14 шыжа

←
→
Шыжа
← →Шыжа
	2026 ий

14 шыжа (14 октябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 287-ше (кужемдыме ийлаште — 288-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 78 кече кодеш.

Йошкар-Олаште ☀️ Кече 6 шагатат 31 минутлан лектеш, 17 шагатат 4 минутлан шинчеш. Кечын кужытшо 🕒 10 шагатат 33 минут.
🌒 Кушшо тылзе (2.78 тылзе кече).

Пайрем да шарныктарыше кече-влак

— Стандартын тӱнямбал кечыже (руш. Всемирный день стандартов).
Беларусь — Аван кечыже (руш. День матери).
Покро кече (руш. Покров Пресвятой Богородицы).
Заповедник пашаеҥ-влакын кечышт (руш. День работников заповедного дела).
Винни-Пухын шочмо кечыже (руш. День рождения Винни-Пуха).
Шеҥгеч чумалме кече (руш. День пинка под зад).
Илыш вийым погымо кече (руш. День накопления жизненных сил).
Десерт кече (руш. День десерта).
Чак-чак кече (руш. День чак-чака).
Пыл пуналтме кече (руш. День плетения облаков).

Лӱмгече

Православий лӱм-влак: Ананий, Мария, Михаил, Роман, Савва, Богдан, Ариадна.

Эртынчык-влак

Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 14 кечысе событий-влак

1843 ий — Мендельсонын сӱан маршыше икымше гана йоҥгалтын.
1851 ий — «Рейтер» увер агентстве почылтын.
1926 ий — Алан Милнын «Винни-Пух» книгаже ош тӱням ужын.

Шочыныт

Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 14 кечынже шочшо-влак

1887 ий — Иван Одар, марий серызе, туныктышо. 1918 ий гыч Шернур педкурсын вуйлатышыже лийын, тыгак Нартасс ялозанлык техникумын вуйлатышыже лийын, Йошкар-Олаште горисполкомын председательже, Марий книга савыктышын директоржо, Марий кугыжаныш пединститутын вуйлатышыже лийын. Москваште языкознаний институтышто аспирантурышто тунемын. Марий автоном областьыште туныктымо системым шыҥдарымаште тудын надырже моткоч кугу.
1930 ий — Римма Васильевна Петрова, туныктышо да литератор, Россий Федерацийысе школын сулло туныктышыжо. Кужэҥер кундем Саламатнур ялыште шочын-кушкын. Шернур кундемысе Кускин школышто ыштен: завуч, вара вуйлатыше лийын. Сылнымут тÿняштат Римма Васильевна изи огыл кÿкшытыш шуын: ойлымаш-влакым возен. «За трудовое отличие» медаль дене палемдалтын.
1954 ий — Юрий Захарович Петров, тазалык аралтыш пашаеҥ. Морко кундем Кугу Шоръялыште шочын-кушкын. Паша корныжо Россий Федерацийысе социал страхований фондын Марий пӧлкаж дене кылдалтын. Эмлыме пашаштат Юрий Захарович кугу пагалымашым сулен. Мер сомылым шуктымаште гын, тудынат надырже изи огыл. Ятыр чап танык дене палемдалтын. Сай паша лектышлан Россий социальный страхований Фондын «За заслуги в государственном социальном страховании» знак дене палемдалтын. Шуко ий «Тазалык вӱршер» мер толкыным вуйлатен. Россий Федерацийын паша ветеранже.
1958 ий — Валентин Семёнович Губеев, Марий Эл Республикын сулло тренерже. Пошкырт Элысе Мишкан кундем гыч. Кӱшыл шинчымашым Крупская лӱмеш марий кугыжаныш институтышто налын. Паша корныжо Звениговысо йоча да самырык спорт школышто тӱҥалын. Валентин Семеновичын тунемшыже-влак кокла гыч ятырынже спорт мастер лӱмымат суленыт.
1967 ий — Светлана Дмитриевна Григорьева, марий серызе, поэтесса, кусарыше, журналист, Россий серызе-влак ушемын йыжыҥъеҥже (2005), Россий журналист-влак ушемын йыжыҥъеҥже, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (2005), Родо-тукым калык эстон программын да Финн-угор литератур ассоциацийын литератур премийын лауреатше (2007), Марий Эл Республикысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2015), «Кече-Солнышко» журналын тӱҥ редакторжо.

Коленыт

Тугак ончо: Категорий:Шыжа тылзын 14 кечынже колышо-влак

1982 — Дмитрий Васильевич Крупин — совет партий пашаеҥ. РСФСР Кӱшыл Каҥашын ныл созыв депутатше лийын.

Калык пале

Покро кечылан лум ок лий гын, эше кок лум огеш тол.
Покролан мардеж эрвелым але йӱдвелым пуалеш гын, теле йӱштӧ лиеш, кечывалвелым гын – леве телылан.
Покролан игече йӱран — вес ийын мӱкш шуко мӱйым пога маныныт.
Чиевондо (вишне) гыч лышташ велын пытен огыл гын, теле леве лиеш.
Покро кечын ожно шуко сӱаным ыштеныт, кушкын шушо ӱдыр-влак Шнуй Юмынава деч марлан каяш йодын кумалыныт. Тиде кече деч вара ӱдырамаш-влак икте-весе дек унала коштыт, кидпашам ыштат.