14 идым

←
→
Идым
← →Идым
	2026 ий

14 идым (14 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 257-ше (кужемдыме ийлаште — 258-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 108 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 5 шагатат 21 минутлан лектеш, 18 шагатат 15 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 12 шагатат 54 минут.
🌒 Кушшо тылзе (2.31 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

Икымше медицине полышым пуымо тӱнямбал кече (руш. Всемирный день оказания первой медицинской помощи).
Шке кокласе пайрем (руш. Праздник междусобойщиков).
Кыштыртатымым колыштмо кече (руш. День слушания шорохов).

Лӱмгече

Марфа, Семён.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 14 кечысе событий-влак

1052 — Угарман оласе Софий Соборлан шнуй шӱлышым пуртеныт.
1812 — Наполеонын армийже пуста да йӱлалтен кодымо Москош пурен.
1829 — Турций ден Россий коклаште Андриапольский вашкелшыкым пеҥгыдемдыме. Российлан шуко ола да крепость куснен.
1954 — Тоцкий полигонышто ядер оружийын испытанийже лийын. Тӱжем дене салтак-влаклан радиаций логалын.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 14 кечынже шочшо-влак

1912 — Семён Капитонович Капитонов, марий совет озанлык пашаеҥ. Ленин орденын кавалерже. Кугу Ачамланде сарын салтакше.
1915 — Иван Пантелеевич Макаров, совет кугыжаныш да партий пашаеҥ. СССР Кӱшыл Каҥашын V созывысе депутатше (1958—1962). Марий АССР Калык тергымаш комитетын председательже (1967—1974). 1939 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже. Кугу Ачамланде сарын салтакше.
1920 — Сергей Иванович Полежайкин, Совет Ушемын Талешкыже. Шкеже Мордовий кундем гыч, но изиж годым акаж дек Провой кундем Шолэҥер ялыш илаш толын. «Заготзерно» ушемыште контор лаборантлан ыштен. 1943-шо ийыште фронтыш логалын. Клайпеда ола воктене кредалмаште Сергей Иванович лӱддымылыкым ончыктен, но тиде операцийыште тудо илыш дене чеверласен.
1946 — Виталий Михайлович Алексеев, марий семлызе, МАССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже да калык артистше. Икымше марий мюзиклын, симфоний семӱзгар произведений-влакын, ятыр романсын да мурын авторжо. «Морко сем» спектакль мурылан семым келыштарымыжлан кугыжаныш премий дене палемдалтын.
1952 — Игорь Петрович Карпов, шанче-литературовед, Марий Элысе шанчын сулло пашаеҥже. Кисловодск олаште шочын. Кӱшыл шичымашым Марий кугыжаныш педагогике институтышто налын да паша верымат туштак муын: аналитик филологий лабораторийын вуйлатышыже, литератур кафедрын профессоржо марте шуын. Ятыр шанче пашан, «Спаси и сохрани» книган авторжо. Филологий шанче доктор. Россий Федерацийысе кÿшыл профессионал образованийын почётан пашаеҥже.
1955 — Анатолий Алексеевич Васильев, марий туныктыш пашаеҥ. Паша корныжо школ-влак дене кылдалтын, Шернур район Купсола, Марисола школлаште тыршен, 1997-ше ийыште «Идалыкын вуйлатышыже» чаплӱм дене палемдалтын. Тунемме тӧнежше «Идалыкын школжо» лийын. Суапле пашажлан кугыжаныш чап танык дене палемдалтын.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 14 кечынже колышо-влак

Калык пале

Карме пеш пурлеш гын, лавыртышлан.
Кече онча гын, шыже ояр лиеш.
Семёнын кечыже. Ожно тиде кечын куван кеҥежым вученыт, ӱдырамаш-влак кыне кылтам олыкыш кошташ луктыныт. Межымат шӱдыреныт: шӱртӧ тӧр лектеш гын – пелашат шотан лиеш, утыждене вичкыж але кӱжгӱ гын, пелашетын койышыжат тӱрлӧ лиеш.