Сидоркин, Иван Николаевич

Иван Николаевич Сидоркин
Иван Николаевич Сидоркин
Шочмо кече	1923 ий 23 сӱрем
Шочмо вер	Тошто Пирогоп, Шернур район, Марий автоном область, РСФСР, СССР
Колымо кече	8 сорла 2005 (82 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий;
Пурымаш	СССР → Россий
Войскан родшо	артиллерий, Марий АССР-ын СССР-ысе кугыжаныш лӱдыкшыдымылык шотышто комитетше
Службо жап	1942—1972
Званий
Командоватлен	Сталинград фронтышто тул взвод дене
Кредалмаш/сар	Кугу Ачамланде сар: Сталинград кредалмаш, Будапешт операций, Берлинысе наступательный операций

Ивáн Николáевич Сидóркин (23 сӱрем 1923, Пирогоп, Марий автоном область, РСФСР^[d], СССР — 8 сорла 2005, Йошкар-Ола, Марий Эл Республик, Россий) ― совет сарзе пашаеҥ. Кугу Ачамланде сарын участникше: Сталинград фронтышто тул взводын командирже (1942―1943), саргурал командир, старший сержант (1943―1945), Сталинград кредалмаште, Будапешт да Берлинысе наступательный операцийлаште кредалын. Марий АССР-ысе КГБ пашаеҥ (1948―1972), майор. Кок гана Чап орденын да Йошкар Шӱдыр орденын кавалерже. 1943 ий гыч ВКП(б)-ын йыжыҥъеҥже.

Илыш корныжо

1923 ий 23 июльышто кызытсе Марий Элын Шернур район Тошто Пирогоп ялеш шочын^[1]^[2].

1940 ийыште Шернур школын 8 классшым тунем пытарен. Сар деч ончыч чодыра озанлыкысе бухгалтерын полышкалышыжлан пашам ыштен^[1].

1942 ий мартыште РККА-ш каен. Кугу Ачамланде сарын участникше: Тюменьысе пехото училищыште тунемын. Кечывалвел-Касвел фронтын 30-шо шапаш артиллерий полкын 292-шо лӱйкалыше дивизийын 928-ше лӱйкалыше полкын, тыгак 2-шо Украин фронтын 297-ше лӱйкалыше дивизий 253-шо лӱйкалыше бригадын да 503-шо артиллерий полкын артиллерий дивизионлаштышт служитлен. 1942 ийыште ― Сталинград фронтышто тул взвод командир, Сталинград кредалмашын (руш.) (мар. участникше, тушто нелын сусырген. 1943 ий гыч ― саргурал командир, старший сержант. Будапешт да Берлинысе ончык эртыме операцийлаште кредалын. Суаптар документлаште мастар да лӱддымӧ артиллерист семын, тудын тура лӱен моштымо (прямая наводко) мастарлыкше поснак палемдалтын. Сар корнышто 9 немыч танкым пудыртен, тура лӱйымӧ дене 40 наре тул точкым пытарен, саргуралан 15 наре автомашинам, 6 БТР-ым пудештарен^[3]. 1943 ийыште ВКП(б)-ш пуртеныт. Кок гана Чап орден да Йошкар Шӱдыр орден, «Лӱддымылыклан» медаль (кок гана) да моло суаптар дене палемдалтын^[1].

Сар деч вара Одессысе артиллерий училищыште тунемын, шапашын младший лейтенантше^[1].

1948―1972 ийлаште ― Марий АССР-ысе КГБ пашаеҥ, майор. Йошкар Шӱдыр орден да медаль-влак дене, тыгоыдмак «Сарзылык суаплан» медаль дене палемдалтын^[1].

2005 ий 8 августышто Йошкар-Олаште колен. Йошкар-Оласе Туруново шӱгарлаште (руш.) (мар. тойымо.

Суаптар-влак

III степенян Чап орден (11.01.1945)^[1];
II степенян Чап орден (02.07.1945)^[1];
Йошкар Шӱдыр орден (21.01.1944, 1967 ― совет кучемын 50 ияш лӱмгечыж лӱмеш)^[1];
«Лӱддымылыклан» медаль-влак (28.09.1943, 18.10.1944)^[1];
«Сарзылык суаплан» медаль (1954)^[1];
«Сталинградым аралымылан» медаль;
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Германийым сеҥымылан» медаль (09.05.1945);
«Будапештым налмылан» медаль;
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан 25 ий» лӱмгече медаль;
«1941—1945 ийласе Кугу Ачамланде сарыште Сеҥымашлан кумло ий» лӱмгече медаль;
«СССР Сарзе Вийлан 50 ий» лӱмгече медаль;
«Сарзе лӱддымылыклан. Владимир Ильич Ленинын шочмыжлан 100 ий темме лӱмеш» медаль (1970).

Шарнымаш

2025 ий майыште Йошкар-Оласе Комсомольский уремысе 145-ше номеран пӧрт пырдыжыште Кугу Ачамланде сарын участникше, Марий Элын лӱдыкшыдымылык орган-влакын ветеранже И. Н. Сидоркинлан шарнымаш оҥам почмо. Мероприятийыште Марий Элын лӱдыкшыдымылык орган-влакын пашаеҥышт да ветеранышт, официал еҥ-влак, родо-тукым, кадет-шамыч лийыныт^[3]^[4].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ Мочаев, 2017, с. 395.
↑ Деревня Старое Пирогово | Государственное бюджетное учреждение "Государственный архив Республики Марий Эл" (руш.). gosarhivrme.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
↑ ¹ ² В Йошкар-Оле открыли мемориальную доску ветерану органов безопасности Ивану Николаевичу Сидоркину (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 27 кылме 2025.
↑ Об установке мемориальной доски Сидоркину Ивану Николаевичу, ветерану Великой Отечественной войны 1941-1945 годов, сотруднику органов безопасности (руш.). gor-sobry-ola.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025.

Литератур

Книга Памяти: Вспомним их поимённо. Сернурский район / Гос. Собр. Респ. Марий Эл [и др.]; [отв. ред. Зенкин А. А.; отв. за вып. Зорина З. Р., Иванов В. И., Шабалина С. К.]. ― Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1994. ― 382 с.: ил.
Они защищали Родину назовём поимённо, Сернур. р-н / Респ. Марий Эл, Муницип. образование «Сернур. р-н»; [отв. (науч.) ред. Соловьёв В. С., д. филос. н., проф.]. — Йошкар-Ола: Изд-во Мар. полиграфкомбината, 2005. — 357, [1] с., [32] л. портр. ил.; 26. — ISBN 5-87898-289-7.
Файзуллина Е. М. Сидоркин Иван Николаевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 395. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Кылвер-влак

Подвиг солдата и служение Родине: Иван Николаевич Сидоркин.

[_d8b2cc506f158871-1] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ ⁹ ¹⁰ Мочаев, 2017, с. 395.

[2] Деревня Старое Пирогово | Государственное бюджетное учреждение "Государственный архив Республики Марий Эл" (руш.). gosarhivrme.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025.

[:0-3] ¹ ² В Йошкар-Оле открыли мемориальную доску ветерану органов безопасности Ивану Николаевичу Сидоркину (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 27 кылме 2025.

[4] Об установке мемориальной доски Сидоркину Ивану Николаевичу, ветерану Великой Отечественной войны 1941-1945 годов, сотруднику органов безопасности (руш.). gor-sobry-ola.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]