1 идым

←
→
Идым
← →Идым
	2026 ий

1 идым (1 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 244-ше (кужемдыме ийлаште — 245-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 121 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 4 шагатат 50 минутлан лектеш, 18 шагатат 46 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 13 шагатат 55 минут.
🌖 Катыкем толшо тылзе (18.84 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

Россий, Белоруссий, Казахстан, Киргизий — Шинчымаш кече (руш. День знаний).
Шыжын шочмо кечыже (руш. День рождения осени).
Шахмат кече (руш. День шахмат).
Вишнян кексын кечыже (руш. День кексов с вишней).

Лӱмгече

Православий лӱм-влак: Агапий, Андрей, Каллистрат, Николай, Питирим, Тимофей, Феофан, Фёкла.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечысе событий-влак

Марий тӱняште

1872 ий — Звенигово кундемысе Красный Ярысе школ почылтын.
1942 ий — Волжск оласе Марий целлюлоз-кагаз техникум почылтын.

Тӱня мучко

1255 ий — Кёнигсберг карманым чоҥаш тӱҥалме. Кызыт тудо Калининград лӱмым нумалеш.
1910 ий — грампластинкым лукшо икымше заводым почыныт.
1969 ий — кумдан чапланыше «Песняры» ансамбль чумырген.
2004 ий — Беслан оласе 1-ше №-ан школышто терракт лийын.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечынже шочшо-влак

1914 ий — Елизар Янгильдин, марий серызе, кусарыше, журналист, 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
1923 ий — Борис Данилов, марий серызе, поэт, журналист, кусарыше, СССР серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже (1976), Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1983), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
1924 ий — Леонард Павлович Петропавловский, совет сарзе пашаеҥ. Кугу Ачамланде сар жапыште — 1-ше Белорус да 1-ше Украин фронтласе 55-ше лӱйкалыше дивизийыште 111-ше лӱйкалыше полкын тул, топографий взводын командирже; 28-ше армий артиллерийын командующийжын П. Петропавловскийын адъютантше, гвардий старший лейтенант (1942—1945). Кум Ачамланде сар орденын да кок Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже. ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже (1947—1952).
1934 ий — Аркадий Григорьевич Смирнов, марий совет да российысе шанчыеҥ-педагог, психологий шанче кандидат, профессор. Педагогике да психологий кафедрын вуйлатышыже (1983―2008), Марий кугыжаныш университетын психологий да илыш лӱдыкшыдымылык факультетын деканже (2008―2010). Россий Федерацийысе кӱшыл школын сулло пашаеҥже (2005).
1937 ий — Владимир Викторович Александров, совет да российысе эҥер флот пашаеҥ, судно виктарыше да судно механик.
1947 ий — Александр Аркадьевич Васильев, туныктыш пашаеҥ, Марий Эл Республикын калык да Россий Федерацийын сулло туныктышыжо. Морко кундем Осипсолаште шочын. Ончыч Шеҥше, вара Кумужъял кыдалаш школлаште математик предмет дене туныктышылан тыршен. Вара Коркатово кыдалаш школым вуйлатен. Тудын тыршыме жапыште ты школ республикын ик эн сай ялысе школлан шотлалтын.
1949 ий — Ираида Дмитриевна Овечкина, Марий Эл Республикысе туныктышын сулло пашаеҥже. Шкеже Пошкырт Эл Калтаса кундем гыч. 1975 ийыште Шернур кундем Кукнур кыдалаш школышто пашам ышташ тӱҥалын: 6 ий завуч лийын. Тунемме да методике пособий-влакын авторжо. Россий Федерацийын сулло туныктышыжо.
1956 ий — Валерий Дмитриевич Полянин, спорт пашаеҥ. Оршанке кундем Пуялыште шочын. Паша корныжо Имне спорт школ дене кылдалтын.
1958 ий — Олег Николаевич Тихонов, журналист да туныктыш пашаеҥ. Морко кундем Нуръял Корамас ялыште шочын. Ончычсо паша корныжо телевидений дене кылдалтын. Вара Олег Николаевич Марий Эл кугыжаныш погынын секретариат вуйлатышылан тыршен, виктер вуйлатышын алмаштышыже лийын. Марий кугыжаныш университет журналистик кафедрым вуйлатен. Историй шанче кандидат.
1971 ий — Евгений Владимирович Пчелов, руш историк, генеалог, историй шанче кандидат (1997), доцент (2005).

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Идым тылзын 1 кечынже колышо-влак

Калык пале

Пӧклан кечыже. Ожнысек калык тиде кечын ушменым луктын, да тиде пакчасаска дене тӱрлӧ кочкышым ямдылен.
Могай игече — шыжат тыгаяк лийшаш.