9 теле

← → Теле
Шч Кш Вр Из Кг Шм Рш   1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
2026 ий

9 теле (9 декабрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 343-шо (кужемдыме ийлаште — 344-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 22 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 8 шагатат 18 минутлан лектеш, 15 шагатат 18 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 6 шагатат 59 минут.
🌘 Шоҥго тылзе (29.24 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

•  ООН — Коррупций ваштареш кучедалме тӱнямбал кече (руш. Международный день борьбы против коррупции).
•  ООН — Геноцидыште ӱмыр лугыч лийше-влакым шарныме кече.
•  Россий — Ачамландысе Талешке-влакын кечышт (руш. День Героев Отечества).
•  Россий — Кӱртньыгорно транспортым оролымо ведомствын (сарзаҥдыме) кечыже (руш. День ведомственной (военизированной) охраны железнодорожного транспорта).
• Компьютер колян шочмо кечыже (руш. День рождения компьютерной мыши).
• Грузчикын кечыже (руш. День грузчика).
• Оле-Лукойе шочмо кечыже (руш. День рождения Оле-Лукойе).

Лӱмгече

• Анна (Скандинавия), Алина (Россий), Ваге (Армений).

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 9 кечысе событий-влак

Марий мландыште

• 1991 ий — Советский район Кужмара тӱвыра пӧрт пелен чумыргышо «Эр Ӱжара» ансамбльым чоҥымо.

Тӱня мучко

• 1590 ий — кресаньык-влаклан ик оза деч весе дек куснаш чарыше закон лектын.
• 1884 ий — Чикаго ола гыч Левант Ричардсон ролик конькилан патентым налын.
• 1968 ий — Стенфорд институт гыч Дуглас Энгельбарт икымше компьютер «колям» ончыктен.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 9 кечынже шочшо-влак

• 1918 ий — Степан Иванович Кузьминых, кумдан чапланыше артист. Оршанке район Пуялын уста эргыже Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театрыште 1935-ше ийыште модаш тӱҥалын. 1939-ше ийыште Йошкар Армий радамыш ушнен, Кугу Ачамланде сар корным эртен, пленыш логалын. 1946-шо ийыште уэш театрыш пӧртылын. 5 ий театрын руш труппыштыжо модын, вара уэш марий труппыш куснен. Степан Кузьминых – Марий Элын да Россий Федерацийын калык артистше.
• 1924 ий — Николай Алексеевич Соколов, Кугу Ачамланде сарын геройжо. Морко кундем гыч. Сеҥымаш дене Берлин марте миен, но сарыште чот сусырген. Шочмо кундемышкыже пӧртылмӧ деч вара ятыр ий колхозышто да чодыра озанлыкыште тыршен. Николай Алексеевич «Йошкар Шӱдыр», «Йошкар Знамя», 1-ше степенян Ачамланде сар орден-влак да «Лӱддымылыклан» медаль дене суапландаралтын.
• 1960 ий — Татьяна Иштрикова, руш серызе, поэт, кусарыше, Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1992), Россий серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже (1993). Кужэҥер кундем Токтайбеляк гыч. Ончыч «Пионер йӱк» журнал редакцийыште тыршен, вара сылнымут клубым чумырен. «Синяя птица» гимназийым почмаштат тудын надырже моткоч кугу. Кызыт тиде школ Татьяна Иштрикован лӱмжым нумалеш. Сылнымут тӱнялан поэтессе ятыр почеламут сборникым пӧлеклен. Тудын шӱмжӧ 2001-ше ийыште кырымым чарнен.
• 1961 ий — Аркадий Геннадьевич Иванов, Марий Эл Республикын сулло чоҥышыжо. Тудо Кужэҥер кундем Ӱштымбал ял гыч. Ончычсо паша корныжо ятыр чоҥышо ушем дене кылдалтын, а 1999-ше ий гыч «Шернур ПМК» чоҥышо ушемын тӱҥ директоржылан тыршен.
• 1961 ий — Тамара Петровна Краснова, артист, Юлсер кундем Курмузак ялыште шочын. Ончыч тудо драмтеатрыште шуаралтын, умбакыже марий кундем да Российын кугу олалаж мучко шкет спектакльым ончыкташ тӱҥалын. Тамара Петровнан репертуарыштыже Марина Цветаеван, Анна Ахматован, Сергей Есенинын возымо почеламут-влак почеш моно-спектакль-шамыч улыт.
• 1952 ий — Виктор Леонидович Николаев, тӱвыра да мер пашаеҥ. Морко кундем Шеҥше селаште шочын. 1971-ше ийыште тӱвыра да сымкытыш колледжыште дирижёр-хоровой пӧлкам пытарен. 4 ий гыч Килемар кундемысе тӱвыра пӧртыштӧ пашам ышташ тӱҥалын. Марий Элысе тӱвыра министрын алмаштышыжлан шогалын, икмыняр жап гыч шкежак тӱвыра министр лийын. 1997—2000 ийлаште Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театрын вуйлатышыжлан тыршен.
• 1975 ий — Н@дин (Надежда Акиева), мурызо, кидмастар. «Шыргыжмаш», «Сӧрвалем», «Канде шинча», «Лач пырляште весела» муро-влак дене палыме. Надежда Акиева Пошкырт Эл Калтаса кундемысе Шоръялыште шочын-кушкын. Марий кугыжаныш университетыште, калык усталык рӱдерыште пашам ыштен, «Эрвел Марий» ансамбльын солисткыже лийын. Тыгак Надин гитар дене устан шокта, кидпашам ыштымаште тырша.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 9 кечынже колышо-влак

Калык пале

• Йӱштӧ лиеш гын, вашке йӱштӧ игечым вучыман. Теле тыгак чот йӱштӧ лийшаш.
• Теле могай лиймым мужедаш таве дек миеныт: тавыште шып гын — телат ласкан эрта, могай-гынат йÿк шокта гын — поранан да йÿштö телылан.
• Ял воктене пире урмыжмо шокта гын, йӱштӧ толеш.
• Лывырта гын, телым лывыртыш чӱчкыдын лийшаш.
• Йӱштӧ гын, 19 декабрьыште эше йӱштырак лийшаш.
• Егорий да Юрий-влакын кечышт. Тиде кечын чыла парымым пöртылташ тыршеныт.

Палемдымаш