Меркушев, Иван Иванович
| Иван Иванович Меркушев | |
|---|---|
| | |
| Шочмо кече | 1923 ий 23 сӱрем |
| Шочмо вер | Кӱшыл Сенде ял, Марий Турек район, Марий Эл |
| Колымо кече | 1999 ий 26 кылме (76 ий) |
| Колымо вер | город Алчевск, Луганск область |
| Пурымаш |
|
| Войскан родшо | артиллерий |
| Службо жап | 1942—1977 |
| Званий | |
| Кредалмаш/сар | Кугу Ачамланде сар |
| Награде да премий | |
Иван Иванович Меркушев (1923–1999) — Совет Армийын полковникше, Кугу Ачамланде сарын салтакше, Совет Ушемын Талешкыже (1945).
Илыш корныжо
Иван Меркушев 1923 ий 23 июльышто Кӱшыл Сенде ялыште (Марий Эл Республикын Марий Турек велже) шочын. Кыдалаш школым тунем пытарымек, ялозанлык техникумышто тунемын. 1942 ий февральыште Меркушев Пашазе-кресаньык Йошкар Армийыш служиаш налалтын. 1943 ийыште Тудо Краснодарысе пулемёт-миномёт училищым тунем лектын. Тудо ийысе август гыч — Кугу Ачамланде сарын фронтыштыжо[1].
1945 ий апрельыште кугурак лейтенант Иван Меркушев 1 Белорусс фронтын 3 ударный армийжын 4-ше артиллерий корпус 5-ше артиллерий дивизийын 1-ше миномёт бригадысе 106-шо миномёт полкынын 120 миллиметран миномёт дивизионын командиржын порысшым жаплан шуктен. Берлиным штурм дене налме годым ойыртемалтын. 1945 ий апрель мучаште «Шёнхаузен-Аллее» метро станций кумдыкышто Меркушевын эскерыме пунктшым тушман авырен, тудо шке вержым коден каен огыл, дивизионын кредалмыжым вуйлатен да тыге тушманын тулжым шке ӱмбакыже виктарыктарен[1].
СССР Кӱшыл Совет Президиумын 1945 ий 31 майысе кӱштыкше дене «немыч захватчик-влак дене кучедалме фронтышто командованийын сарзе заданийжым сайын шуктымыжлан да тидын годым патырлыкым, талылыкым ончыктымыжлан» кугурак лейтенант Иван Меркушев Совет Ушемын Талешкыже чаплӱм дене палемдалтын да Ленин орден да 6762 номеран «Шӧртньӧ Шӱдыр» медальым кучыктымо[1].
Сар пытымек, Мерушев Совет Армийыште служитлен. 1956 ийыште тудо офицер кышкарым саемдыме курсым тунем лектын. 1977 ийыште Меркушев полковник лӱмпале дене шапашыш колталтын. Ондак Донецкыште, вара Украинын Луганск кундемысе Алчевск олаште илен да пашам ыштен. 1999 ий 26 ноябрьыште колен, Алчевскеш тойымо[1].
Тыгак 1-ше да 2-шо степенян Ачамланде сар, Йошкар Шӱдырым орден-влак дене, икмыняр медаль дене суапландаралтын[1].
Шарныктыш
- Меркушевым шарныме лӱмеш Российысе сарзе-историй обществе тудын тунемме Марий Турек районысо Марий Пыламарий кыдалаш школ пырдыжеш мемориал оҥам вераҥден.
Палемдымаш
Литератур
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
- Меркушев Иван Иванович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 539. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Меркушев Иван Иванович // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 149—153. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
- Колесников А. Ю. Меркушев Иван Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 279. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
- Сӱрем тылзын 23 кечынже шочшо-влак
- 1923 ийыште шочшо-влак
- Алфавит почеш персоналий-влак
- Марий Элыште шочшо-влак
- Кылме тылзын 26 кечынже колышо-влак
- 1999 ийыште колышо-влак
- Алчевскыште колышо-влак
- Полковник-влак (СССР)
- Совет Ушем Герой-влак
- Ленин орден дене суапландаралтше-влак
- I степенян Ачамланде сар орден дене суапландаралтше-влак
- II степенян Ачамланде сар орден дене суапландаралтше-влак
- Йошкар Шӱдыр орден дене суапландаралтше-влак
- «Сарзылык суаплан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «1941–1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «Берлиным налмылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- «Варшавым утарымылан» медаль дене суапландаралтше-влак
- Совет Ушем Герой-влак (Марий Эл)