12 идым

←
→
Идым
← →Идым
	2026 ий

12 идым (12 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 255-ше (кужемдыме ийлаште — 256-шо) кечыже. Идалык пытыме марте 110 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 5 шагатат 16 минутлан лектеш, 18 шагатат 20 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 13 шагатат 4 минут.
🌑 У тылзе (0.31 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

ООН — Ушнышо Наций-влакын организацийыштын Кечывалвел-Кечывалвел вашкыл паша кечышт (руш. День сотрудничества Юг-Юг Организации Объединённых Наций).
Россий — Программистын кечыже (руш. День программиста).
Кочкын темше Александр (калык пайрем) (руш. Александр Сытник (народный праздник)).
Школысо фотографийын кечыже (руш. День школьных фотографий).
Еш мутланымашын кечыже (руш. День семейного общения).
Джиперын кечыже (руш. День джипера).
Видеомодышын кечыже (руш. День видеоигр).
Мокталтыме кече (руш. День поощрения).
Шоколад-шӧр коктейльын кечыже (руш. День шоколадно-молочного коктейля).
Тӧрзаш ончымо кече (руш. День заглядывания в окна).
Крючок дене пидме тӱнямбал кече (руш. Международный день вязания крючком).
Виртуал кленчан кечыже (руш. День виртуальной бутылки).

Лӱмгече

Александр, Иван, Макар, Павел, Мария, Яков.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 12 кечысе событий-влак

1715 ий — Пётр Первый кугыжа у кӱштыкым луктын: пу мостовой-влакым арален кодаш манын еҥ-влаклан кӱртньӧ пундашан да пудан йолчиемым чияш чарыме.
1940 ий — Францийыште Ласко пещерым муыныт. Тушто, кӱ пырдыжыште сӱретлыме сӱрет-влак ик эн тоштылан шотлалтыт.
1959 ий — Байконур космодром гыч «Восток-Л» ракета чоҥештен. Тудо «Луна-2» станцийым космосыш луктын, тиде станций тылзе ӱмбак шичше икымше станцийлан шотлалтеш.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 12 кечынже шочшо-влак

1912 — Гурий Костатеев (Кос-Гур), курыкмарий серызе, журналист, туныктышо, литератор, РСФСР-ын сулло туныктышыжо (1970), Марий АССР-ын сулло туныктышыжо (1963), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
1938 — Михаил Михайлович Голубев, Россий Федерацийын сулло зоотехникше, ялозанлык пашаеҥ да Социалистический Паша Герой. Ончыч Звенигово, вара Параньга кундемласе ялозанлык кучемыште зоотехниклан тыршен. 33 ий утла Михаил Михайлович Медведево кундемысе «Азановский» ушемым вуйлатен. Тудын тыршыме жапыште ты ушем кугу лектышыш шуын. ВДНХ-н той медальже, «За трудовое отличие» медаль, «За заслуги перед Отечеством» 4-ше степенян орден, Октябрь Революций, Йошкар Знамя Паша орден да ятыр чап танык дене суапландаралтын.
1949 — Валентина Михайловна Васильева, Марий Элын калык, Российын сулло туныктышыжо. Тудо Морко кундем Мызеҥер ялыште шочын. Кӱшыл шинчымашым Марий кугыжаныш университетыште налын. Паша корныжо Кумужъял, Коркатово кыдалаш школ дене кылдалтын. Пашам ыштыме жапыштыже, тудын кабинетше ик эн сай радамыште лийын.
1948 — Валерий Фёдорович Галкин, Марий Элысе туныктышын сулло пашаеҥже, кугыжаныш пашаеҥ. У Роҥго кундем Ашламаш ялыште шочын. Паша корныжо тӱҥ шотышто Ӱшнӱр кыдалаш школ дене кылдалтын. Марий мер толкынышто тудын надырже моткоч кугу. Марий Элын калык туныктышыжо.
1960 — Алексей Максимович Клёнов, туныктыш да тӱвыра пашаеҥ. У Торъял кундем Яранмучаш ялыште шочын. Кӱшыл шинчымашым Марий кугыжаныш педагогике институтышто налын. Оршанке педучилищыште тыршыме деч вара марий туныктыш институтышто пашам ыштен. 1995-ше ийыште Тӱвыра да сымыктыш колледжын вуйлатышыжлан тыршаш тӱҥалын. Умбакыже паша корныжо кугыжаныш архивыш куснен. Марий Элысе тӱвыран сулло пашаеҥже. Россий Федерацийысе кокла профессионал образованийын почетан пашаеҥже. Ятыр книган авторжо.
1974 — Елена Сергеевна Таникова, семмастар, российысе кугыжаныш пашаеҥ. 2025 ий 23 июнь гыч — Марий Эл Республикын паша да социал аралтыш министрже.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 12 кечынже колышо-влак

1943 — Хаким Хусаинович Хасанов, Пашазе-кресаньык Йошкар Армийын кугурак сержантше, Кугу Ачамланде сарын салтакше, Совет Ушемын Талешкыже (1943).
1994 — Арсий Волков, марий серызе, драматург, артист, СССР серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1951), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1967), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
1999 — Михаил Тихонович Сергеев, марий серызе, шанчызе, шымлызе, историк, журналист, краевед, историй шанче кандидат, РСФСР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1990), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сар да Совет-япон сар-влакын участникше.

Калык пале

Эҥыремышвот кушкыл-шамыч ӱмбалне чоҥештылеш гын, шокшо лиеш.
Кушкыллаште эҥыремышвот шарла — шокшылан.
Александрын кечыже. Ты кечын кугу пайрем ӱстелым погыман да теммешке кочман улмаш. Вате-влак эн ончыч шӧран шож пучымышым шолташ тыршеныт.