Архивын кечыже
| Архивын кечыже | |
|---|---|
 2013 ийыште Россий Федерацийын кугыжаныш архивше | |
| Официал | Российыште архивын кечыже |
| Ыҥ | архивын кӱлешлыкшым палемдаш да архивым вӱдымаште проблеме-влакым умылтараш |
| Ышталтын | 2003 ий 5 мартыште |
| Кече | 10 март |
Архивын кечыже — шарныктыше кече, кумда меркалыкым да архив пашам вияҥден кертше моло еҥ-влакым архивын проблемыжлан тӱткышым ойыраш кӱлмӧ нерген шарныкта. Архив пашаеҥ-влак ты кечым профессионал пайрем семын палемдат.
Архивын тӱнямбал кечыже
Тӱнямбал архивын советше 2007 ий кылме тылзын шке пунчалже дене шке шочмо кечыжым 9 июньым (1948 ий) Архивын тӱнямбал кечыж семын пайремлаш темлен[1].
Российысе архив кече
Россий Федерал архив службысо коллегий 2003 ий 5 мартыште архив пашаеҥ-влакын профессионал пайремыштым палемдыме нерген пунчалым луктын да тудым ий еда 10 мартыште палемдаш темлен[2]. Пайрем кечылан 1720 ий 28 февральым (у стиль — 10 март) ойыреныт. Тиде кечын Петр I икымше гана «Генеральный регламент але Устав» манме кугыжаныш актеш шке кидпалыжым пыштен. Тудо элыште кугыжанышым кучымо пашаште негызшым рашемден да кучемын чыла кугыжаныш верлаште архивым почаш, ты пашам шуктен шогышо еҥым (актуариусым) кучаш кӱштен, тудо «письмам чаткан погаш, реестрым олмыкташ, лист-влакым палемдылаш кӱлеш» ман каласен. Петр I-ын тиде кӱштыкшӧ Россий кугыжаныш архив службыжлан тӱҥалтышым пыштен.
2002 ий марте архивист-влак профессионал пайремыштым ий еда 1 июньышто палемденыт, тиде кечын, 1918 ийыште, РСФСР калык комиссар-влакын Советышт «РСФСР-ын архив пашам пужен ыштыме да централизацийлыме нерген» декретым луктын. Тиде декрет денак чумыр Российыште ты пашам шке ӱмбакыже Архив пашам виктарыше тӱҥ виктем (ГУАД) налын але Тӱҥархив, кызыт тудо Российын Федерал архив агенстве (Росархив) маналтеш.
1992 ийыште архивист В. Д. Есаковын темлымыж почеш, С. О. Шмидтын да Р. Г. Пихоян полышышт дене Археографий комиссийын лӱмын чумырымо мутланымашыже эртен. Ты мутланымаш 31 март 1992 ийыште Россий архив пашаеҥ-влак ушемын 75 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтын улмаш, тыште нуно ты кечым Архив кече семын палемдаш кутырен келшеныт. Ик жап ты кече архив пашаеҥ-влакын профессионал пайремыштлан шотлалтын[3].
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ International Archives Day. The International Council on Archives (ICA). Тергыме кече: 26 ӱярня 2015. Архивировано из оригинала 2 вӱдшор 2015 ий.
- ↑ О Дне архивов. Решение коллегии Федеральной архивной службы России (5 ӱярня 2003). Тергыме кече: 26 ӱярня 2015. Архивировано из оригинала 24 ӱярня 2015 ий.
- ↑ А всё начиналось в Благушах // Владимир Дмитриевич Есаков: биобиблиографический указатель. — М.: АИРО-XXI, 2007. — 101 с. — (АИРО-биобиблиография). — ISBN 978-5-91022-060-1.