5 шыжа
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026 ий | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
5 шыжа (5 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 278-ше (кужемдыме ийлаште — 279-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 87 кече кодеш.
Йошкар-Олаште ☀️ Кече 6 шагатат 10 минутлан лектеш, 17 шагатат 26 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 11 шагатат 15 минут.
🌗 Пытартыш чырык (23.31 тылзе кече).
Пайрем да шарныктарыше кече-влак
ООН — Туныктышо-влакын тӱнямбал кечышт (руш. Всемирный день учителей).
Россий — Уголовный розыск пашаеҥ-влакын кечышт (руш. День работников уголовного розыска).- Россий — Туныктышын кечыже (руш. День учителя).
- Адыгей Республикын кечыже (руш. День Республики Адыгея).
- Открыткым ыштыме тӱнямбал кече (руш. Всемирный день изготовления открытки).
- Проституций ваштареш лийме тӱнямбал кече (руш. Международный день против проституции).
- Чоҥештыше кайыклан тыланыме кече (руш. День напутствий улетающим птицам).
- Олма пулашкамунын кечыже (руш. День яблочной запеканки).
Лӱмгече
- Пётр, Макар, Николай, Мартин, Кузьма, Александр, Фёдор.
Эртынчык-влак
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 5 кечысе событий-влак
Марий тӱняште
Тӱня мучко
- 1782 — Денис Фонвизинын «Недоросль» комедийжым икымше гана ончыктеныт.
- 1930 — «Московские новости» луман газетын икымше номерже ош туням ужын. Тудо англичан йылме дене лектын да Российыште илыше иностранец-влаклан савыкталтын.
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 5 кечынже шочшо-влак
- 1907 — Александр Ток, марий серызе, поэт, кусарыше, СССР серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже (1950), 1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарын участникше.
- 1955 — Рафик Назипович Валеев, чодыра озанлык пашаеҥ, Россий Федерацийын сулло чодыразыже. Марий Тӱрек кундем гыч. Марий политехник институтым тунем лекмек, шке шочмо кундемысе чодыра озанлыкыште пашам ышташ тӱҥалын: тыглай инженер гыч вуйлатыше марте шуын.
- 1955 — Наталия Дмитриевна Чичирова, шанче-энергетик, профессор. Сурок посёлкышто шочын. Кӱшыл шинчымашым Озаҥысе кугыжаныш университетыште налын да тыштак шке паша вержым муын. Наталия Дмитриевнан паша корныжат ты тунемме тӧнеж дене кылдалтын. 200 наре шанче пашан авторжо. Химий шанче доктор. Российысе шанче академийын чолга корреспондентше.
- 1965 — Любовь Фёдоровна Кириллова, тӱвыра пашаеҥ, Марий Эл тӱвыран сулло пашаеҥже. Тудо гын Поранча кундем Оби-Памаш ялыште шочын-кушкын. 1992-шо ийыште тудо Морко кундемысе методик пӧлкан вуйлатышыже лийын. Ты кундемысе тӱвыра пашаштат Любовь Фёдоровнан надырже изи огыл.
- 1971 — Лариса Борисовна Ибраева, тӱвыра пашаеҥ. Килемар кундем Арды ял гыч. 1997-ше ий гычак уста балетмейстер ты кундемысе кумдан чапланыше «Россияночка» калык ансамбльым вуйлата. Суапле пашажлан ятыр чап танык дене палемдатын.
- 1972 — Андрей Викторович Талалаев, российысе футболист, нападатлыше, тренер. «Балтика» клубын тӱҥ тренерже.
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 5 кечынже колышо-влак
- 1993 — Сергей Николаев, марий серызе, драматург, СССР серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже (1939), Марий АССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1946), Марий АССР-ын Калык серызыже (1958), Марий АССР-ысе Кугыжаныш премийын лауреатше (1980).
- 2011 — Стив Джобс (шоч. 1955), «Apple» корпорацийлан негызым пыштыше да тудын ондаксе тӱҥ директоржо.