20 шыжа

←
→
Шыжа
← →Шыжа
	2026 ий

20 шыжа (20 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 293-шо (кужемдыме ийлаште — 294-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 72 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 6 шагатат 45 минутлан лектеш, 16 шагатат 50 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 10 шагатат 5 минут.
🌓 Икымше чырык (8.78 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

ООН — Статистикын тӱнямбал кечыже (руш. Всемирный день статистики).
— Авиадиспетчерын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день авиадиспетчера).
Россий — Сарзе связистын кечыже (руш. День военного связиста).
Россий — Кочкыш промышленность пашаеҥын кечыже (руш. День работников пищевой промышленности).
Корно озанлык пашаеҥын кечыже (руш. День работников дорожного хозяйства).
Поварын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день повара).
Остеопороз дене кучедалмын тӱнямбал кечыже (руш. Всемирный день борьбы с остеопорозом).
«Чоным тарватыше» Псков-Печер Шочынава юмоҥан пайремже (руш. Праздник Псково-Печерской иконы Божией Матери Умиление).
Йогыланышын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день ленивца).
Анекдотан погынымашын кечыже (руш. День анекдотических собраний).
Шонен луктын возымын кечыже (руш. День сочинительства).
Приморье кундемын кечыже (руш. День Приморского края).

Лӱмгече

Сергей, Пелагея, Марк, Иосиф, Николай, Юлиан.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 20 кечысе событий-влак

1480 — летопись почеш «стояние на Угре» лӱман исторический факт лийын. Моско кугыжаныш татар-монгол-влак деч утлен. Йозакым тӱлаш чарнен.
1714 — Пётр Первый кугыжа у кӱштыкым луктын: тудо Санкт-Петербург деч моло олаште кӱ полат-влак чоҥымым чарен.
1880 — Цветной бульварыште верланыше Моско цирк икымше сеансым эртарен.

Марий тӱняште

1886 — Морко кундемысе Коркатово лицейлан негызым пыштеныт.
1931 — Козьмодемьянск оласе йоча усталык пöртым почмо.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 20 кечынже шочшо-влак

1907 — Иван Васильевич Барашков, совет чоҥышо, инженер. Марий АССР Калык озанлык каҥашын (Совнархозын) Чоҥымаш управленийжын тӱҥ инженерже (1956—1963). РСФСР-ын сулло чоҥышыжо (1973).
1925 — Анна Андреевна Саваткова, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1953).
1926 — Андрей Андреевич Кудрявцев, артист да режиссёр. Шуко жап тудо Шкетан лÿмеш кугыжаныш драме театрыште пашам ыштен. 18 ий марий телевиденийыште режиссёр сомылым шуктен шоген. Марий АССР-ын сулло артистше.
1928 — Василий Ижболдин, марий серызе, туныктышо, журналист. Марий радиошто пашам ыштен: тӱҥ редактор сомылымат шуктен. Вара «Пачемыш» журналын редакторжо лийын. Икмыняр романын, «Паяш» мыскара ойпогын авторжо. Суапле пашажлан кугыжаныш чап танык дене палемдалтын.
1930 — Сергей Иванович Иванов, тӱвыра пашаеҥ, серызе, артист, туныктышо, режиссёр, драматург, М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театрын тӱҥ режиссёржо (1958–1974), И. С. Палантай лӱмеш Йошкар-Оласе музык училищын директоржо (1982–1998), Марий калык конгрессын Вуйлатышыже (2002–2005), Марий АССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1963), РСФСР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1969). Марий тӱвырам вияҥдымаште тудын надырже моткоч кугу. Сергей Иванович «Акпатыр» икымше марий оперым шынден.
1950 — Мария Каликаевна Илибаева, марий серызе, журналист, туныктышо, Россий серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже, Марий Эл Республикын калык серызыже. «Кечан ӱмылыштӧ», «Вес тўняш ямдылалташ» роман-влакын, «Йӧратымаш тулшол» да «Орина кува» повесть-влакын, «Кугу тӱня – шыгыр тӱня» тетралогийын авторжо. Мария Илибаеван пьесыже-влак почеш спектакльымат шындыме.
1956 — Антонида Ксенофонтовна Михайлова, ялозанлык пашаеҥ. Морко кундем Елейкино ялыште шочын. Паша корныжо шочмо велысе «Родина» колхоз дене кылдалтын: тушто тудо 26 ий ушкал лӱштышылан тыршен. Икмыняр гана Россий кӱкшытыштӧ эртаралтше ӱчашымаште сеҥыше радамыш лектын. Кӱшыл погынын депутатше лийын. Пашам тыршен ыштымыжлан Антонида Ксенофонтовна 3-шо степенян «Паша Чап» орден дене палемдалтын.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 20 кечынже колышо-влак

1937 — П. Эмӓш, курыкмарий серызе, поэт, туныктышо, РСФСР Паша Талешке (1923).
1986 — Сергей Иванович Захаров, руш серызе, журналист, СССР журналист-влак ушемын йыжыҥъеҥже, Кугу Ачамланде сарын участникше.
2012 — Семён Черных (Семён Яковлевич Черных), марий серызе, туныктышо, шанчызе, йылмызе, профессор (1993), филологий шанче доктор (1997), Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1989), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын почётан пашаеҥже (1998), Марий Эл Республикысе М.Н. Янтемир лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2000).
2024 — Марсель Зарифович Шаймарданов, совет да российысе математик, метеоролог, географий шанче доктор, профессор. Пӱтынь Российысе Гидрометеорологий увер шотышто шанче-шымлыше институтын — Тӱнямбал увер рӱдерын (ВНИИГМИ-МЦД) директоржо (1994—2010). Обнинск атом энергетике кугыжаныш технике университетын профессоржо (2003—2024). Россий Федерацийын сулло метеорологшо (1998). Лӱдыкшыдымылык, аралалтме да правам эскерыме йодыш шотышто Российысе академийын академикше (2003 ий гыч), Россий Шанче академий пеленысе Шанче-эксперт каҥашын да Калыкле океанографий комиссийын йыжыҥъеҥже.

Калык пале

Лум возеш — теле эр толеш.
Тумо ден куэ лышташ йоген пытен огыл гын, теле йӱштӧ лийшаш.
Сергий Печорскийын кечыже. Тиде кечылан лум возын гынат, пушеҥгысе лышташ-влакым онченыт: пушеҥгылаште лышташ эше шуко гын — теле садак вашке ок тол.