9 пеледыш

←
→
Пеледыш
← →Пеледыш
	2026 ий

9 пеледыш (9 июнь) — григориан кечышот почеш идалыкын 160-шо (кужемдыме ийлаште — 161-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 205 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 2 шагатат 59 минутлан лектеш, 20 шагатат 36 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 17 шагатат 36 минут.
🌗 Пытартыш чырык (23.43 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

— Йолташ-влакын тӱнямбал кечышт (руш. Международный день друзей).
— Архивын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день архивов).
Россий — Текстиль да куштылго йӧнозанлык пашаеҥ-влакын кечышт (руш. День работников текстильной и лёгкой промышленности) — пеледыш тылзын 2-шо рушарнян палемдалтеш.
Германийыште лийше совет войска тӱшкан кечыже (руш. День Группы советских войск в Германии).
Федорын кечыже (руш. Федорин день).
Шовын шӱвыроҥым колтылмо кече (руш. День пускания мыльных пузырей).
Аккредитацийын кечыже (руш. День аккредитации).

Лӱмгече

Католик лӱм-влак: Пелагея, Фелициан, Диана.
Православий лӱм-влак: Иван, Иона, Киприан, Нил, Фёдор.

Событий-влак

Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 9 кечысе событий-влак

1737 ий — Моско олаште ик эн кугу пожар лийын. Тунам, эсогыл, Кремльат йӱлен.
1904 ий — Лондонысо симфоний оркестрын икымше концертше эртен.
1935 ий — Совет Ушемыште йот элыш шылын куржмылан пушташ кӱштышӧ законым пеҥгыдемденыт.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 9 кечынже шочшо-влак

1672 ий — Петр Икымше, кугыжа.

Марий-влак коклаште

Максим Григорьевич Делянов, поэт да туныктыш пашаеҥ. Тудо Поранча кундем Тошкемнур ялыште шочын-кушкын. Ятыр ий Олор школышто туныктышылан пашам ыштен. Прозаик да поэт семынат чапланен.
1902 ий — Фёдор Фёдорович Петрусевич, совет йӧнозанлык пашаеҥ, мер пашаеҥ. Йошкар-Оласе полупроводник прибор заводын директоржо (1946—1965). Кугу Ачамланде сарын салтакше. 1930 ий гыч ВКП(б)-н йыжыҥъеҥже.
1941 ий — Александр Васильевич Малинин, мурызо, МАССР-ын сулло сулло артистше. Морко кундем Кожлаер ялыште шочын. Уста артистын паша корныжо кугыжаныш филармонийыште тӱҥалын. Кумдан палыме «Марий Эл» да «Элнет» ансамбльлаштат шуаралтын. 1986-шо ийыште Искандаров лӱмеш капеллын вӱдышӧ солистше лийын. Марий кундемнан чапшым Россий кумдыкысо конкурслаште арален. Тидлан кугыжаныш премий денат палемдалтын.
1949 ий — Игорь Александрович Шахов, генерал-майор. Юл кундем сарзе округын оперуполномоченный гыч тӱҥалын Москосо сарзе округын контрразведке кучем вуйлатышын алмаштышыже марте шуын. Тиде суапле пашажлан тудо 3-шо степенян «За службу» орден дене палемдалтын.
1955 ий — Александр Васильевич Ефимов, поэт. Калыкыште тудым Алан Эчук лӱм дене палат. Ятыр мурылан мутым келыштарен.
1967 ий — Марина Валентиновна Ефремова, спортсменка, Совет Ушемын спорт мастерже. Йошкар-Олаште шочын. Кугу чапым да пагалымашым иймаш спорт дене сулен. РСФСР-ын чемпионкыжо лӱмым 8 гана налын. Тыгак калык-влак кокласе 9-ше таҥасымаште сеҥышыш лектын. 1987-ше ийыште РСФСР кӱкшытыштӧ 400 метр комплекс иймаш дене рекордым шынден. Совет Ушемын сборныйжынат чапшым моло таҥасымаште арален. 1987—2005 ийлаште иймаш дене тренерлан тыршен.
1981 ий — Ренат Зуфарович Магсумов, «Защитники Отечества» кугыжаныш фонд филиалын вуйлатышыже, Патырлык орденын кавалерже, «Боевое братство» Пӱтынь Российысе ветеран-влак мер ушемын председательже, Йошкар-Оласе «Юнармия» штабшын вуйлатышыже. 2024 ий мартыште эртыше президент сайлымаште Владимир Путинын ӱшанъеҥже.
1989 ий — Алексей Юнусов, М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театрын артистше, мурызо.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Пеледыш тылзын 9 кечынже колышо-влак

Калык пале

Православий йӱлаште — Вознесение.
Федоран кечыже. Тиде кечын манеш-манешым шаркалаш, еҥым титаклаш ок лий улмаш. Тыгак таче пӧртым ӱшташ ок лий улмаш: тиде кечын пӧрткугыза-домовой кече мучко мала, сандене выньыкым тарватыман огыл.
Кечывалым посна пыл-влак лектыт да кас велеш йомыт гын, ояр ден кукшо игечым вучыман.
Эрдене лупс чот возын — ояр кечылан.