Ижболдин, Василий Иванович

Василий Иванович Ижболдин
Василий Иванович Ижболдин
Шочмо кече	20 шыжа 1928
Шочмо вер	Кӧкыш, Нижнекачмашевский сельсовет[d], Калтаса кундем, СССР;
Колымо кече	30 шорыкйол 2010 (81 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Россий;
Эл	СССР; Россий;
Паша сомыл	серызе, журналист
Награде да премий	Марий АССР Президиум Верховный Советын Чапкагазше (1978)

Василий Иванович Ижболдин (20 шыжа 1928, Кӧкыш, Калтаса кундем — 30 шорыкйол 2010, Йошкар-Ола) — марий серызе, туныктышо, журналист^[1]^[2].

Илыш корныжо

Василий Ижболдин 1928 ий шыжа тылзын 20-шо кечынже Башкир АССР Калтаса кундем Кӧкыш ялыште кресаньык ешеш шочын. Тудлан неле сар жапысе йоча пагыт логалын. Шочмо ялыштыже тӱҥалтыш школым тунем пытарымеке, ик ий Калтаса кыдалаш школышто тунемын (1942). Умбакыже тунемаш йӧнжӧ лийын огыл. 1950 ий марте колхозышто пашам ыштен. 1950 ийыште Сталиногорск (кызыт Новомосковск) олаш каен, тушто Москошто Совет-влак полатым чоҥымо Виктемыш пашаш пурен. Забойщиклан (шаргӱйым кид дене лукмаш) пашам ыштен. Кыдалаш шинчымашым Вышний Волочек олан кас школыштыжо налын^[2].

Василий Ижболдин сылнымутлан самырык пагыт гычак кумылаҥын. Газет материалым Вышний Волочекыште тунеммыж годым возаш тӱҥалын. Ончыч рабкор, а вара «Вышневолоцкая правда» газетын корреспондентше, а 1959 гыч 1972 ий марте — тӱҥ редакторын алмаштышыже лийын. 1968 ийыште КПСС РК пеленсе Кӱшыл партий школым тунем пытарен^[2].

«Вышневолоцкая правда» газетыште пашам ыштыме ийлаште Василий Ижболдин палыме журналист лийын. Тудын Социалист Пашан Талешкыже, куышо-влакын бригадирже В. Гаганова нерген статьяже, очеркше-влак тӱнямбалне кумдан шарленыт, лу тӱрлӧ дене йылмылаш кусаралтыныт. Тудо икымше космонавт Ю. Гагарин, герой-лётчик А. Маресьев, писатель-влак Б. Полевой, А. Дементьев да моло-влак дене вашлийын^[2].

1972 ийыште Василий Ижболдин Телевидений да радиовещаний кугыжаныш комитетын председательже, серызе М. Рыбаковын ӱжмыж почеш Йошкар-Олаш куснен. Ончыч кугурак, а вара радиошто тӱҥ редакторлан пашам ышташ тӱҥалын. 1975 ийыште тудым «Пачемыш» сатир журналын тӱҥ редакторжылан шогалтеныт. Тиде олмышто тудо 1979 ий марте пашам ыштен. Вара ныл ий КПСС Марий обкомжын печать секторжым вуйлатен. 1982 гыч 1989 ий марте уэш Марий радион коллектившым вуйлатен^[2].

Икымше сылнымутшым Василий Ижболдин рушла возен. Марий книга савыктышыште «Главная улица» (1979), «В экспедиции одни девчата» (1981) книга-влак лектыныт. Авторын кокымшо повестьше, илышыште чын лийше негызеш серыме, тудлан посна чапым конден. Вара эше икмыняр повестьым, «Турий» романым возен^[2].

1997 ийыште, Моско олан 850 ияш лӱмгечыж вашеш, тыгак Моско мэр Юрий Лужковын аважым шарныме лӱмеш «Славою осиянна судьба несмеяна» пеле йомак, пеле чын сылнымутым серен. Василий Ижболдин мыскараче, марий сылнымутышто калык мыскараче-ушан Паяшын образыжым шочыктышо семын палыме. Паяшын мыскараже-влак СССР-ын шуко калык йылмылашкыже кусаралтыныт да шуко сатир изданиеш савыкталтын. Василий Ижболдин «В экспедиции одни девчата» повестьлан «Рӱдӧ ӱдырамаш снайпер школын» шкешотан медальже дене палемдалтын^[2].

Пашан ветеранже. МАССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап таныкше дене палемдалтын (1978). 2010 ий январьыште колен^[2].

Тӱҥ произведенийже-влак

Главная улица : повесть. Йошкар-Ола, 1979. 128 с.
В экспедиции одни девчата : повести. Йошкар-Ола, 1981. 160 с.
Озар: повесть // Ончыко. 1985. № 2. С. 22—50.
Кугурем : повесть-вл. [Главная улица: повести]. Йошкар-Ола, 1988. 224 е.
Паяш : марий мыскара-вл. [Паяш : мар. юмор]. Йошкар-Ола, 1994. 128 с.
Кайык комбо корно : повесть // Ончыко. 1991. № 3. С. 5—74.
Шутки Паяша: из мар. нар. юмора. 1993. 52 с.
Турий: роман // Ончыко. 1995. № 9. С. 3—58 ; № 10. С. 11—48 ; № 11. С. 3—45.
Кече петырналтме кечын : ойлымаш // Кече петырналтме кечын. Йошкар-Ола, 1995. С. 124—144.
Кечан ола: фантастике шотан повесть// Ончыко. 1997. № 5. С. 76— 101
Славою осиянна судьба-несмеяна: сказка, что сложилась вперемешку с былью : [к 850-летию Москвы]. Йошкар-Ола, 1997. 20 с.

Руш йылмыш кусарыме произведенийже-влак

Ну и ситуация… ; Акпай и Токпай ; Четыре грации / пер. И.Зако- нова// Юмор мари. Йошкар-Ола, 1979. С. 98—99 ; 138—141 ; 245—250.
Солнечное затмение : рассказ / пер. Л. Ятманова // Дружба. Йошкар-Ола, 1986. С. 13—30.

Суаптар

Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чапкагазше (1978).

Палемдымаш

↑ Книжная эстафета "75 книг о войне" (руш.). olalib.ru. Тергыме кече: 14 теле 2025.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Василий Ижболдин (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 14 теле 2025.

Литератур

Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. — Йошкар-Ола, 2007. С. 150.
Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 270—272.
Васильев В. Йӱкшӧ самырыкак кодеш // Марий коммуна. 1984. 8 июль.
Гуревич Л. «Два ума» для счастливой судьбы // Йошкар-Ола. 1995. 10 авг.
Галютин Ю. Ик могырым — Паяш, вес велын — Ижболдин // Марий Эл. 2000. 11 окт.
Ябердина И. Илышна эрта тӱрлын-тӱрлын, Индеш тӱрлӧ емыжын саскаж гай // Кугарня. 2005. 20 май.
Галютин Ю. Вийӱмбал паяшлан — кумло ий // Марий Эл. 2005. 18 фев.
МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 150.

[1] Книжная эстафета "75 книг о войне" (руш.). olalib.ru. Тергыме кече: 14 теле 2025.

[:0-2] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Василий Ижболдин (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 14 теле 2025.

[1]

[2]