Турусинов, Александр Павлович

Александр Павлович Турусинов
Александр Павлович Турусинов
Шочмо кече	21 идым 1917
Шочмо вер	Гусево, Яраҥ уезд, Виче губерний, Россий империй;
Колымо кече	6 кылме 1994 (77 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Россий;
Гражданлык	СССР → Россий
Паша сомыл	партий пашаеҥ, озанлык пашаеҥ
Награде да премий

Алексáндр Пáвлович Турýсинов (21 идым 1917, Гусево, Яраҥ уезд, Виче губерний, Россий империй — 6 кылме 1994, Йошкар-Ола) — совет партий да озанлык пашаеҥ. Юрино КПСС райкомын икымше секретарьже (1962—1963), Юрино райисполкомын председательже (1959—1963), Марий АССР-ын Юрино районысо «Советский» совхозын директоржо (1964—1970). Кугу Ачамланде сарын участникше. 1944 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1917 ий 21 сентябрьыште кызытсе Марий Элын Оршанке районысо Гусево ялыште шочын^[1]^[2].

1936 ийыште Марий АССР Марий Турек районысо Нартас ялозанлык техникумым тунем пытарен^[1].

1938 ий декабрь тылзын РККА-ш налме. Кугу Ачамланде сарын участникше: 2-шо Прибалтике фронтысо 3-шо ударный армийын 207-ше лӱйкалыше дивизийын 780-шо артиллерий полкын 2-шо дивизионын кугурак ветеринар фельдшерже, ветеринар службын кугурак лейтенантше. 1944 ийыште ВКП(б)-ш налме. Майор лӱмпале дене демобилизоватлалтын. II степенян Ачамланде сар орден дене (кок гана), Йошкар Шӱдыр орден да медаль-влак дене суапландаралтын^[3].

1952 ийыште Горькийысе партий школым тунем пытарен. 1952—1956 ийлаште Марий АССР Параньга КПСС райкомын секретарьже лийын. 1956 ий гыч МАССР-ысе Юрино районышто: 1956—1957 ийлаште — КПСС райкомын секретарьже, 1959 ий гыч — райисполкомын председательже, 1962—1963 ийлаште — КПСС райкомын икымше секретарьже. 1960 ийыште КПСС ЦК пеленысе Кӱшыл партий школым (руш.) (мар. тунем пытарен. 1964—1970 ийлаште МАССР-ысе Юрино районысо «Советский» совхозын директоржо лийын^[1].

Тудын шуко ияш партий да озанлык пашаже «Почёт Пале» орден, медаль-влак, тыгак Марий АССР Президиумын Чаптаныкше-влак дене (кок гана) палемдалтын^[1].

1994 ий 6 ноябрьыште Йошкар-Олаште илыш дене чеверласен^[1].

Суаптар-влак

II степенян Ачамланде сар орден (06.08.1945, 06.04.1985)^[3]^[4];
Йошкар Шӱдыр орден (16.09.1944)^[3];
«Почёт Пале» орден (1966)^[1];
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945)^[5]^[3];
«Варшавым утарымылан» медаль^[5]^[3];
«Берлиным налмылан» медаль (27.11.1945)^[5]^[3];
«Чапле пашалан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» лӱмгече медаль;
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чаптаныкше (1960, 1967)^[1].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ Мочаев, 2007, с. 368.
↑ Гусево | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Турусинов Александр Павлович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
↑ Турусинов Александр Павлович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.
↑ ¹ ² ³ Галерея памяти участников ВОВ (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.

Литератур

Турусинов Александр Павлович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 368. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
Колесников А. Ю., Мочаев В. А. Турусинов Александр Павлович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 451. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

[_594bb22b5668e8e0-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ Мочаев, 2007, с. 368.

[2] Гусево | Родная Вятка (неопр.). rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.

[:1-3] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ Турусинов Александр Павлович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.

[4] Турусинов Александр Павлович :: Память народа (неопр.). pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.

[:0-5] ¹ ² ³ Галерея памяти участников ВОВ (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 13 шорыкйол 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]