Марий памаш (ансамбль)

Марий памаш
Марий памаш
Тӱҥ информаций
Жанр-влак	фолк[d] да калык муро[d]
Эл-влак	СССР; Россий;
Ышталтме вер	Йошкар-Ола
Йылме	марий йылме
Награде да премий-влак	Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш премий Марий Эл Республикын кугыжаныш премийже Россий Федерацийысе калык усталыкын сулло коллективше[d]

«Марий памаш» (руш. Марийский родник) — калык фольклор-этнографий ансамбль, Марий Эл Республикын шке кумыл дене погынышо коллективше. Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын да Марий АССР кугыжаныш премийын (руш.) (мар. лауреатше (1980), Россий Федерацийысе калык усталыкын сулло коллективше (2011)^[1].

Историй

Ансамбль 1974 ийыште Марий АССР Тӱвыра министерствын темлымыж почеш Калык усталык пӧрт пелен чумырген. Ансамбль марий калыкын тӱрлӧ кундемысе этнос тӱшкажын муро-куштымаш усталыкшым илышыш пӧртылтен, аралыме да умбакыже вияҥдыме пашам шукта^[2].

Ансамбльым чумырышо да художественный вуйлатыше-влак кокла гыч иктыже Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже Виктор Петрович Данилов лийын^[3].

1974 ий гыч 1993 ий марте ансамбльын тӱҥ балетмейстер-шындышыже, «Марий Эл» мурышо да куштышо кугыжаныш ансамбльын (руш.) (мар. сулен налме канышыш лекше солисткыже, Марий АССР-ын калык артисткыже, РСФСР-ын сулло артисткыже Надежда Прокопьевна Кузнецова-Дружинина лийын^[4]^[5].

Ансамбль Российыште, Венгрийыште, Финляндийыште, Эстонийыште, Испанийыште, Голландийыште эртаралтше тӱнямбал, Россий кӱкшытан, регион кокласе фестиваль ден конкурслан лауреатше лийын^[6].

Калык ойпогым, художественный тӱвыран эн сай сеҥымашыжым, марий калыкын муро-куштымаш йӱлажым аралымаште кугу надырлан 1980 ийыште ансамбль Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премий да Марий АССР-ын Кугыжаныш премийже дене палемдалтын^[1].

1989 ий гыч Надежда Дружининалан, тазалыкше начареммылан кӧра, пашам ышташ нелырак лийын. У балетмейстерлан Мария Лазаревна Соловьёвам ӱжыныт. Надежда Дружининан илыш гыч кайымекыже, фольклор-этнографий ансамбльым Мария Соловьёва вуйлаташ шогалын да кызытат тудо тиде пашам виктарен шога. Тудо – Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже, Россий Федераций Виктерын «Душа России» премийын лауреатше. Кызыт ансамбльын хормейстерже – Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже Эльвира Андреевна Трифонова, концертмейстерже – Валентин Васильевич Архипов^[1].

2024 ийыште «Марий памаш» калык фольклор-этнографий ансамбль шке 50 ияш лӱмгечыжым палемден^[7].

Репертуар

Ансамбльын репертуарыштыже марий фольклорын кызытсе да акрет йӱла гыч лекше сылне муро-куштымашыже-влак улыт. Чыла муро да куштымаш калык семӱзгар-влакым шоктымо почеш шындалтеш.

Сеҥымаш-влак

Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премий (1980);
Марий АССР-ын Кугыжаныш премийже (1980);
Россий Федерацийысе калык усталыкын сулло коллективше (2011)^[1].

Фильм-концерт

1980 ийыште «Экран» усталык ушем «Марий памаш» калык фольклор-этнографий ансамбль нерген фильм-концертым луктын. Текстым композитор Андрей Эшпай лудеш. Тудо ончышо-влакым марий калыкын шкешотан сем усталыкше дене палдара. Сценарийын авторжо-влак: Виталий Герасимов ден Петр Степанов. Режиссёр: Георгий Бабушкин. Сӱретче: Виталий Степанов. Вӱдышӧ: Андрей Эшпай^[8].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ «Марий памаш» («Марийский родник») (неопр.). Республиканский научно-методический центр народного творчества и культурно-досуговой деятельности. Тергыме кече: 14 пеледыш 2025.
↑ Кидшер (2024-12-01), Ансамбль «Марий памаш» отметил 50-летний юбилей, <https://kidsher.ru/ru/culture/51090>. Тергыме: 14 пеледыш 2025.
↑ Марийская биографическая энциклопедия-2, 2017, с. 118.
↑ Мочаев, 2007, с. 199.
↑ Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 466.
↑ В Марий Эл провели праздничный концерт, посвящённый известной артистке Надежде Дружининой-Кузнецовой (неопр.). www.finnougoria.ru. Тергыме кече: 2 идым 2024.
↑ Ансамбль «Марий памаш» (неопр.). vk.com. Тергыме кече: 14 пеледыш 2025.
↑ Марий памаш ансамбль. Фильм-концерт. 1980. (неопр.). Тергыме кече: 14 пеледыш 2025.

Литератур

Марий памаш // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 501. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.

Кылвер-влак

[rcnt-1] ¹ ² ³ ⁴ «Марий памаш» («Марийский родник») (неопр.). Республиканский научно-методический центр народного творчества и культурно-досуговой деятельности. Тергыме кече: 14 пеледыш 2025.

[2] Кидшер (2024-12-01), Ансамбль «Марий памаш» отметил 50-летний юбилей, <https://kidsher.ru/ru/culture/51090>. Тергыме: 14 пеледыш 2025.

[_523cc5ecd44d3f00-3] Марийская биографическая энциклопедия-2, 2017, с. 118.

[_5945252b56638daa-4] Мочаев, 2007, с. 199.

[_a0dd22b7b8a57b94-5] Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 466.

[6] В Марий Эл провели праздничный концерт, посвящённый известной артистке Надежде Дружининой-Кузнецовой (неопр.). www.finnougoria.ru. Тергыме кече: 2 идым 2024.

[7] Ансамбль «Марий памаш» (неопр.). vk.com. Тергыме кече: 14 пеледыш 2025.

[8] Марий памаш ансамбль. Фильм-концерт. 1980. (неопр.). Тергыме кече: 14 пеледыш 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]