14 теле
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026 ий | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
14 теле (14 декабрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 348-ше (кужемдыме ийлаште — 349-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 17 кече кодеш.
Йошкар-Олаште ☀️ Кече 8 шагатат 22 минутлан лектеш, 15 шагатат 14 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 6 шагатат 52 минут.
🌒 Кушшо тылзе (4.71 тылзе кече).
Пайрем да шарныктарыше кече-влак
Россий — Совет Элысе кугу шанче-физик, академик да мер пашаеҥ, Нобель, Ленин да Россий Кугыжаныш премий–влакын лауреат, кум гана Социалистик Паша Герой Андрей Сахаровым шарныме кече.
Башкортостан — Пошкырт йылмын кечыже (руш. День башкирского языка)[1].- Наумын кечыже (руш. Наумов день).
- Маймыл кече (руш. День обезьян).
- Чон кайыкым колтымо кече (руш. День выпускания птиц души).
Лӱмгече
- Наум, Филарет, Порфирий, Анания.
Эртынчык-влак
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 14 кечысе событий-влак
- 1542 ий — Шотландийын кугыжажлан Мария Стюартым шогалтыме. Тудлан улыжат 6 кече лийын, а регент сомылым тудын тукым изаже шуктен.
- 1911 ий — путешественник Руаль Амундсен кечывалвел полюсыш миен шуын.
- 1947 ий — Совет Ушемыште тÿрлö сатум карточка да талон дене налмым оксалан вашталтыме.
Марий тӱняште
- 1991 ий — Марий калык Марий Эл Республикын икымше президентшым В. М. Зотиным сайлен.
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 14 кечынже шочшо-влак
- 1897 ий — Иван Петрович Петров, партий да кугыжаныш пашаеҥ, Марий автоном область исполкомын икымше вуйлатышыже. Морко кундем Шеҥше ялыште шочын. Унжа черемис-влакым туныктымо школышто, Озаҥ олаште учительский семинарийыште тунемын. Икымше тӱнямбал сар жапыште Балтий флотышто Кронштадтыште службым эртен, пӧртылмеке Царевококшайскышке туныктышылан пашам ыштен. Марий автономийым ыштымаште кугу пашам виктарен, исполкомын икымше вуйлатышыже лийын. Иван Петрович Петров репрессийышке логалын, тудым 1938 ийыште лӱен пуштыныт. Тудын лӱмжым Йошкар-Оласе уремлан пуэныт, шочмо ялыштыже тудлан бюстым почыныт.
- 1930 ий — Дмитрий Васильевич Отмахов, актёр, режиссёр, диктор, литератор, Марий Эл Республикын сулло артистше. Марий Тӱрек кундемысе Марий Пыламарий села гыч. 4 ий Марий кугыжаныш драмтеатрын сценыштыже модмо деч вара 33 ий Марий радиошто режиссёрлан тыршен.
- 1959 ий — Юрий Николаевич Антюшин, администраций да мер пашаеҥ. Морко кундемын эргыже шке паша корныжым шочмо кундемыштыжак такыртен. Морко посёлкысо администраций вуйлатышылан 2000 ийыште шогалын. 3 ий Марий Эл Республикысе кӱшыл погынын депутатше лийын. Мер пашаштат тудын лӱмжӧ палыме: Кандашымше Марий калык Погынын делегатше лийын.
- 1956 ий — Светлана Юрьевна Смирнова, журналист да туныктыш пашаеҥ. Шкеже Хабаровск областьысе Биробиджан олаште шочын-кушкын. Паша корныжо Марий кугыжаныш университет дене кылдалтын. Историй шанче кандидат, доцент.
- Наталья Владимировна Веткина-Михайлова, актриса. Шернур кундем Кукнур гыч талантан ӱдырын паша корныжо Марий самырык театр дене кылдалтын. Ятыр рольым устан чоҥа.
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Теле тылзын 14 кечынже колышо-влак
- 1983 ий — Сергей Эман, марий серызе, фольклорист, литературовед, кусарыше, СССР серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже (1959).
Калык пале
- Йӱд каваште шӱдыр-влак чолгыжыт гын, поранлан.
- Кастене кавашке онченыт, шӱдыр шуко гын – йӱштӧ толеш, пылан гын, левешта.
- Мардеж йӱдвел могырым пуа – чот йӱкшемдышаш.
- Православий календарь почеш Наумын кечыже. Наум тунемммаште полша, маныт. Сандене эрден-эрак йоча-влакым черкыш колтеныт. Тунемше, школыш мийымек, туныктышо ончылно сукен шинчын кум гана кумалшаш улмаш, а туныктышо тудым шеҥгечше эркын кум гана тоя дене перен.
Палемдымаш
- ↑ В Башкирии в пятый раз отметят День башкирского языка. Сетевое издание газеты «Республика Башкортостан» «РесБаш» (13 теле 2023). Тергыме кече: 13 теле 2023.