойлымаш» да нуным ырым семын шотлымаш Европысо моло эллаштат лийыныт[3].

Тиде апокрифын славяно-руш спискыже-влак кок редакцийыште улыт — Элевферьевысыште да Климентысе. Икымшыже славян кидвозыш-влак дене гына палыме, кокымшыжо — руш да Европысо кидвозыш-влак дене да руш духовный стих-влак дене. Кок редакций коклаште ойыртем кугарням кугу пайрем-влак могырым шеледымаш дене палдырна, да эше Элевферьевысыште Тошто Сугыньысо шарнымаш-влак шукырак улыт, Климентысыште — У Сугыньысо. «Латкок кугарня нерген ойлымашым» луйыкын ончымылан А. Веселовскийын «Латкок кугарня нерген ойлымаш» шергакан шымлымашыже пӧлеклалтын[3][19].

Поэт-монах Климентий Зиновьев Черниговысо литвин-влак нерген тыге возен: акрет чий йӱла почеш нуно рушарнян пашам ыштеныт, а кугарнян каненыт.

Кугарня мифысе персонаж семын

Шнуй Параскеван статуэткыже, «Кугарнян» айдемыш савырыме сӱретше, XVII курым муч.-XVIII курым тӱҥ. (Андрей Рублёвын тоштерже)
Тӱҥ статья: Параскева Кугарня  (руш.) (мар.

Кугарня кечым айдемыш савырыме семын шнуй орланыше Параскева лийын (грекла Παρασκευη — кугарня). Тошто тылзышомаклаште шнуй Параскеван лӱмжӧ годым Кугарнян лӱмжат палемдалтеш; азбуковниклаште вигак умылтаралтын: «Парасковия» «пяток» манмым ончыкта. Калык умылымашыште Кугарня чӱчкыдын шкешотан шнуй улеш, тудым шарнымаш шнуй Параскева дене пырля пайремлалтеш («шнуй Кугарня шнуй Параскевалан лиеш»). Параскевалан пӧлеклалтше черкым кызыт мартеат «Кугарнясе» маныт[3].

Шнуй Параскева Кугарня, калык умылымашыште, мландыште коштеш, шке кечыжым эскерен шога, чарымым шуктыдымо-влаклан ӱчым ышта, нунылан вий шутыдымо пашам пуа. Украин каласкалымаш почеш, Кугарня кӱнчыла шӱдыр дене чыла удыркалалт, шуркалалт пытыше коштеш, тидым кугарнян ӱпыштым шерше але кӱнчылам шӱдырышӧ-влак ыштеныт. Кугарня нерген христиан святой семын умылымаш акрет жапысе чия йӱлалан кӧра калыкыште нелемын; Кугарнян сынышкыже, очыни, чий йӱласе Мокоша ӱдырамаш-юмо нерген умылымаш возын, сандене тудо сӱан ден аза шочмым пыдалше семын, шурным шочыкташ полшышо семын ончалтын. Шнуй Кугарня деч ӱдыр-влак каче нерген кумалтыш мутышт дене полышым йодыныт; уржа-сорла сайын эртыже манын, Кугарня деке шӱведыме мут дене мелын лийыныт; Параскева Кугарнян юмоҥаж йымаке кресаньык-влак у шурно саскам пыштеныт да тудым вес шурнылан полшышо семын араленыт. Тыге шотлалтын: шнуй Кугарня лӱмеш кумалтыш мут чер деч полша; кагазыш возымек, нуно талисман гай лийыт[3].

Кугарнян озымлан лӱдыкшым ыштыше кукшо игече, йӱр годым, вольык колымо годым, колымашке шуктышо чер годым кумалыныт. Кугарням пайремлымаш пеш чӱчкыдын тӱрлӧ чий йӱла ден модмаш дене эртен, тидын Стоглавыште да Духовный Регламентыште палемдымаш вашлиялтеш[3].

Кугарнян кӱнчылам чот тыршен шӱдырышӧ-влакым Касвелыштат поктылыныт, тидын годым ӱым шуктышо Параскева Кугарнян рольжым тыште святкым ончыктышо Берта модеш. А кугарням ончыктышылан шнуй Венера шотлалтын, тудо Российысе Параскевалан чыла велымат келшен толшо; тиде кок святойын илымаштышт шуко келшыше пале уло[3].

Кугарня дене кылдалтше событий-влак

  • Шем кугарня ой историйыште кугарнян лийше икмыняр эҥгек гыч кеч-могайжыланат келша.
  • Шем кугарня манын США-ште Тауштымаш кече деч варасе кугарням лӱмдат. Тудын дене Рошто вашеш йӱлаш пурышо ужалкалыме жап тӱҥалеш.

Кугарня лӱмлаште да лӱмдымашыште

  • Кугарня — Даниэль Дефон «Робинзон Крузо» романжын персонажшын, туземецын лӱмжӧ, да фантаст Роберт Хайнлайнын «Кугарня, кудыжо пуштеда» романжын героиньыже — шпионко да ямдылалт шушо пуштедыше Кугарня Джонс.
  • The Cure тӱшка кугарнялан шкенжын ик эн палыме мурыжым пӧлеклен — Friday I’m In love.
  • «POETS day» («Поэт кече») — тиде акрониман ой, тудым Великобританий ден Австралийысе пашазе-влак кугарня деке паша арнян пытартыш кечыже семын шке кумылыштым мыскара йӧре ончыкташ кучылтыт. Акроним тыглайже тыге каласалтеш: «Piss Off Early Tomorrow’s Saturday» (тыге умылыман: «чылашт ӱмбак шӱвал шындена, эрла шуматкече»)[20].
  • Шем кугарня — А. Н. Толстойын ойлымашыжын лӱмжӧ.
  • 5’Nizza — украин музыкальный дуэт, регги да фанк стиль дене мурым йоҥгалтара.
  • Пятница! — Российысе телеканал.

Примечания

  1. ↑ Online Etymology Dictionary (англ.). web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  2. ↑ 1 2 Пятница - Энциклопедия Кольера - Энциклопедии & Словари. web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ЭСБЕ, статья «Пятница»
  4. ↑ Девятая Пятница по Пасхе в Соликамске. - Новости | Северное Благочиние Пермской епархии. web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  5. ↑ Code of Canon Law: Days of Penance. Тергыме кече: 14 кылме 2025. Архивлыме 2 идым 2011 ий.
  6. ↑ Tables and Rules. Тергыме кече: 14 кылме 2025. Архивлыме 27 идым 2011 ий.
  7. ↑ The Prayer Book Society of Canada. Days of Fasting, Abstinence and Solemn Prayer, Book of Common Prayer, Canada (1962). web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  8. ↑ Сура 62. Собрание, 9-й аят. web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  9. ↑ Parked Domain. web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  10. ↑ Bahrain changes the weekend in efficiency drive - Times Online (англ.). web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  11. ↑ Kuwait Changes to Friday-Saturday Weekend. Тергыме кече: 14 кылме 2025. Архивлыме 16 сорла 2011 ий.
  12. ↑ Effendi, Shoghi (1983), Hornby, Helen (Ed.), ed., Lights of Guidance: A Bahá'í Reference File, Bahá'í Publishing Trust, New Delhi, India, с. 109, ISBN 8185091463, <http://bahai-library.com/hornby_lights_guidance>  Архивысе копий 7 сӱрем 2011 гыч
  13. ↑ Bassett, Fletcher S. (1885), Legends and Superstitions of the Sea and of Sailors in All Lands and at All Times, S. Low, Marston, Searle, & Rivington, ISBN 0-548-22818-3, <https://books.google.com/?id=PkIKAAAAIAAJ&pg=PA445&lpg=PA443&dq=> 
  14. ↑ Vigor, John (2004), The Practical Encyclopedia of Boating, McGraw-Hill Professional, ISBN 0-07-137885-5, <https://books.google.com/?id=VLg6Lx5yRP0C&pg=RA1-PA258&lpg=RA1-PA258&dq=hms+friday> 
  15. ↑ dies infaustus - Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary. web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  16. ↑ Dwelly, Edward (1988), Illustrated Gaelic-English Dictionary, Gairm Publications, ISBN 0-901771-92-9 
  17. ↑ Friday the 13th. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
  18. ↑ Апокрифы Древней Руси // сост. М. Рождественская, — 2 издание; — СПб: Амфора, 2008, С. 185—188. ISBN 978-5-367-00830-2
  19. ↑ «Журнал Министерства Народного Просвещения», 1876 г., № 6
  20. ↑ British Broadcasting Corporation. BBC - h2g2 - POETS Day. web.archive.org. Тергыме кече: 14 кылме 2025.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кугарня&oldid=1233241" гыч налме