Баталова, Рима Акбердиновна
| Рима Акбердиновна Баталова | |
|---|---|
| | |
| Лӱмал увер | |
| Пӧръеҥ / ӱдырамаш | ӱдырамаш |
| Шочмо лӱм | Рима Акбердиновна Баталова |
| Эл |
|
| Специализаций | куштылго атлетике[d] |
| Шочмо кече | 1 шорыкйол 1964 (62 ий) |
| Шочмо вер | |
| Тренер-влак | Пётр Буйлов |
Рима Акбердиновна Бата́лова (шоч. 1 шорыкйол 1964, Шаран кундем, Башкир Автоном Совет Социалистик Республик) — 100 гыч 5000 метран кужытыш куржмаште Паралимпий модмаш-влакын 13 пачаш чемпионкыжо, тӱнямбалне 18 пачаш чемпионко, Европышто 43 пачаш чемпионко. Российын сулло спорт мастерже. Россий Федераций Федерал Погынын Кугыжаныш Думын VIII созывысе депутатше, физкультур да спорт шотышто Кугыжаныш Думо комитетын йыжыҥъеҥже. «Единая Россия» фракцийын йыжъеҥже[1].
Спорт
Школ пагытыштак начарын ужшо спортсмен-влакын секцийыштышт куштылго атлетике дене вийжым терген. Стерлитамакысе физкультур техникумым (1988), Уралысе физкультур академийым (1996) тунем пытарен. Пӱтынь Российысе сокыр-влак ушемын Ӱпӧ оласе тунемме-пашам ыштыме ыштыкверысе ешын куштымо тунемшыже (ДСО «Спартак»).
1990 ий гыч Пошкыртысо Кӱшыл спорт мастарлык школышто Петр Буйловын вуйлатымыж дене тренироватлатын[2].
Баталова Сеулышто (1988), Барселонышто (1992), Атлантыште (1996), Сиднейыште (2000), Афиныште (2004), Пекиныште (2008) Паралимпийысе модышлаште СССР, Иктеш командын да Российын сборный кышкарыштыже таҥасен да 100, 200, 400, 800, 1500, 3000, 5000 метран корным куржмаште 13 гана чемпионко лийын, Паралимпийысе модмаш-влакын ший (1992) да той (1998) призёржо.
Тӱнямбалын чемпионкыжо 18 гана, Европын чемпионкыжо 43 гана, шуко гана СССР-ын, Российын, Пошкыртын чемпионкыжо лийын.
18 гана сокыр спортсмен-инвалид-влак коклаште куржмо дене тӱнямбал рекордсменке лийын.
СССР (1981—1991), Россий (1991—2011) Паралимпийысе сборныйын йыжыҥъеҥже.
32 ий жапыште Рима Акбердиновна СССР-ын, Российын да Пошкырт мландын чапшым тӱнямбал спорт аренылаште арала.
Шке ойыртемалтше сеҥымашыж дене «Гиннесс рекордын книгашкыже» пурталтын[3].
Мер паша
Мер илышыште кумылын тырша, Паралимпий толкынысо эмгак-спортсмен-влакын кӱлешан йодышыштым тӧрлаш полша. Капкультурым да спортым чапландара, у тукымым куштымаште, Российын мер-политике илышыштыже кумылын пашам ышта.
- Россий Президент пеленысе капкультура да спорт шотышто каҥашын йыжъеҥже (2002—2006)
- Российысе Паралимпий комитетын вице-президентше (2000)
- «Пошкырт Республикысе спорт права шотышто академийын кундемысе филиалжым» тӧнежлен (2007)
- Пошкырт Республикын кап-кыл шотышто йӧндымылыкан спортсмен-влакын Паралимпий да Сурдолимпий толкынын «Возрождение» / «Уэш ылыжмаш» ассоциаций исполкомын йыжъеҥже (2007)
- Сочи олаште XXII Олимпийысе телымсе модмашын (2009) да Паралимпийысе телымсе модмашым (2014) эртарыше комитет-влакын йыжъеҥже
- Юлсер федерал округысо граждан институтым вияҥдыме шотышто Мер Каҥашын йыжъеҥже (2010)
- Пошкырт Республикысе Мер палатын йыжъеҥже (2010—2011)
Рима Баталован Пошкырт Республикысе «Рвезылык наций» / «Молодость нации» кундемысе мер фонд правленийын председательже (2012)
2016 ий сентябрьыште «Единая Россия» партий гыч Кугыжаныш Думыш депутатлан сайлалтын[3].
Евросоюзын, США-н, Великобританийын да шуко моло элын санкций радамыштыже улеш[4].
Тӧртыкым шочыктымо паша
2016 ий гыч 2021 ий марте, Кугыжаныш Думын VII созывшо депутат пашам шуктымо жапыште, 152 тӧртыкым темлен да федерал тӧртыкысӧ проектыште тӧрлатымашын соавторжо лийын[5].
Еш
Ешан, ӱдыржӧ да кок уныкаже улыт.
Суаптар-влак
- IV степенян «Ачамланде ончылно суаплан» орден (2002 ий 6 апрель) — физкультурым да спортым вияҥдымашке, Сиднейыште эртыше 2000 ийысе XI Параолимпий модмаште кӱкшӧ спорт сеҥымашке надырым пыштымылан;
- Чап орден (1996 ий 3 декабрь) — 1996 ийысе Х кеҥежымсе Параолимпий модмашке кумылын ушнымылан да спорт сеҥымашлан;
- Келшымаш орден (2006 ий 10 август) — капкультурым да спортым вияҥдымашке кугу надырым пыштымылан, Афиныште эртыше XII Параолимпий модмаште кӱкшӧ спорт сеҥымашлан;
- Келшымаш орден (2010 ий 23 август) — капкультурым да спортым вияҥдымашке надырлан да шуко ияш сай пашалан;
- «Шке патырлыклан» орден (1992 ий 3 декабрь) — кӱкшӧ спорт лектышыш шумылан, эмгакан-влакын Паралимпий модышым эртарымаште ончыктымо лӱддымылыкылан, шкем чаманыдымылан да чытымылан;
- «Пошкырт Республик ончылно суапланлан» орден (2000 ий 15 декабрь) — 2000 ийысе Олимпий да Паралимпий модмаште, тӱнямбал, Европа чемпионатлаште кӱкшӧ спорт сеҥымашлан;
- «Пошкырт Республикын чапланыше спортсменже» чаплӱм (1994 ий);
- Ӱпӧ олан (2001) да Пошкырт Республикын Шаран велын Чап гражданинже[3].
- «Отличник физической культуры и спорта Российской Федерации»
- «Россий Федерацийысе физкультур да спортын отличникше» оҥпале (2025 ий)[6].
Палемдымаш
- ↑ Баталова Рима Акбердиновна (руш.). Государственная Дума. Тергыме кече: 24 идым 2025.
- ↑ Башкирские спортсмены примут участие в Олимпийских играх для инвалидов. Тергыме кече: 24 идым 2025. Архивлыме 17 пеледыш 2020 ий.
- ↑ 1 2 3 Баталова, Рима Акбердиновна - ПЕРСОНА ТАСС (руш.). Энциклопедия ТАСС. Тергыме кече: 24 идым 2025.
- ↑ PEP: Баталова Рима Акбердиновна, Государственная Дума, депутат, член комитета по физической культуре, спорту, туризму и делам молодежи (руш.). rupep.org. Тергыме кече: 24 идым 2025.
- ↑ Рима Акбердиновна Баталова - биография, личная жизнь и достижения - Born Today (руш.). borntoday.ru. Тергыме кече: 24 идым 2025.
- ↑ Рима Баталова награждена знаком «Отличник физической культуры и спорта РФ», <https://www.bashinform.ru/news/social/2025-01-16/rima-batalova-nagrazhdena-znakom-otlichnik-fizicheskoy-kultury-i-sporta-rf-4086665?ysclid=mfxqetoq2t55741789>. Тергыме: 24 идым 2025.
Кылвер-влак
- Шорыкйол тылзын 1 кечынже шочшо-влак
- 1964 ийыште шочшо-влак
- Башкир АССР-ыште шочшо-влак
- IV степенян «Ачамланде ончылно суаплан» орден дене суапландаралтше-влак
- Почёт орден дене суапландаралтше-влак
- Келшымаш орден дене суапландаралтше-влак (Россий)
- «Шке патырлыклан» орден дене суапландаралтше-влак
- «Башкортостан Республик ончылно суаплан» орденын кавалерже-влак
- Россий спортын сулло мастер-влакше
- Салават Юлаев орденын кавалерже-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Алфавит почеш спортсмен-влак