16 идым

←
→
Идым
← →Идым
	2026 ий

16 идым (16 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 259-ше (кужемдыме ийлаште — 260-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 106 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 5 шагатат 25 минутлан лектеш, 18 шагатат 11 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 12 шагатат 45 минут.
🌒 Кушшо тылзе (4.31 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

ООН — Озон лончым аралыме тӱнямбал кече (руш. Международный день охраны озонового слоя).
Кудыр ӱп ярымын кечыже (руш. День завитушек, кудряшек, локонов, волют и вензелей).
Порым шочыктышо Домнан кечыже (руш. Домна Доброродная).
Йышт йӱмын кечыже (руш. Праздник нелегального пития).

Лӱмгече

Константин, Иван, Алексей, Ефим.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 16 кечысе событий-влак

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 16 кечынже шочшо-влак

1911 — Алексей Николаевич Громов, Совет Ушемын Талешкыже. Советский район Кукмарийыште шочын-кушкын. 1942-шо ийыште армийыш каен. Младший лейтенант курсым тунем лекме деч вара взвод командир лийын. Днепр эҥерым форсироватлыме годым тудын взводшо ик эн ончыч вончен, Алексей Николаевич ротымат атакыш нӧлтен. 12 гана сусырген. Сар пытымек, шочмо кундемышкыже пӧртылын: партий комитетыште, «Пӱнчер» колхозышто тыршен. 10 йочан ача лийын. Тудын лӱмжым Советский посёлкын ик уремже нумалеш.
1930 — Иван Степанович Галкин, шанче пашаеҥ, филологий шанче доктор, профессор. Россий Федерацийын сулло шанче пашаеҥже. Советский кундемысе Кожласола ялыште шочын. Паша корныжо эн ончыч Марий шанче да шымлыше институт дене кылдалтын: тыште шанчыеҥ 22 ий вуйлатыше лийын. Вара Марий кугыжаныш университетысе финно-угроведений институтын тӱҥ шанче пашаеҥжылан шогалын. Тӱҥ шотышто Иван Степанович исторический грамматикым, лексикологийым, ономастикым келгынрак шымлен: мутерым чумырен. Суапле пашажлан «Знак Почёта» орден да ятыр чап танык дене палемдалтын.
1932 — Эгат Алядинович Зейтулаев, совет чоҥышо. Марий кундемысе чоҥышо виктемын (Главмарийстрой) начальникше (1979—1992), «Марийстрой» концернын президентше (1992—1993). РСФСР-ын сулло чоҥышыжо (1991). Марий АССР-ын Кугыжаныш премийжын лауреатше (1974). 1959 ий гыч КПСС йыжыҥъеҥ.
1951 — Геннадий Васильевич Петухов, мурызо, Марий Эл Республикын Калык артистше. Кужэҥер кундем Лопсолаште шочын. Чапым «Мари» лӱман ансамбльыште мурымыж годым налын. Геннадий Васильевичын паша корныжо Искандаров лӱмеш кугыжаныш капелле дене кылдалтын.
1955 — Йыван Ямбердэ, Марий Элын калык, Россий Федерацийын сулло сӱретчыже, Россий сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже (1983), Марий Республикысе сымыктышын сулло пашаеҥже. 1983-шо ий гычак тудо сӱрет сымыктыш фонд Марий пӧлкажын уста сӱретчыже лийын. Ятыр портрет да пейзажын авторжо. «Сандалык», «Йошкар имне-влак», «Ӱшан», «Овдасола-92» да «Мӱкш отар» сӱретше-влаклан 1993-шо ийыште кугыжаныш премий дене палемдалтын. Иван Михайловичын пашаже-влакым Финляндийысе, Венгрийысе, Израильысе, Италийысе, Эстонийысе да Элнан тӱрлӧ олаласе тоштерлаштыже ужаш лиеш.
1970 — Владимир Кузьмич Иванов, юрист да мер пашаеҥ. У Торъял кундем Матвуй почиҥгаште шочын. Паша корныжо Правовой рӱдер дене кылдалтын.
1983 — Дмитрий Александрович Байдимиров, марий шанчызе, историк, туныктышо, историй шанче кандидат. Паша корныжо Т. Евсеев лÿмеш калыкле тоштер дене кылдалтын.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 16 кечынже колышо-влак

2005 ий — Николай Михайлович Пиксаев, совет да российысе юрист, прокуратур вуйлатыше. Марий АССР прокурорын икымше алмаштышыже (1983—1990), Марий Эл Республикын прокуроржо (1990—2000), 3-шо классан юстицийын кугыжаныш советникше, генерал-майор (1992), генерал-лейтенант (1996). РСФСР-ын сулло юристше (1982). Россий прокуратурын чапланыше пашаеҥже.
2013 — Евгений Романов, руш серызе, журналист, Россий журналист-влак ушемын йыжыҥъеҥже.

Калык пале

Леве кече шога гын, кужу телылан.
Эрдене тӱтыра волен — ояр да кукшо игечылан.
Поҥго шагал — шушаш идалыкыште шурно удан шочшаш.