10 шыжа
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026 ий | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
10 шыжа (10 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 283-шо (кужемдыме ийлаште — 284-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 82 кече кодеш.
Йошкар-Олаште ☀️ Кече 6 шагатат 22 минутлан лектеш, 17 шагатат 14 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 10 шагатат 51 минут.
🌘 Шоҥго тылзе (28.31 тылзе кече).
Пайрем да шарныктарыше кече-влак
ООН — Психике тазалык шотышто тӱнямбал кече (руш. Всемирный день психического здоровья).
— Пучымышын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день каши).
Европейский союз — Смертный казнь ваштареш кучедалме европысо кече (руш. Европейский день борьбы против смертной казни)[1].
Башкортостан — Курайын кечыже (руш. День курая).- Шинчан ужмо шотышто тӱнямбал кечыже (руш. Всемирный день зрения).
- ВКонтакте социал вотын шочмо кечыже (руш. День рождения социальной сети ВКонтакте).
- Савватий Пчельник (руш. Савватий Пчельник).
- Тӱмырзым ӧндалме кече (руш. День Обними барабанщика).
- Лышташын кыштыртатыме кече (руш. День шуршания листьями).
Лӱмгече
- Зинаида, Игнат, Игнатий, Виктор, Дмитрий, Пётр.
Эртынчык-влак
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 10 кечысе событий-влак
Тӱня мучко
- 1918 — У руш орфографийым илышыш пуртымо.
- 1932 — ДнепроГЭС-ым почмо.
- 1976 — грек спортсмен Дмитриос Иорданитис куржталме дене рекордым шынден. 42 километр кужытым тудо 7 шагатат 33 минут куржын, но рекордшо тиде цифрыште огыл, а тудын ийготыштыжо: кочалан тунам 98 ий лийын.
Марий тӱняште
- 1960 — Йошкар-Олаште музыкально-художественный школ-интернатым почмо.
Шочыныт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 10 кечынже шочшо-влак
- 1909 — Абрам Мунишович Глузман, совет шанчызе-историк, комсомол да партий пашаеҥ. Юл Кундемысе Немыч-влак АССР ВЛКСМ обкомын икымше секретарьже (1941―1942). Марий политехник институтын марксизм-ленинизм, КПСС историй кафедрын туныктышыжо, доцентше (1950―1969), историй шанче кандидат. Кугу Ачамланде сарын участникше, гвардий майор. 1931 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.
- 1917 — Кузьма Алексеевич Смирнов, марий семлызе.
- 1920 — Иван Светлов, курыкмарий серызе, поэт, семлызе, Кугу Ачамланде сарын участникше.
- 1922 — Николай Петрович Москвичёв, ялозанлык специалист. Оршанке кундем Изи Кугунур ялыште шочын. Тиде тале айдемылан Кугу ачаэл сар корным эрташ логалын. Демобилизаций деч вара Оршанке кундемысе спорткомитетын вуйлатышыже лийын. Марий политехник университетыште чодыра озанлык факультетыште шинчымашым поген, вара Куяр чодыра озанлыкын вуйлатышыже сомылым шуктен. 5 шарнымаш книган авторжо. Йошкар Шӱдыр орден дене
- 1937 — Николай Михайлович Пиксаев, совет да российысе юрист, прокуратур вуйлатыше. Марий АССР прокурорын икымше алмаштышыже (1983—1990), Марий Эл Республикын прокуроржо (1990—2000), 3-шо классан юстицийын кугыжаныш советникше, генерал-майор (1992), генерал-лейтенант (1996). РСФСР-ын сулло юристше (1982). Россий прокуратурын чапланыше пашаеҥже.
- 1938 — Анатолий Николаевич Смирнов, мер пашаеҥ. Морко кундем Чавайнур ялыште шочын-кушкын. Чоҥышо специальностьым налмек, чоҥымо пашаштак тыршен, бригадир лийын. Тыгак паша корныжо «Маригражданстрой» дене кылдалтын. Анатолий Николаевич 2004-ше ийыште Мер Каҥашыш сайлалтын. «Марий чаҥ» газетым вуйлатен.
- 1942 — Варсанофий Арсентьевич Алёхин, кугыжаныш пашаеҥ. Звениговысо эҥер училищыште, Марий кугыжаныш пединститутышто тунемын. Паша корныжо Бутяков лӱмеш судным ачалыме завод дене кылдалтын. Пистерла кыдалаш школышто тыршен. 1982-шо ийыште исполком вуйлатышылан сайлалтын. 5 ий Курыкмарий кундемысе администраций вуйлатыше сомылым шуктен. Кугыжаныш погынын депутатше лийын.
- 1948 — Римма Алексеевна Пальцева, тӱнямбал классан спортсменка, кужу дистанцийыш куржмаште рекордсменка. Медведево кундемысе Кома ялыште шочын. Шинчымашым Йошкар-Оласе технологий техникумышто поген. Паша корным мӱндыр Карелийыште тӱҥалын. Шочмо Марий кундемыш пӧртылмек, «Новатор» заводышто тыршен пашам ыштен. Кужу дистанцийышке 1987-шо ийыште куржталаш тӱҥалын. Сутка куржталмашын участницыже, Россий сборныйын чолга еҥже, Европо чемпионатын призёржо. Россий спорт мастер. Тӱнямбал классан спорт мастер.
- 1954 — Валериан Александрович Егоров, туныктыш да кугыжаныш пашаеҥ. Юлсер кундем Ярамарий ялыште шочын-кушкын. Ярамарий кандашияш школым тунемын пытарымек, Сотнур кыдалаш школышто шинчымашым поген. Паша корныжо МарБум комбинат, элекромеханик завод дене кылдалтын. Икмыняр жап Туркменистаныште пашам ыштымек, Йошкар-Олашке пӧртылын да КГБ-ыште тыршен, тыгодымак Марий кугыжаныш университетыште туныктен. 2003—2008 ийлаште Н. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш пединститутын ректоржо лийын. Валериан Александрович — ятыр шанче пашан авторжо. Юридический шанче кандидат.
- 1959 — Мария Лазаревна Соловьёва, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже. Морко кундем Пумор ялыште шочын. Ятыр ий 1-ше №-ан школ интернатыште да 18-ше №-ан тунемме рӱдерыште туныктышылан тыршен. 1990-ше ийыште кумдан чапланыше «Марий памаш» ансмабльын вуйлатышыжлан шогалын да тачысе кече мартеат тиде сомылым шуктен шога. Суапле пашажлан Мария Лазаревнам Россий Федерацийысе виктер чап танык дене палемден. «Душа России» премийын луареатше.
Коленыт
Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 10 кечынже колышо-влак
- 2010 — Александр Иванович Авдеев, совет да российысе партий да администраций пашаеҥ. Марий АССР Министр-влак Каҥаш Председательын икымше алмаштышыже (1969—1978). КПСС йыжъеҥ.
Калык пале
- Чаҥа ден корак-влак кычкырат — йӱрлан.
- Кукшо игече шога гын, теле вараш толшаш.
- Савватийын кечыже палемдалтеш. Ожно тиде кечын мӱкшызö-влак чыла омшаньыкым тергеныт, телылан ямдылалтыныт. Тиде кечын мӱкш-влак дене кылдалтше огыл моло пашам ышташ ок лий улмаш.