6 кылме

← → Кылме
Шч Кш Вр Из Кг Шм Рш             1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
2026 ий

6 кылме (6 ноябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 310-шо (кужемдыме ийлаште — 311-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 55 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 7 шагатат 24 минутлан лектеш, 16 шагатат 12 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 8 шагатат 48 минут.
🌘 Шоҥго тылзе (25.78 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

•  ООН — Сар да сарланыше вашшогымаш годым йырым-йырысе пӱртӱслан эҥгекым чарыме тӱнямбал кече (руш. Международный день предотвращения эксплуатации окружающей среды во время войны и вооружённых конфликтов).
•  Татарстан — Татарстан Республикын конституций кечыже (руш. День Конституции Республики Татарстан).
• Стресс нерген пален налме кече (руш. День осведомленности о стрессе).
• Шочынава юмоҥан пайремже «Чыла ойганыше-влакын куанышт» (руш. Праздник иконы Божией Матери Всех скорбящих Радость).
• Кагаз деч посна тӱнямбал кече (руш. Всемирный день без бумаги).
• Ола рӱдым кычалме кече (руш. День поиска центра города).

Лӱмгече

• Лаврентий, Алексей, Иван, Николай, Пётр, Афанасий.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 6 кечысе событий-влак

Марий тӱняште

• 1845 ий — Марий Турек кыдалаш школлан негызым пыштыме.

Тӱнямбалне

• 1632 — Швецийын корольжо Густав II Адольф («Северный Лев») колымешке сусырген.
• 1736 — Михаил Ломоносов Германийысе Марбург университетыш тунемаш пурен.
• 1772 — Россий Империй ден Осман империйын флот коклаште Патрасский кучедалмаш тӱҥалын.
• 1844 — Доминикан Республике Испан иго деч утлен.
• 1887 — "Селтик" шотландийысе футбол клуб шочын.
• 1906 — Вильнюс олаште "Бируте" 1-ше литовский оперым шындыме.
• 1923 — Польшышто Краковысо восстаний тӱҥалеш.
• 1932 — «Динамо» завод икымше совет тепловозым «ВЛ19-01» луктыныт.
• 1935 — истребительын икымше чоҥештымаш лийын.
• 1941 — Иосиф Сталин совет калык деке тушманым кырен шалаташ, фронтлан полшен шогаш ӱжмаш дене лектын.
• 1943:
  • Генерал Ватутинын вуйлатыме 1-ше Украин фронтын сарзе вийже Днепр кредалмаш годым Киевым утарен.
  • Совет Армий вооруженийышке ИСУ-152 самоходко-влак толаш тӱҥалыныт.
• 1957 — Ленинградыште икымше Курымашлык тулым почыныт.
• 1958 — Астрахань олаште Владимир Ильич Ленинлан памятникым почыныт.
• 1967 — Сарзе Теҥыз Флотын Генеральный Штабын классификацийже почеш эксплуатацийыш икымше стратегический сынан вӱдйымалсе ракет крейсерым пуртымо.
• 1975 — Саяногорск олалан негызым пыштыме.
• 1991:
  • РСФСР Президентын кӱштыкшӧ почеш КПСС партийын пашажым савырыме.
  • Кувейтыште ирак оккупант-влакын йӱлалтен кодымо пытартыш нефть скважиным йӧртымӧ. Тиде кечым Кувейтын кечыже семын палемдат.
• 2008 — Владикавказыште терракт лийын.
• 2009 — Татар проливыште ТУ-142 самолёт катастрофо лийын.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 6 кечынже шочшо-влак

Марий тӱняште

• 1937 — Михаил Михайлович Жуков, совет да российысе кугыжаныш пашаеҥ. Марий Эл Республикысе Кугыжаныш Погынын Председательже (1996—2000). РФ Федерал Погынысо Федераций Каҥашын йыжыҥъеҥже (1996—2001).
• 1942 — Виктор Семёнович Гришин, актёр, Марий Элын калык артистше. Рязань кундемыште шочын-кушкын, Марий Элыште чапланен. Йошкар-Оласе руш академтеатрын сценыштыже 1974-ше ий гыч модаш тӱналын, но вара туныктымо пашашке куснен, а 10 ий гыч уэш пӧртылын. Ятыр оҥай деч оҥай рольым чоҥен.
• 1951 — Михаил Иванович Ильин, шанчызе, туныктышо, доцент (1992), педагогике шанче кандидат (1987).
• 1956 — Виталий Алексеевич Иванов, туныктыш пашаеҥ. Кужэҥер кундем Шӱдымарий ялыште шочын. Икмыняр ий партий пашаште шуаралтме деч вара туныктышо сомылым шукташ тӱҥалын. 2003-шо ийыште Марий кугыжаныш университетын туныктымо паша шотышто проректорлан шогалын. «Марий кундемысе 1917-1941-ше ийлаште милиций» монографийын авторжо. Юридический шанче доктор.
• 1972 — Алёна Андреевна Илиева, марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2001), доцент.

Тӱнямбалне

• 15 — Агриппина Младшая, Рим император Клавдийын пелашыже.
• 1479 — Иоанна Кастильская, Шнуй Рим империй император Карл 6 аваже.
• 1494 — Сулейман Великолепный, Осман Империйын султанже.
• 1794 — Константин Андреевич Тон, руш архитектор , Храм Христа Спасителя сооруженийын авторжо.
• 1814 — Адольф Сакс, Бельгийысе семӱзгар кидмастар, саксофон изобретатель.
• 1835 — Чезаре Ломброзо, итальян медик, антрополог.
• 1852 — Дмитрий Наркисович Мамин-Сибиряк, руш возышо.
• 1854 — Джон Филип Суза, дирижёр, семмастар "Маршын корольжо".
• 1861 — Джеймс Нейсмит, канадысе физкультурник, 1891 ийыште баскетбол модышым шонен луктын.
• 1865 — Дмитрий Николаевич Прянишников, руш агрохимик.
• 1900 — Александр Александрович Новиков, СССР маршал, 2 гана Совет Ушемын Талешкыже.
• 1914 — Джонатан Харрис, актёр.
• 1916 — Рэй Конниф, композитор, дирижёр.
• 1921 — Джеймс Джонс, возышо.
• 1931 — Майк Николс, режиссёр.
• 1936 — Эмиль Лотяну, молдавийысе кинорежиссёр.
• 1940 — Алла Ильинична Сурикова, кинорежиссёр.
• 1943 — Саша Соколов, руш возышо-постмодернист.
• 1947 — Геннадий Николаевич Селезнёв, руш политик.
• 1959 — Эрик Сайдел, покер модыш дене профессионал модшо.
• 1961 — Флоран Паньи, мурызо.
• 1973 — Андрей Максимушкин, серызе-фантаст.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 6 кечынже колышо-влак

• 1192 — Варлаам Хутынский, Спасо-Преображенский монастьырым негызлыше.
• 1672 — Генрих Шютц (Heinrich Schütz) (р. 1585), немыч композитор, органист, дирижёр, педагог.
• 1855 — Василий Львович Давыдов, поэт-декабрист.
• 1887 — Эжен Потье, француз поэт, «Интернационалын» авторжо.
• 1893 — Пётр Ильич Чайковский, руш композитор , 10 опер, 3 балет, 6 симфонийын, 104 романсын авторжо.
• 1905 — Джордж Уильямс, «YMCA», самырык Христиан Ушемым негызлыше.
• 1964 — Анри Пьерон, француз психолог.
• 1964 — Самуил Абрамович Самосуд, кумдан палыме руш режиссёр.
• 1989 — Николай Матвеевич Горлов, кино да театрын совет актёржо.
• 1994 — Леонид Израилевич Лиходеев, руш возышо.
• 1994 — Александр Павлович Турусинов, совет партий да озанлык пашаеҥ. Юрино КПСС райкомын икымше секретарьже (1962—1963), Юрино райисполкомын председательже (1959—1963), Марий АССР-ын Юрино районысо «Советский» совхозын директоржо (1964—1970). Кугу Ачамланде сарын участникше. 1944 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.
• 2000 — Стефания Михайловна Станюта, белорус актрисе, СССР-ын калык артисткыже.

Калык пале

• Йӱдвел мардеж кужун пуа – лум пораным шижтара.
• Кече тӱтыра дене тӱҥалеш гын, игече левыктышаш.

• Ожно ты кечын калык Юмынава деч тазалыкым йодын юмылтеныт. Ойгыш логалше-влакын чоныштым лыпландараш, черле-влакым шучко чер деч утараш йодын кумалыныт.

Палемдымаш