Маюк-Егоров, Алексей Иванович

Алексей Иванович Маюк-Егоров
Шочмо годсо лӱм	Алексей Иванович Егоров
Шочмо кече	19 пургыж 1905(1905-02-19)
Шочмо вер	Изи Шӹндӹр села, Озаҥ губерний, кызыт Курыкмарий район, Марий Эл
Колымо кече	31 шыжа 1938(1938-10-31) (33 ий)
Колымо вер	Йошкар-Ола, РСФСР, СССР
Профессий	актёр, театр режиссёр
Усталык жап	1927-1938
Театр	М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр

Алексей Иванович Маюк-Егоров (19 пургыж 1905, Изи Шундӱр — 31 шыжа 1938, Йошкар-Ола) — совет ден марий театр актёр да режиссёр. Икымше марий профессионал режиссёрлан шотлалтеш.

Илыш корныжо

Алексей Иванович Егоров (Чебоксар ГЭСын шарлыше вӱд кумдыкешыже кодшо) Изи Шӹндӹр селаште черке пашаеҥын ешыштыже шочын. Совет кучем ийлаште ачаже репрессийлыме да кум ийлан судитлыме лийын. Алексей Егоров Изишӹндӹр школышто, вара Чыкмаште тунемын. 1919 ий гыч 1927 ий марте тӱрлӧ аланыште пашам ыштен: чодырам ямдылыме пашаште пӱчкедыше, кермычым оптышо, кем ургызо, ялысе школлаште туныктен да т. м.

1927 ий октябрьыште Йошкар-Оласе сем да драме сымыктыш марий студийыш (Йошкар-Ола) тунемаш пурен. Марий кугыжаныш театрын профессионал корныш шогалме жапыште актёр лийын (кызыт М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театр), шке лӱмжӧ олмеш марла Маюк шоялӱм дене пайдаланаш тӱҥалеш. 1930 ийыште труппо пелен Москошко миен, тушто Маргостеатр СССР калык-влакын I Ушемгӧргысӧ театр да сымыктыш олимпиадыште шке мастарлыкшым ончыктен. Тиде ийыштак Маюк-Егоров А. В. Луначарский лӱмеш театр сымыктыш кугыжаныш институтын пелен Театр сымыктышын рӱдӧ техникумын (ЦЕТЕТИС) драме пӧлкашкыже тунемаш пура. Идалык гыч ГИТИС-ын режиссёр пӧлкашкыже, МХАТ-ын режиссёржо Илья Судаковын курсышкыжо кусна. Курсышто Василий Качалов, Всеволод Мейерхольд Иван Москвин туныктеныт.

Маргостеатрын режиссёржо

ГИТИС-ым тунем лекмеке, 1936 ийыште, Маюк-Егоров Маргостеатрыште черетан режиссёр семын пашаш толын, а ты ийынак августыште тӱҥ режиссёрлан шогалын. Маюк-Егоров театр репертуарым уэмден чапландарен колтымо шотышто пеш кугу пашам тарваташ шонен. Марлаш кусарыме пашашке Сергей Чавайн, Майоров-Шкетан, Олык Ипай, Прокопий Карпов-Пӱнчерский да моло лӱмлӧ сылнымут пашаеҥ-влак ушненыт.

1936 ийыште Маюк-Егоров марий драматург Сергей Николаевын «Полатовын сӱанже» пьесе дене пашам тӱҥалын. 1937 ий майлан «Салика» лӱман спектакль ямде лийын, но МАССР СНК пелен сымыктыш шотышто управленийын комиссийже постановкым «националистический шӱлышан» ман аклен да ончыкташ чарен, а режиссёр сымыктыш йӧн дене националист шонымашым шаркалымылан титаклалтын. 1937 ий июньышто Маюк-Егоровым да тудын ватыже, Анастасия Филипповам театр паша гыч кораҥден луктын колтеныт.

1937—1938 ийласе театр сезоным почмылан Маюк Егоров режиссёр семын Маргостеатрыш пӧртылын. Тудо «Салика» семан комедий дене пашажым мучашлен, премьер 1938 ий 5 апрельыште лийын. Спектакль ончышо-влакын кумылыштым савырен, но икмыняр гана ончыктымо деч вара репертуар гыч кораҥдалтын.

Арестоватлымаш, суд, казнитлен пуштмаш

1938 ий 11 июньышто Маюк-Егоровым, тудын пелашыже, Анастасия Филипповам, театрын эше икмыняр артистшым арестоватленыт. Нуным террорист организаций дене кылдалтше семын титакленыт. 1938 ий 29 октябрьыште МАССР НКВД-ын «посна кумытанын» пунчалже почеш нуным чыланыштым лӱен пушташ каласыме, 1938 ий 31 октябрьыште лӱен пуштыныт.

МАССР Кӱшыл судын пунчалже дене 1956 ий 20 августышто Алексей Иванович Маюк-Егоровын «за отсутствием состава преступления» поро лӱмжым пӧртылтымӧ.

Сценографий

режиссёр семын:

• 1933 — «Шурно» / Урожай (М. Шкетан)
• 1936 — «Доходан вер» / Доходное место (А. Островский)
• 1937 — «Дубровский» (А. Пушкин)
• 1937 — «Чодыра» / Лес (А. Островский)
• 1938 — «Шкет парус» / Белеет парус одинокий (В. Катаев)
• 1938 — «Салика» (С. Николаев)

актёр семын (ойырен налме):

• Микита(Лев Толстой «Пычкемыш лоҥгаште» / Власть тьмы)
• комсомол вожак Тимошка (А. Жаровын «Гармонь» поэме почеш)
• объездчик Епсей (С. Чавайн «Мӱкш отар» / Пасека)
• Кугуяр (С. Чавайн «Кугуяр»)
• Немой (Е. Яновский «Шыде» / Ярость)

Шарнымаш

• Йошкар-Оласе Звёздный микрорайонышто тудын лӱмеш урем.
• Маюк-Егоровын шочмыжлан 110 ий темме вашеш Изисундырь-Шӹндӹръял тӱҥ шинчымашым пуышо школышто шарнымаш оҥа.

Палемдымаш

Литератур

• Зайниев Г. З. Маюк-Егоров Алексей Иванович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 276. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
• Энциклопедия театров Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / [Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл и др.; редкол.: К. А. Иванов (пред.) и др.; авт.-сост.: Белецкая Е. С. и др.]. — Йошкар-Ола, 2019. — 259 с.: ил., портр.

Кылвер-влак

• Биография Маюк-Егорова на сайте Марийского национального театра драмы им. М. Шкетана