Макаров, Иван Пантелеевич

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Макаров.

Иван Пантелеевич Макаров
Шочмо кече	14 идым 1915(1915-09-14)
Шочмо вер	Кожвож, Чыкма уезд, Озаҥ губерний, Россий империй
Колымо кече	28 шыжа 1997(1997-10-28) (82 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий
Гражданстве	Россий империй →  СССР →  Россий
Паша	партий пашаеҥ, депутат
Шинчымаш	КПСС ЦК пеленысе Кӱшыл партий школ
Партий	КПСС
Тӱҥ идей	коммунизм
Суаптар

Ивáн Пантелéевич Макáров (14 идым 1915, Кожвож, Чыкма уезд, Озаҥ губерний, Россий империй — 28 шыжа 1997, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) — совет кугыжаныш да партий пашаеҥ. СССР Кӱшыл Каҥашын V созывысе депутатше (1958—1962). Марий АССР Калык тергымаш комитетын председательже (1967—1974). 1939 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже. Кугу Ачамланде сарын салтакше.

Илыш корныжо

1915 ий 15 сентябрьыште кызытсе Марий Элын Курыкмарий районысо Кожвож ялыште кокла кресаньык ешыште шочын.

1933 ийыште Марий автоном областьын Килемар районысо Дубовский кӱртньыгорно школым тунем пытарен. Шочмо ялыштыже колхоз бригадирлан, избачлан пашам ыштен.

1936 ийыште Озаҥысе педагогике училищын 2 курсшым заочнын тунем пытарен. Комсомол пашаш куснен: 1938 ийыште ВЛКСМ Марий обком пеленысе пропагандист курсым тунем пытарен, 1940 ий гыч — ВЛКСМ Йоласал райкомын икымше секретарьже, 1941 ий гыч — ВЛКСМ Марий обкомын пӧлка вуйлатышыже. 1939 ийыште ВКП(б)-ыш пурен.

1941 ий апрельыште Йошкар Армийыш каен. Кугу Ачамланде сарын салтакше: Ленинград фронтысо 44-ше лӱйкалыше дивизийын 305-ше лӱйкалыше полкын политрукшо, нелын сусырген; 1942 ий гыч — Махачкаласе военком; 1944 ий гыч — Грозный оласе НКВД войскаште батарей штабын начальникше, майор. 1945 ий декабрь тылзыште службым мучашлен. II степенян Ачамланде сар орден да медаль-влак дене суапландаралтын.

Демобилизаций деч вара шочмо кундемышкыже пӧртылын да уэш партий пашаш шогалын: 1950—1959 ийлаште — ВКП(б)-ын Казанский райкомын / Марий АССР КПСС-ын икымше секретарьже. 1959 ий гыч — МАССР Министр-влак каҥашын пашаеҥже, 1964—1967 ийлаште — КПСС Марий обкомын партий пӧлка вуйлатышыже. 1960 ийыште КПСС ЦК пеленысе Кӱшыл партий школым заочнын тунем пытарен. 1967—1974 ийлаште Марий АССР Калык тергымаш комитетын председательже лийын.

1955—1959 да 1967—1975 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын IV, VII—VIII созывлае депутатшылан, 1958—1962 ийлаште — СССР Кӱшыл Каҥашын V созывысе депутатшылан сайлалтын.

Тудын шуко ияш мер-политике пашаже «Почёт Пале» орден (кок гана), медаль-влак, РСФСР да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиум-влакын чаптаныкышт дене (кок гана) палемдалтын.

1997 ий 28 октябрьыште Йошкар-Олаште колен, туштак тойымо.

Суаптар-влак

• II степенян Ачамланде сар орден (06.04.1985);
• «Почёт Пале» орден (1951, 1971);
• «1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль;
• «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль;
• РСФСР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1965);
• Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1957, 1965).

Палемдымаш

Литератур

• Макаров Иван Пантелеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 221. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Мочаев В. А. Макаров Иван Пантелеевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 264. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.