Архипов, Алексей Александрович

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Архипов.

Алексей Александрович Архипов
Шочмо кече	14 кылме 1920(1920-11-14)
Шочмо вер	Медведево район, Марий Автоном Совет Социализм Республик, РСФСР
Колымо кече	8 сорла 2008(2008-08-08) (87 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Россий
Пурымаш	РСФСР (1917—1922) →  СССР →  Россий
Войскан родшо	сарзе авиаций, СССР КГБ
Службо жап	1940—1946
Званий
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар
Награде да премий

Алексéй Алексáндрович Архи́пов (14 кылме 1920, Медведево район, Марий Автоном Совет Социализм Республик — 8 сорла 2008, Йошкар-Ола) — совет сарзе лётчик. Кугу Ачамланде сар жапыште — 2-шо Белорус фронтын 4-ше юж армийын 634-ше йӱд бомбардировщик авиаполкын штурманже, младший лейтенант. Москошто Сеҥымаш парадын участникше (1945 ий 24 июнь). Кум гана Ачамланде сар орденын кавалерже.

Илыш корныжо

1920 ий 14 ноябрьыште Марий АССР Медведево районысо Чихайдарово ялеш (кызыт — Йошкар-Олашке пура) шуко шочшан кресаньык ешеш шочын.

1939 ийыште Марий АССР Медведево районысо Цибикнур кыдалаш школым тунем пытарен.

1940 ийыште Мелитопольысо штурман-влакын авиаций училищыштым тунем пытарен. Кугу Ачамланде сарын участникше: 2-шо Белорус фронтын 4-ше юж армийын 634-ше йӱд бомбардировщик авиаполкын штурманже, старший сержант. 497 боевой вылетым ыштен. Теве, 1944 ий 9 октябрь йӱдым тудын пашажлан кӧра тушманын стрелок-влак дивизий штабше дене пырля Доброляк илем пытарыме лийын. 3 тылзе гыч Шишки илемыште фашист-влакын илыше вий (салтак) ден боевой техникыштым пытарен. Сарым авиаций звенон штурманже семын младший лейтенант лӱмпале дене мучашлен. 1945 ий 24 июньышто Москошто Сеҥымаш парадын участникше лийын.

Демобилизаций деч вара Марий АССР КГБ пашаеҥлан ыштен, вара Марий машина чоҥышо заводышто тыршен. Кум ий жап Марий Эл Республикыште ФСБ Виктер пеленысе Ветеран-влак каҥашын йыжыҥъеҥже лийын.

2008 ий 8 августыште Йошкар-Олаште илыш дене чеверласен.

Сарысе суаптар-влак

• Йошкар Тисте орден (22.05.1945);
• I степенян Ачамланде сар орден (22.05.1945);
• II степенян Ачамланде сар орден (06.07.1944, 1985);
• Йошкар Шӱдыр орден (08.10.1943);
• «Сарзылык суаплан» медаль (23.05.1952);
• «1941-1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945);
• «Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль (1970).

Палемдымаш

Литератур

• Калинин Г. И он был в 45-м на Красной площади // Марийская правда. — 2005. — 30 сентября.
• Калинин Г. С. Архипов Алексей Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 32. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
• Калинин Г. С. Архипов Алексей Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 34. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.