14 кылме

←
→
Кылме
← →Кылме
	2026 ий

14 кылме (14 ноябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 318-ше (кужемдыме ийлаште — 319-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 47 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 7 шагатат 40 минутлан лектеш, 15 шагатат 56 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 8 шагатат 15 минут.
🌒 Кушшо тылзе (4.24 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

ООН — Диабет дене кучедалме тӱнямбал кече (руш. Всемирный день борьбы с диабетом).
— Логопедын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день логопеда).
Россий — Социологын кечыже (руш. День социолога).
Шыжымсе Кузьминке (руш. Кузьминки осенние).
Эндокринологын кечыже (руш. День эндокринолога).
Лушкыдемме да азапланыдыме кече (руш. День расслабленности и беззаботности).
Мариноватлыме киярын кечыже (руш. День маринованных огурцов).
Кас водыж дене мутланыме кече (руш. День общения с духом вечера).
Кокымшо гана илышым пуымын тӱнямбал кечыже (руш. Всемирный день вторичной переработки).

Лӱмгече

Демьян, Иван, Кузьма, Ульяна, Адриан, Елизавета, Денис, Феодотия, Яков.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 14 кечысе событий-влак

1920 — Севастопольысо бухто гыч ош армийын пытартыш корабльже-влак лектыныт.
1936 — Игечым эскерыше бюро пелен Игече институтым почыныт.
1989 — Репрессийыш логалше еҥ-влакын депортацийым закондымылан шотлымо деклараций лектын.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 14 кечынже шочшо-влак

1914 — Филипп Павлович Шабердин, марий совет скульптор, декоративно-прикладной сымыктышын мастарже, СССР сӱретче-влак ушемын йыжыҥъеҥже. М. Шкетан лӱмеш марий драме театрын бутафоржо, бутафор цехым вуйлатыше (1945—1959). Марий АССР-ысе сымыктышын сулло пашаеҥже (1952). Кугу Ачамланде сарын участникше. 1939 ий гыч ВКП(б)-н йыжыҥъеҥже.
1920 — Алексей Александрович Архипов, совет сарзе лётчик. Кугу Ачамланде сар жапыште — 2-шо Белорус фронтын 4-ше юж армийын 634-ше йӱд бомбардировщик авиаполкын штурманже, младший лейтенант. Москошто Сеҥымаш парадын участникше (1945 ий 24 июнь). Кум гана Ачамланде сар орденын кавалерже.
1946 — Измаил Варсонофьевич Ефимов, Марий Элын сулло сӱретчыже, график. Курыкмарий кундемыште шочын. Микряк кыдалаш школым тунемын пытарымеке, Озаҥ оласе сӱретче училищыште тунемын, вара Суриков лӱмеш Москосо сӱретче институтышто шинчымашым поген. Измаил Варсанофьевич марий республикысе сӱретче–влак ушем кучемын вуйлатышыже лийын. Марий Элысе кугыжаныш премийын лауреатше.
1939 — Валерий Петрович Матвеев, спорт да мер пашаеҥ, Марий Эл Республикысе физкультурын сулло пашаеҥже. 1953-шо ийыште Торъял кундемысе Ошканер шымияш школым тунем пытарымек, Йошкар-Оласе педучилищыш тунемаш пурен. Армий деч вара У Торъял школышто физкультур туныктышылан тыршен. 26 ий Валерий Петрович Марий Эл баскетбол федерацийым вуйлатен. Российысе кӱшыл категориян судья, Россий образованийын отличникше.
1951 — Ольга Петровна Скребкова, туныктыш пашаеҥ, Россий Федерацийын сулло туныктышыжо. Куйбышев велыште шочын. Кӱшыл шинчымашым Куйбышевысе кугыжаныш педагогике институтышто налын. Йошкар-Олашке 1975-ше ийыште толын. Тӱрлӧ школышто туныктышылан пашам ыштен. 1990-ше ий гыч 27-ше №-ан школын вуйлатышыжлан тыршен. Марий Элысе образованийын сулло пашаеҥже.
1930 — Владимир Ильич Изергин, журналист, Марий Элысе тӱвыран сулло пашаеҥже. Педучилищым тунем пытарымек, Шернур кундемысе «Коммунар» газетыште ыштен. 26 ий «Марий коммуна» газет редакцийын пӧлка вуйлатышылан пашам ыштен. Конституций текстым да В. И. Ленинын пашаже-влакым марий йылмышке кусарымаште тыршен.
1972 — Людмила Евгеньевна Шабдарова, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2001), доцент (2011).
1984 — Роза Евгеньевна Искакова, мурызо. Одо кундем Грахов район Марий Возжай ялыште шочын-кушкын. Марий Возжай кыдалаш школым тунемын пытарымеке, Йошкар-Олашке Тӱвыра да сымыктыш колледжышке эстрада пӧлкаш тунемаш пурен. Паша корныжо Республикысе калык усталык рӱдер дене кылдалтын. Розан репертуарыштыже тыгай кумдан палыме муро-влак улыт: «Тӱкалтем мо окнатым», «Волгыдо йӧратымаш», «Кузе илет, авай», «Тол манам», «Кайышашлык корнына» да молат.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 14 кечынже колышо-влак

Калык пале

Уремыште шокшо гын, теле леве лиеш.
Корно пеш лавыран гын, йӱштӧ декабрь тӱҥалтышлан гына толшаш.
Козьма да Дамианын кечышт. Тиде кечын идалыклан пытартыш сӱан-влакым эртареныт. Марлан кайыдыме ÿдыр-влак ÿдырсий пайремыш чумыргеныт. Поян еҥ-влак нужна родо-тукымыштлан, пошкудыштлан пöлек шотеш чывым пуэныт.