Марий самырык театр
| Марий самырык театр | |
|---|---|
 Театрын оралтыже 2017 ийыште | |
| Ончычсо вуйлӱм | Марий Эл Республикысе йоча да самырык-влаклан театр-рÿдер (2015—2017) |
| Театрын типше | самырык театр |
| Негызлыме | 1991 |
| Негызлыше | Олег Иркабаев-Этайн |
| Театр оралте | |
| Верланымаш | Йошкар-Ола |
| Адрес | Вознесенский ур., 87-ше пӧрт |
| 56°37′50″ с. ш. 47°53′55″ в. д.GЯO | |
| Почмо | 1989 ий |
| Расширено | 2015—2017 |
 |
|
| Вуйлатымаш | |
| Вуйлатыше | Пуртов, Андрей Петрович |
| Художественный вуйлатыше | Олег Иркабаев-Этайн |
| Тӱҥ сӱретче | Алексей Голубцев |
| Сайт | mari-tuz.ru |
Марий самырык театр (руш. Марийский театр юного зрителя) — Йошкар-Олаште верланыше театр, тудо кугыеҥ, йоча да самырык-влаклан марий, руш сылнымут классик, йот элласе автор-влакын пьесышт почеш спектакль-влакым марла да рушла шында.
Эртымгорно
1991 ий 12 апрельыште сылнылык шотышто вуйлатышыже Олег Иркабаев-Этайнын тӱҥалмыж почеш Марий самырык театр семын почылтын. Усталыкын икымше ийлаштыже Марий ТЮЗ Георгий Константинов лӱмеш руш академий драме театрын сценыштыже, варажым — Республикысе курчак театрын сценыштыже постановко-влакым шындылын. Икымше постановко-влак радамыште Сергей Николаевын «Айвика» сем драмыже, Миклай Рыбаковын «Яндар ден Шымавий» йомакше да М. Шкетанын «Эх, илышет, шеремет!..» комедийже лийыныт.
2002 гыч 2015 ий марте М. Шкетан лӱмеш марий калыкле драме театрын филиалже лийын.
2014 ий шыжым курчак театр у оралтыш куснен, тидын годым Марий ТЮЗ икымше гана шке сценыжым муын.
2015 ийыште Марий ТЮЗ «Марий республикысе йоча да самырык-влаклан театр-рӱдер» (руш. Марийский республиканский театр-центр для детей и молодёжи) Марий Эл Республикысе шкевуя Кугыжаныш автоном тӱвыра тӧнежыш савырнен. 2017 ийыште театрлан ончычсо лӱмжым пӧртылтымӧ — «Марий самырык театр».
2023—2024 ийлаште оралтым уэштарен чоҥымо паша эртен. 2024 ий 19 декабрьыште театр реконструкций деч вара почылтын[1].
Репертуар
1990-ше ийла кыдал гыч театр спектакль-влакым кок йылме дене шында: марла да рушла. Репертуарын кугу ужашыже тӱшка ончышылан пӧлеклалтын, тылеч посна театрын репертуарыштыже изирак ончышо-влаклан да кугурак класслаште тунемше-влаклан шуко спектакль уло. Тиде марий да руш сылнымут классик-влакын, йотэлысе автор-влакын пьесышт почеш спектакль-влак. Театр икымше кечылаж гычак кызытсе калыкле драматург-влак дене кылым чолган куча.
Театрын репертуарыштыже кугыеҥ, йоча да рвезе-влаклан 35 наре постановко уло. Театрым негызлыме кече гыч сценыштыже чылажге 80 наре премьер лийын.
Актёр-влак
Труппышто кӱшыл да кокла шинчымашан, лӱмын ямдылыме 28 актёр пашам ышта, нунын кокла гыч 15-ше тӱрлӧ ийлаште Луначарский лӱмеш ГИТИС-ым тунем лектыныт.
Гастроль да фестиваль-влак
Труппын икымше йот элыш миен коштмыжо 1994 да 1996 ийлаште лийын: Эстонийыште «Фенно-угрия» ушемын ӱжмыж почеш Калык талешкын кечыжым пайремлымаш Г. Гордеевын «Ӧртӧмӧ он», «Болтуш» да «Мый ом суко садак» историй трилогийже дене эртен.
2002 ийыште театр РФ Президент Владимир Путинын гастроль-влакым эртараш грантшым сеҥен налын. Гастроль корнышт Марий Эл Республик мучко веле огыл, тыгак Татарстаныште, Пошкыртыште, Удмуртийыште, Виче, Угарман, Свердловск кундемлаште, Пермь крайыште да Российысе марий-влакын тӱшкан илыме моло верлаштат эрта.
Марий самырык театр тӱрлӧ театр фестивальлаште шке пашажым ончыкта: «Бомба» (Нурмес, Финляндий, 1999), йоча да самрык-влаклан спектакль-влакын «Божественная искорка» тӱнямбал фестивальышт (Сыктывкар, 2000), «Ламбушка» камер спектакль-влакын тӱнямбал фестивальышт (Петрозаводск, 2002), «Золотой конёк» тӱнямбал фестиваль (Тюмень, 2006), «Коляда-Plays» (Екатеринбург, 2014). 1997 ий гыч Марий ТЮЗ эреак финн-угор калык театр-влакын «Майатул» тӱнямбал фестивальыште, 2009 ий гыч кажне ийын руш театр-влакын «Келшымаш кӱвар» фестивальыштышт (Йошкар-Ола) да 1990-ше ийла гыч «Йошкар-Ола театральная» фестивальыште шке пашажым ончыкта[2].
2006 ий ноябрьыште театрыште «Марий самырык театрын сценыштыже калыкле драматургий» фестиваль эртен, тушто театрын 15 ий жапыште шындыме 15 эн сай спектакльым ончыктымо. 2007 ий ноябрьыште «Самырык театрын сценыштыже руш классике да кызытсе драматургий» фестиваль эртен.
2020 ий гыч театр Российысе самырык театр-влакын «Йоча да самырык-влаклан кызытсе пьесе» фестивальым эртара, тудо кок ийлан ик гана лиеш[3][4].
Палемдымаш
- ↑ Марийский театр юного зрителя открыли после реконструкции в Йошкар-Оле, 2024-12-19, <https://tass.ru/obschestvo/22720555>. Тергыме: 19 теле 2024.
- ↑ Марийский театр юного зрителя — Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл (руш.). mincult12.ru. Тергыме кече: 5 теле 2024.
- ↑ В Йошкар-Оле проходит первый фестиваль ТЮЗов — Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл (руш.). mincult12.ru. Тергыме кече: 5 теле 2024.
- ↑ Фестиваль театров юного зрителя стартовал в Йошкар-Оле — Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл (руш.). mincult12.ru. Тергыме кече: 5 теле 2024.
Литератур
- Театр юного зрителя // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 746—747. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
Кылвер-влак
- Марийский театр юного зрителя (руш.). www.mari-tuz.ru. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
- История театра - Марийский республиканский театр-центр для детей и молодёжи (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
