12 кылме

←
→
Кылме
← →Кылме
	2026 ий

12 кылме (12 ноябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 316-шо (кужемдыме ийлаште — 317-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 49 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 7 шагатат 36 минутлан лектеш, 16 шагатат 0 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 8 шагатат 23 минут.
🌒 Кушшо тылзе (2.24 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

— Пневмоний ваштареш кучедалме тӱнямбал кече (руш. Всемирный день борьбы с пневмонией).
Россий Сбербанк пашаеҥын кечыже (руш. День работников Сбербанка России).
Лӱдыкшыдымылык шотышто пашаеҥын кечыже (руш. День специалиста по безопасности).
Кисан кечыже (руш. Синичкин день).

Лӱмгече

Анастасия, Артемий, Юлиан, Леонид, Зиновий, Матвей, Марк.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 12 кечысе событий-влак

1803 — Николай Михайлович Карамзиным Российын историографшылан шогалтыме.
1841 — Николай Первый кугыжа оксам аралыме кассе-влакым почмо нерген кÿштыкым луктын.
1982 — КПСС ЦК-ан секретарьжылан Юрий Андропов шогалын.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 12 кечынже шочшо-влак

1871 — Филипп Афанасьевич Букетов, поэт, туныктышо да кусарыше. Калыкыште тудым Сайн эрге Сайгелде лӱм дене шарнен кодыныт.
1912 — Анастасия Андреевна Филлипова, марий актриса, Марий театрыште модшо икымше актёр-влак кокла гыч иктыже. Ӱдыр-икшыве шочмеке, тудлан Яви лӱмым пуэныт. Тынеш пуртымо годым Анастасия лийын. Шымияш школым тунемын пытарен. Изинек почеламутым возаш тӱҥалын. Варажым Эвий шолыплӱм дене савыкталтын. 1927-ше ийыште кок ийым шкаланже ешарен, Марий студийыш тунемаш пурен. 16 ияшак Анастасия Филлипова «Мӱкш отарыште» Клавийын рольжым устан чоҥен. Тылеч вара тудо Марий кугыжаныш драме театрыште пашам ышташ тӱҥалын. 1931-1932-шо ийлаште Москваште сымыктыш техникумышто тунемын. Окса чӱдылан кӧра тунеммашым кудалтен. Актрисын пашажым Сергей Григорьевич Чавайн кӱкшын аклен. Анастасия Филлипова шкенжым режиссур пашаштат терген ончен. Марий театрыште 10 ий утла пашам ыштен. 1938-ше ийыште Анастасия Андреевна, пелашыже Маюк-Егоров, моло дене пырля репрессийыш логалыныт.
1936 — Михаил Кузьмич Нефёдов, сӱретче. Татарстан республикысе Семиозерка ялыште шочын-кушкын. Йошкар-Олашке 1974-ше ийыште толын. Мотор пӱртӱс, марий мланде самырык сӱретчын чонышкыжо кугу кышам пыштеныт, сӱретлыме пашаште негызым пыштеныт. Шке пашажым «Край марийский» ончерыш лукмеке, тудын радынаже-влаклан кӱкшӧ акым пуэныт. Тудын пашаже коклаште «Пӧртылмаш», «Туныктышо Финова», «Чын», «Отро» да молат. Михаил Кузьмич шке пашаштыже эреак у темым кычалын, садлан кажне сӱретше возымо стиль дене, теме дене ойыртемалтыт.
1936 — Михаил Кузьмич Нефёдов, живописец, Российысе сӱретче-влак ушемын йыжъеҥже.
1927 — Юрий Андреевич Желваков, сӱретче, Марий Элын сулло сӱретчыже. Киров велын эргыже Йошкар-Олашке 1967-ше ийыште толын: тӱрлӧ ушемыште, училищыште пашам ыштен. «Сумерки на лесном озере», «Зимка», «Калужница зацвела» сӱрет-шамыч кумдан палыме улыт. Юрий Андреевичын пашаже-влак Кипр, Голландийы, Германийысе ончерлаште лийыныт. Кызытат Финляндийысе, Венгрийысе тоштерлаште аралалтыт.
1931 — Леонид Васильевич Багров, паша герой да транспорт пашаеҥ. Курыкмарий кундем Покровское селаште шочын. 26 ий эҥер флот министерствыште пашам ыштен: 12 ий министр лийын, эҥер транспорт департаментын вуйлатышыжлан тыршен. Тудын лукмо монографийже-влак вузлаште учебник семын кучылталтыт. Техник шанче кандидат. Профессор. Суапле пашажлан «Знак Почёта», Октябрь Революций, Йошкар Знамя Паша да келшымаш орден-влак дене палемдалтын.
1939 — Ангелина Григорьевна Перескокова, тазалык аралтыш пашаеҥ, Россий Федерацийын сулло эмлызыже. Одо кундемыште шочын. Кӱшыл шинчымашым Ижевскысе мединститутышто налын. Паша корныжо 2-шо №-ан поликлинике дене кылдалтын.
1952 — Дмитрий Петрович Репьёв, Марий Элын калык артистше. Смоленск олаште шочын-кушкын. Йошкар-Олашке 1981-ше ийыште толын – руш академтеатрын артистше лийын. Оҥай деч оҥай рольым устан чоҥен, ончаш толшо калыкын кумылжым савырен моштен.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Кылме тылзын 12 кечынже колышо-влак

1966 — Афанасий Докукин, руш серызе, кусарыше, СССР серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже (1957), Кугу Ачамланде сарын участникше.
1998 — Алексей Петрович Зарубин, совет сӱретче. Марий АССР сӱретче-влак ушемым чумырышо-влак кокла гыч иктыже, икымше председательже (1961―1964). Кугу Ачамланде сарын салтакше.
2001 — Василий Миронов, марий серызе, поэт.

Калык пале

Кава мучко шем пыл-влак писын каят але ошалге-сур пыл кавам леведеш — кужу жап игече шӱкшӧ лиеш.
Зиновийын кечыже. Тиде кечын гын колызо ден сонарзе-влакым саламленыт. Нуно посна пöртыш погыненыт да пайремленыт. Тыгак ты кечын телымсе кайык-влак чоҥештен толыт маныныт: öрш, киса да молат.