1 шорыкйол

← → Шорыкйол
Шч Кш Вр Из Кг Шм Рш       1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
2026 ий

1 шорыкйол (1 январь) — григориан кечышот почеш идалыкын 1-ше кечыже. Идалык пытыме марте 364 (кужемдыме ийлаште — 365) кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 8 шагатат 20 минутлан лектеш, 15 шагатат 16 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 6 шагатат 55 минут.
🌔 Ешаралт толшо тылзе (12.08 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 1 кечысе пайрем-влак

•  — У ий (руш. Новый год).
•  — Тынысын тӱнямбал кечыже (руш. Всемирный день мира).
•  — Мер поянлыкын кечыже (руш. День общественного достояния).
•  Гаити — Эрык кече (руш. День независимости).
•  Камерун — Эрык кече (руш. День независимости).
•  Куба — Утаралтме кече (руш. День освобождения).
•  Литва — Литван тисте кечыже (руш. День флага).
•  Словакий — Словакий республикын шочмо кечыже (руш. День возникновения Словацкой республики).
•  Чехий — Эрыкан чех кугыжанышым пӧртылтымӧ кече (руш. День восстановления независимого чешского государства).
• Тӱнямбалысе мокмыр кече (руш. Международный день похмелья).

Лӱмгече

• Католик лӱм-влак: Агриппин, Алмахий, Бонфилий Мональд, Викентий-Мария Страмби, Вильгельм, Гуголин Евфросиния, Здислава, Иосиф Мария Томази, Клар, Конкордий, Кронан, Куан, Магн, Мартина, Мидвин, Мохуа, Одилон, Телемах, Устим, Фульгентий, Эвгенд, Эльван.
• Православий лӱм-влак: Аглаида, Арис, Вонифатий, Григорий, Илья, Олтуфий, Полиевкт, Пров, Сусанна, Тимофей, Трифон, Фессалоника.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 1 кечысе событий-влак

• 1932 — Молотов лӱмеш Угарманысе автомобиль завод почылтын (вараже Горькийысе автомобиль завод — «ГАЗ»).

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 1 кечынже шочшо-влак

• 1883 — Валериан Михайлович Васильев, совет марий шанчызе-йылмызе, фольклорист, этнограф, краевед, просветитель, педагог, мер пашаеҥ. Марий лингвистике, этнографий, фольклористике, семшанчылан негызым пыштыше, икымше марий писатель-влак кокла гыч иктыже.
• 1889 — Иван Иванович Иванов, совет кугыжаныш да партий пашаеҥ. Марий кундемысе РКП(б) / ВКП(б) комитетын икымше секретарьже (1923—1926). СССР ВЦИК ден ЦИК-ын йыжыҥъеҥже (1924—1927). РКП(б) / ВКП(б) XIII, XIV погынлажын делегатше (1924, 1925). 1917 ийысе Февраль революцийын да Граждан сарын участникше.
• 1891 — Архип Дмитриевич Смирнов, марий совет врач. Марий республикысе трахом ваштареш диспансерын тӱҥ врачше (1953—1964). Марий Элыште ик эн ончыч РСФСР-ын сулло врачше лӱмым налын (1941). Ленин орденын кавалерже (1951). Кугу Ачамланде да Япон сар-влакын салтакше. ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.
• 1891 — Василий Кириллович Тимофеев, уш да совет живописец, график да педагог, Юл кундем калык-влакын профессионал сӱретсымыктышыштым негызлыше-влак кокла гыч иктыже, Татарстанын, Марий Элын да Чувашийын художественный школыштын шочмышкышт кугу надырым пыштыше.
• 1894 — Александр Алексеевич Болодурин, совет кугыжаныш да партий пашаеҥ, журналист, поэт. РКП(б) Марий кундемысе комитетын икымше секретарьже (1921). 1919 ий гыч РКП(б) йыжъеҥ.
• 1927 — Василий Степанович Глушков, совет да россий шанче пашаеҥ, юрист, кӱшыл школын туныктышыжо. Марий АССР Кӱшыл Судын председательже (1971―1990). Марий кугыжаныш университетысе права шотышто кафедрын доцентше (1990―1994), юридический шанче кандидат (1979). РСФСР-ын сулло юристше (1969). КПСС йыжыҥъеҥ.
• 1937 — Аркадий Антонович Антипов, Марий машиначоҥышо заводын токарь-шумышыжо, стан пашаеҥже (1960—2005). Паша Чап орденын тичмаш кавалерже.
• 1939 — Авенир Апатеев, курыкмарий серызе, туныктышо, верысе краевед, Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже (1994).
• 1947 — Галина Трофимовна Окунева-Ластовка, совет да российысе опер мурызо (меццо-сопрано), туныктышо, Россий Федерацийын сулло артисткыже, Татар АССР-ын калык артисткыже, Марий Эл Республикын калык артисткыже, мурызо-влакын Кӱшыл тӱнямбал лигыштын (Нью-Йорк) йыжыҥъеҥже.
• 1949 — Валентин Николаевич Васильев, марий йылмызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1984), доцент (1992), Финн-угор ушемын йотэлысе йыжъеҥже (Хельсинки), Марий Эл Республикын сулло туныктыш пашаеҥже (2004).
• 1951 — Виталий Никифорович Шкалин, марий серызе, журналист, Марий Эл Республикын сулло журналистше (1993), Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2006).
• 1954 — Кульбаева Наталия Ивановна, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, театровед, филологий шанче кандидат (1997), Россий Федераций Театр пашаеҥ-влак ушемын йыжъеҥже (2007).
• 1954 — Ананий Герасимович Иванов, российысе шанчызе-историк, педагог, историй шанче доктор, Марий кугыжаныш университетын профессоржо, Марий Эл Республикысе кугыжаныш премийын лауреатше (2001), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1997), Россий Федерацийысе кӱшыл профессионал образованийын почётан пашаеҥже (2000), Россий Федерацийысе кӱшыл школын сулло пашаеҥже (2004).
• 1957 — Альберт Эдуардович Мусинский, совет да российысе музыкант, саксофоным, кларнетым шоктышо. Э. Сапаев лӱмеш Марий опер да балет театрын симфоний оркестрын артист-концертмейстерже (1980 ий гыч). Марий Эл Республикын калык артистше (2006).
• 1959 — Валентина Изилянова, марий серызе, почеламутчо, кусарыше, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1988), Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премийын лауреатше (1994), Марий Эл Республикысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2007), Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (2016).
• 1960 — Валерий Никандрович Аликов, курыкмарий поэт, критик, кусарыше, журналист да мер пашаеҥ. Курыкмарий йылмым да тӱвырам, моло финн-угор калык-влакын тӱвыраштымат кумдан шарен да вияҥден.
• 1960 — Виталий Егоров, марий серызе, почеламутчо, туныктышо.
• 1960 — Лайд Шемйэр, марий серызе, почеламутчо, журналист, мер пашаеҥ, Эстон Республикын 5-ше степенян «Маарьямаа Ырес» орденын кавалерже (2001), А. Смирнов лӱмеш «Журналист талылыклан, гражданский патырлыклан да принципиальностьлан» премийын лауреатше (2001), Марий Эл Республикысе журналист-влак ушемын «Патырлыклан» премийын лауреатше (2002).
• 1964 — Рима Акбердиновна Бата́лова, 100 гыч 5000 метран кужытыш куржмаште Паралимпий модмаш-влакын 13 пачаш чемпионкыжо, тӱнямбалне 18 пачаш чемпионко, Европышто 43 пачаш чемпионко. Российын сулло спорт мастерже. Россий Федераций Федерал Погынын Кугыжаныш Думын VIII созывысе депутатше, физкультур да спорт шотышто Кугыжаныш Думо комитетын йыжыҥъеҥже. «Единая Россия» фракцийын йыжъеҥже.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Шорыкйол тылзын 1 кечынже колышо-влак

• 1937 — Фёдор Егорович Егоров, марий совет просвещений пашаеҥ, тоштер пашан организаторжо, шанчызе-историк, краевед, литератор, журналист, педагог. Марий сылнымутлан негызым пыштыше-влак кокла гыч иктыже. Марий область тоштерын икымше вуйлатышыже (1921—1924) (кызыт Т. Евсеев лӱмеш Республикысе калыкле тоштер).
• 2009 — Пётр Алексеевич Соколов, совет да российысе шанче пашаеҥ, чодыразе-шанчызе, ялозанлык шанче доктор, профессор. Марий кугыжаныш университетын ректоржо (1982―1985).

Калык пале

• Уремыш лекмеке эн ондак пӧръеҥым ужат гын, идалык мучко пиал шыргыжеш.

Палемдымаш