23 сӱрем

← → Сӱрем
Шч Кш Вр Из Кг Шм Рш     1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
2026 ий

23 сӱрем (23 июль) — григориан кечышот почеш идалыкын 204-ше (кужемдыме ийлаште — 205-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 161 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 3 шагатат 25 минутлан лектеш, 20 шагатат 11 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 16 шагатат 45 минут.
🌓 Икымше чырык (8.37 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

• — Кит ден дельфинын тӱнямбал кечышт (руш. Всемирный день китов и дельфинов).
•  Абхазий — Тисте кече (руш. День флага).
•  Египет — 1952 ийысе революций кече (руш. Годовщина Июльской революции 1952 года).
•  Кечывалвел Осетий — СМИ пашаеҥ-влакын кечышт (руш. День работников СМИ).
• Кӱдыртатыше Антоний (руш. Антоний Громоносец).
• Российысе дачникын кечыже (руш. День дачника в России).

Лӱмгече

• Католик лӱм-влак: Бригида, Аполлинария.
• Православий лӱм-влак: Александр, Антон, Даниил, Пётр.

Событий-влак

Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 23 кечысе событий-влак

Тӱня мучко

• 1774 ий — Емельян Пугачёвын кресаньык армийже Казань олам руалтен налын.
• 1881 ий — Францийыште гимнастик спортын федерацийжым почмо.

Марий тӱняште

• 1925 ий — Марий Элыште капкультур ушемым почмо.
• 1985 ий — Йошкар-Ола воктене «Тополь» баллистический ракетный полк историйыште икымше гана дежурствыш лектын.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 23 кечынже шочшо-влак

• 1960 ий — Наталья Анатольевна Хайруллова, Марий Эл Республикын кугыжаныш пого министр. Озаҥ оласе кӱшыл институтым тунемын пытарен. Ыштыме пашажлан Марий Эл Республикын чап грамотыжо, да «За заслуги перед Марий Эл» орденын медальже дене палемдалтын.
• 1923 ий — Иван Иванович Меркушев, Совет Ушем Герой, Совет Армийын полковникше. Шкеже тудо Марий Тӱрек кундем Кӱшыл Сенда гыч. Фронтыш 1942-шо ийыштак каен: командованийын кӱштымашым шуктен, фашист-влаклан кугу эҥгекым конден. Берлиным налмаште лӱддымылыкым ончыктен. Тидлан тудым Йошкар Шӱдыр да Ленин орден-влак дене палемденыт. Сар деч вара Донецк олаште тыршен. Марий калыкат шке патыр эргыжым порын шарнен ила.
• 1923 ий — Иван Николаевич Сидоркин, совет сарзе пашаеҥ. Кугу Ачамланде сарын участникше: Сталинград фронтышто тул взводын командирже (1942―1943), саргурал командир, старший сержант (1943―1945), Сталинград кредалмаште, Будапешт да Берлинысе наступательный операцийлаште кредалын. Марий АССР-ысе КГБ пашаеҥ (1948―1972), майор. Кок гана Чап орденын да Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже. 1943 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.
• 1930 ий — Нина Афанасьевна Хлебникова, туныктыш пашаеҥ, РСФСР-ысе профессионал-техник образованийын сулло туныктышыжо. 1953-шо ий гыч уста специалист Республикысе туныктышо-влак ушемын вуйлатышыжлан тыршаш тӱҥалын. Вара паша корныжо тӱрлӧ школышто шуйнен. 20 ий 13-шо №-ан училищыште туныктышылан тыршен, лач тыште тыршыме годым тудын кабинетше Россий Федераций мучко эн сай радамыш логалын.
• 1937 ий — Антонина Васильевна Журавлёва, Марий Элын сулло туныктыш пашаеҥже. Медведево кундем Кугунур ялыште шочын. Марий кугыжаныш педагогике институтым тунем лекмек, Вятскысе йоча пӧртыштӧ пашам ыштен. Умбакыже Звениговысо школ-интернатыштат, Йошкар-Оласе техникумыштат тыршен. 1981-ше ий гыч 3-шо №-ан школын вуйлатышыже лийын, а вара 8 №-ан школыш куснен – тиде школ 1993-шо ий гыч Ломоносов лӱмеш лицей лӱмым налын. Антонина Васильевнан вуйлатыме жапыште тудо Россий кӱкшытысӧ «Идалыкын школжо» конкурсын дипломантше лийын. А вуйлатышыже «Эн сай вуйлатыше» лӱм дене палемдалтын.
• 1946 ий — Ирина Михайловна Адамова, сӱретче-модельер. Шкеже Челябинск ола гыч, паша вержым Йошкар-Олаште муын. Марий вургемлан у проект-влакым ямдылымыж дене чапым сулен. Ятыр коллекцийым ямдылен. Тӱрлӧ конкурсышто сеҥыше радамыш лектын.
• 1949 ий — Юрий Владимирович Андуганов, филологий шанче доктор (1992), профессор (1993), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1996), Россий естествознаний академийын член-корреспондентше (2004), Финн-угор ушемын йотэлысе йыжъеҥже (Хельсинки, 1985), Финн литератур обществын член-корреспондентше (Хельсинки, 1985), Олык Ипай лӱмеш Марий комсомол премийын лауреатше (1988), Эстон Республикын 5-ше степенян «Маарьямаа Ырес» орденын кавалерже (2001). Марий кугыжаныш университетыште тыршен. Юрий Владимирович мут теорий да финн-угор йылме синтаксис дене кылдалтше ятыр шанче пашам савыктен.
• 1950 ий — Альберт Иванович Рукавишников, марий онаеҥ. Тудо Шернур кундем Эҥермучаш ялеш шочын. Кызыт Кужэҥерыште ила. 25 ий милицийыште пашам ыштыме деч вара, налоговый инспекцийыште тыршен. Кызыт Альберт Иванович — марий онаеҥ — кумалтышым эртарен шога.
• 1960 ий — Зоя Николаевна Бердникова, тӱвыра да администраций пашаеҥ. Шернур кундем Исай Почиҥга ялыште шочын. Кӱшыл шинчымашым Марий кугыжаныш педагогике институтышто налын. 1999-ше ий гыч Зоя Николаевна Шернур районысо администрацийыште самырык-влак паша шотышто пӧлкан тӱҥ специалистшылан пашам ышташ тӱҥалын, вара администраций вуйлатышын алмаштышыже лийын. Марий Эл Республикын муниципал службын сулло пашаеҥже.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Сӱрем тылзын 23 кечынже колышо-влак

Калык пале

• Антонын кечыже. Ожно тиде кечын тыгай калыкпале-влакым эскереныт: кӱдырчӧ кӱдырта гын – кол сайын чӱҥгаш тӱҥалеш. Пыл мӱндырчынак мурен толеш гын, кужу жап йӱр шуйна. Тыгак ер ден эҥерлам эскереныт: кушто вӱдшудо чот шочеш – тушто вӱдӱдыр-русалка-влак илат, манын шоненыт.
• Марий калык гын вӱдӱдыр деч лӱдын огыл. Тудо шкеже моткоч лӱдшылан шотлалтеш. Но коклан Вӱд Ия ӱдыр семын кончен кертеш. Сандене тӱткӧ лияш йодыныт.
• Кугу кӱдырчӧ деч вара кугу йӱр лийшаш.

Палемдымаш