Калык кидпаша сымыктыш тоштер (Йошкар-Ола)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Калык кидпаша сымыктыш тоштер
Йошкар-Оласе Калык кидпаша сымыктыш тоштер
Йошкар-Оласе Калык кидпаша сымыктыш тоштер
Негызлалтын 1999 ий 5 кылме
Негызлыше М. Б. Матукова
Адрес  Россий: Йошкар-Ола, Чернышевский урем, 23-шо пӧрт
Директор Ирина Геннадьевна Якаева
Сайт fumus.ru
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Калык кидпаша сымыктыш тоштер (руш. Музей народно-прикладного искусства) — Марий Эл Республикын рӱдолаштыже, Йошкар-Олаште, верланыше сӧрастарыме-кидпаша сымыктыш тоштер. Марий Эл Республикысе Тимофей Евсеев лӱмеш калыкле тоштер кышкарын пӧлкажлан шотлалтеш.

Эртымгорно

Тоштерым пайремлын почмаш 1999 ий 5 ноябрьыште эртен[1].

2022 ий марте тоштерыште XIX курым мучаш — XX курым тӱҥалтыште Марий кундемын кумдыкыштыжо калык кидпашан вияҥмыжым ончыктышо эре пашам ыштыше экспозиций лийын. Тоштерыште марийын илыш сӱретше ончыкталтын, пӱртӱс материалым кучылтын тодмо, кӧпчеклыме арвер, тыгак печкем ыштышын, пушеҥге гыч пӱчкеден, пужарен, пу ӱзгар-влакым ыштылше пашазын, чоҥышын пашаштым ончыктымо, Марий Эл Республикысе Т. Евсеев лӱмеш калыкле тоштерын фондшо гыч куымо да шӱртым шӱдырымӧ йӧндартыш-влак лийыныт. Экспозицийым «Ф. П. Шабердин — калык гыч лекше мастар» ончер кумдаҥден[1].

2022 ийыште тоштерыште кугу вашталтыш лийын: оралтым ачалыме, у ончерлык арвер-влакым налме, у экспозиций-влак ышталтыныт. 2022 ий 3 ноябрьыште, Российысе калык-влак сымыктышын да пого огыл тӱвыра поянлыкын идалыкыштыже, тоштерыште «Лохановын пӧртшӧ: айдемын да тудын пӧрт историйже гыч калык мастарлык историй марте» у экспозиций почылтын[2][3][4]. Экспозицийым почмаште тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр К. А. Иванов лийын. Тудо палемден:

Мемнан Йошкар-Оланан рӱдыштыжӧ тыгай сылне пӧртын аралалт кодмыжо пеш сай. Калык кидпаша сымыктыш тоштер йӧршын у сыным налеш — тиде сай, классно[3].

Оралте

Тоштерын верланыме оралтыже — тиде ик пачашан пу пӧрт, пӧрт ӱмбалне классике сынан  (руш.) (мар., чылдарым пӱчкеден сӧрастарыме, ешартыш пӧлем (мезонин) уло. Оралте 1907 ийыште чоҥымо ман палемдат. 1917 ий марте пӧрт земстве управын подрядчикше П. Лохановын лийын. Тӱрлӧ ийлаште тиде пӧртыштӧ кресаньык да салтак депутат-влак ушем каҥашын Чарласе кантон исполкомжо да ремесленник школ верланеныт[1][5][6].

2022 ийыште тоштер оралтыште леведышым, кӱварым, пырдыж-влакым ачалыме, у электротул кышкарым шупшмо, тыгак ончерлан у арвер-влакым налме.

Таче П. Д. Лохановын пӧртшӧ — Марий Эл Республикын эртымгорно-архитектур шарныктыш, тӱвыран югыпого поянлыкше кугыжаныш аралымаште улеш[1].

Экспозиций ден ончер-влак

  • «Лохановын пӧртшӧ: айдемын да тудын пӧрт историйже гыч калык мастарлык историй марте» (2022). Экспозицийым почмаш Российысе калык-влак сымыктышын да пого огыл тӱвыра югыпогын идалыкшылан келыштаралтын[2][7][8][9].
  • «Марий Эл Республикын йӱлаш пурышо сылнысомыл да кидпашан калык мастарже». Марий Элын калык мастарже-влак В. Н. Кудрявцевын, Л. В. Веткинан, И. А. Степанован, В. А. Желудкиннын да В. Н. Подумаровын илышышт да кидпаша усталыкышт нерген каласкала[2][10].

Паша радам

Тоштерыште эреак тӱрлӧ экскурсий ден программе-влак эртат, нуно тӱрлӧ ийготан тӱшка-влаклан келыштаралтыт[6].

Тоштер пашаеҥ-влак Марий Элысе калыкын кидпаша сымыктышыжлан пӧлеклалтше лекцийым, семинар-влакым эртарат[6].

Тоштер шуко тӱрлӧ ончерым, сӧрастарыме кидпаша сымыктышын мастарже-влакын, Марий Эл да Российын моло кундемласе сӱретче-влакын ончерыштым, фестиваль-влакым эртара: Калыкле вургемын кундем кокласе фестивальже (Йошкар-Ола), «Вынереш тӱрлымӧ илыш» «Финн-угор калык-влакын тӱвыра поянлыкышт тоштерлаште» мега-проект кышкарыште (2009), «Республикын чапше», «Труженица» тӱрлымӧ сатум лукшо фабрике" (2022) да молат[11][12][13][14][15][16][17][18].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 Музей народно-прикладного искусства. museum.ru. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  2. ↑ 1 2 3 Новую экспозицию представили в Музее народно-прикладного искусства — Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл (неопр.). Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  3. ↑ 1 2 редакция «Кидшер». Новую экспозицию представили в Музее народно-прикладного искусства (неопр.). Кидшер (2 кылме 2022). Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  4. ↑ «Марий Эл ТВ»: В музее народно-прикладного искусства открылась новая экспозиция (руш.). МЭТР - Марий Эл Телерадио. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  5. ↑ Музей народно-прикладного искусства | Йошкар-Ола (руш.). Культурный туризм. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 7 теле 2022 ий.
  6. ↑ 1 2 3 Музей народно-прикладного искусства в Йошкар-Оле. chemodan-tour.ru. Тергыме кече: 3 ага 2023.
  7. ↑ В Музее народно-прикладного искусства Йошкар-Олы 2 ноября откроется новая экспозиция (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 5 ага 2023 ий.
  8. ↑ В музее декоративно-прикладного искусства воссоздадут интерьер купеческого дома начала ХХ века (руш.). Свежие новости Марий Эл и Йошкар-Олы – Ваш новый день. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  9. ↑ В Йошкар-Оле воссоздали интерьер купеческого дома начала XX века | ГАЗЕТА НАШЕГО ГОРОДА (неопр.) (31 шыжа 2022). Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 1 кылме 2022 ий.
  10. ↑ В Йошкар-Оле обновили Музей народно-прикладного искусства. Лента новостей Марий Эл (2 кылме 2022). Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  11. ↑ В Йошкар-Оле откроется выставка изделий легендарной фабрики «Труженица». www.marpravda.ru. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 8 ага 2023 ий.
  12. ↑ В Йошкар-Оле откроется выставка изделий легендарной фабрики «Труженица». yoshkarola.bezformata.com. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  13. ↑ В музее народно-прикладного искусства открылась выставка «Радужные капли» (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 5 ага 2023 ий.
  14. ↑ Посмотрите «Живую нить традиций» (неопр.). MariUver (17 кылме 2021). Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  15. ↑ В Йошкар-Оле открылась выставка художника-кузнеца Николая Тимофеева. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  16. ↑ Национальный акцент (руш.). nazaccent.ru. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.
  17. ↑ В Йошкар-Оле открылась выставка «Очарование кукол в национальных костюмах» | ГАЗЕТА НАШЕГО ГОРОДА (неопр.) (10 пургыж 2021). Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 8 сорла 2022 ий.
  18. ↑ Россиянам покажут традиционную вышивку горных мари (руш.). Lenta.RU. Тергыме кече: 3 ага 2023. Архивлыме 3 ага 2023 ий.

Литератур

  • Семёнова В. Д. Экспозиция Музея народно-прикладного искусства. Основные направления // Музейный вестник № 2. — Йошкар-Ола: Министерство культуры, печати и по делам национальностей Республики Марий Эл. Национальный музей Республики Марий Эл имени Т. Е. Евсеева, 2008. — С. 106—115.
  • Музей народно-прикладного искусства // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 558. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Губанова И. Г. История Дома Лоханова: к постановке проблемы // Музейный вестник: ежегодный сборник. Вып. № 10 / ГБУК «Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева»; науч. ред. Е. П. Кузьмин. — Йошкар-Ола, 2016. — С. 249—253.
  • Губанова И. Г. Деятельность П. Д. Лоханова в Царевококшайском уезде в XX веке // Музейный вестник: ежегодный сборник. Вып. № 11 / ГБУК «Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева»; науч. ред. Д. Ю. Ефремова. — Йошкар-Ола, 2017. — С. 21—26.
  • Губанова И. Г. История дома и семьи П. Д. Лоханова после 1917 // Музейный вестник: ежегодный сборник. Вып. № 12 / ГБУК «Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева»; науч. ред. Д. Ю. Ефремова. — Йошкар-Ола, 2018. — С. 182—187.
  • Музейный мир Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / ГБУК «Национальный музей Республики Марий Эл им. Т. Евсеева». — Йошкар-Ола: [Б; и], 2019. — 220 с.
  • Марийская земля — очарование России. Презентационный альбом с интерактивным приложением / ГБУК «Национальный музей Республики Марий Эл им. Т. Евсеева». — Йошкар-Ола: [Б; и], 2019. — 124 с.: ил.
  • Губанова И. Г. История дома Лоханова в 1920-е годы: Краснококшайский детским дом // Музейный вестник № 13: ежегодный сборник. Вып. № 11 / ГБУК «Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева»; науч. ред. Д. Ю. Ефремова. — Йошкар-Ола, 2019. — С. 130—134.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Калык_кидпаша_сымыктыш_тоштер_(Йошкар-Ола)&oldid=1208119" гыч налме