Касаткин, Константин Иванович

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Константин Иванович Касаткин
Касаткин, Константин Иванович.jpg
Шочмо кече 1879 ий 26 вӱдшор(1879-04-26)
Шочмо вер Йӱрнӧ, Шурдӱҥ уезд, Угарман губерний, Россий империй
Колымо кече 1957 ий 27 шыжа(1957-10-27) (78 ий)
Колымо вер Моско, СССР
Гражданлык  Россий империй →  СССР
Паша сомыл революционер, партий пашаеҥ
Награде да премий

Ленин орден — 1955

Константи́н Ивáнович Касáткин (26 вӱдшор 1879, Йӱрнӧ, Васильсурск уезд, Угарман губерний, Россий империй — 27 шыжа 1957, Моско, СССР) — совет революций да политике пашаеҥ, калык просвещенийын пашаеҥже. Моско калык просвещенийын негызлыше-влак институтын проректоржо (1923—1925), ВКП(б) РК пелен Маркс-Энгельс-Ленин институтын шанче пашаеҥже (1925—1935). Марий мландыште икымше пашазе, социал-демократ да профсоюз ушем-влакым чумырышо. Икымше руш революцийын (1905) да Российысе кугу революцийын (1917) салтакше. 1905 ий гыч РСДРП йыжъеҥ, РКП(б) йыжъеҥ.

Илыш корныжо

1879 ий ага тылзын 8-ше кечынже кызытсе Марий Эл Йӱрнӧ посёлкысо дьячокын ешыштыже шочын[1][2][3][4].

Васильсурск уезд училищым, Порецкий туныктышо семинарийым  (руш.) (мар. тунем пытарен[1][2].

1898 ий гыч — Моздок олаште туныктышо[1][2].

1899 ий гыч — Йӱрнӧ посёлкышто туныктышо. Тышан Марий мландысе икымше пашазе кружокым чумырен[5], 1902 ий ага тылзын 1-ше кечынже студент А. Качалов дене пырля посёлкышто «Калык деке» кагаз лаштыклам шаркален; варажым гектограф дене виктер ваштареш ӱжшӧ кагазым савыктеныт, тидлан 1903 ий майыште арестовайыме. 4 ийлан ссылкыш колташ пунчалме, но руш-япон сар  (руш.) (мар. тӱҥалмылан кӧра, тюрьмаште 16-тылзе петырен кучымо деч вара, 1904 ий сорла тылзын 30-шо кечынже эрыкыш лукмо[1][2][4].

1905 ий тӱҥалтыште РСДРП-ш пурен: Марий кундемысе Йӱрнӧ посёлкышто икымше партий ячейкым чумырен, 1905 ий теле тылзын — Угарман оласе Сормовысе вашшогымаште лийын. 1906 ийыште Йӱрнӧ посёлкышто Первомай пайремым эртарен, Марий мландыште коваштым ийлыше пашазе-влакын икымше профушемыштым негызлен[1][2][4].

1908 ийыште Моско олаш куснен. 1917 ийысе пургыж да шыжа тылзысе революцийлаште лийын[1][2].

РКП(б) Моско горкомын да Москаҥашын йыжъеҥже лийын[1][2].

1918—1920 ийлаште Москосо Сокольники Советын калык шинчымаш пӧлкажым вуйлатен. 1923 ий гыч — Моско калык просвещенийым негызлыше-влак институтын проректоржо, 1925—1935 ийлаште — ВКП(б) РК пелен Коммунист партийын  (руш.) (мар. да Октябрь революцийын историйжым шымлыме шотышто комиссийын шанче пашаеҥже, ВКП(б) РК пелен Маркс-Энгельс-Ленин институтын шанче пашаеҥже[1][2].

1935—1957 ийлаште — Совет ушемысе посна палемдыме пенсионер[4].

1926 ийыште тудын «Икымше российысе революций»[6], 1935 ийыште — «Йӱрнысе революцийын шолып пашаже» шарнымаш книгаже-влак савыкталтыныт[1][2][4].

1957 ий шыжа тылзын 27-ше кечынже Москошто колен[1][2]. Новодевичье шӱгарлаште тоеныт[7].

Суаптар

Шарнымаш

  • 1957 ийыште тудын лӱмжым Марий Эл Йӱрнӧ посёлкысо уремлан пуымо[1][2][4][8].
  • Марий АССР Министр-влак Каҥашын 1970 ий теле тылзын 16-шо кечынже лукмо, 692 №-ан пунчалже почеш Йӱрнӧ посёлкысо пӧртым, кушто 1903—1905 ийлаште К. И. Касаткинын вуйлатыме социал-демократ йыргек погынен, историйын памятникше семын увертарыме, кугыжаныш аралымаште улеш[9].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Мочаев, 2017, с. 195.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 422.
  3. ↑ Юрино (Архангельское, Йурны) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 23 шорыкйол 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 Касаткин Константин Иванович (неопр.). Марийская история в лицах. Тергыме кече: 23 шорыкйол 2026.
  5. ↑ Анатолий Подольский. Юрино – место притяжения. Импульс для возрождения малых городов и селений - Газета День Литературы (руш.). denliteraturi.ru. Тергыме кече: 23 шорыкйол 2026.
  6. ↑ К. Касаткин. Первая российская революция. — Ленинград: Прибой, 1926. — 70 с.
  7. ↑ Касаткин Константин Иванович. Сайт памяти. xn----7sbb6acutmle6l.xn--p1ai. Тергыме кече: 23 шорыкйол 2026.
  8. ↑ Улица Улица Касаткина, пгт Юрино — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 23 шорыкйол 2026.
  9. ↑ Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Юринский район. www.12rus.ru. Тергыме кече: 23 шорыкйол 2026.

Литератур

  • Лосев Г. П. Юрино: вспомнить и назвать / Г. П. Лосев, З. Н. Лосева. — Йошкар-Ола: МПИК, 2007. — 225. — ISBN 978-5-87898-366-2.
  • Мочаев В. А. Касаткин Константин Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 165. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Касаткин Константин Иванович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 422. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Мочаев В. А. Касаткин Константин Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 195. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Касаткин,_Константин_Иванович&oldid=1232902" гыч налме