Веткина, Лидия Васильевна
| Лидия Васильевна Веткина | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 24 пеледыш 1964 (62 ий) |
| Шочмо вер | |
| Эл | |
| Паша сомыл | тӱрлызӧ |
| Награде да премий | |
Ли́дия Васи́льевна Ве́ткина (шоч. 24 пеледыш 1964, Тамшэҥер, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — Российысе тӱрызӧ, Марий Эл Республикын калык кидмастарже. Тудо акрет годсо марий тӱрым тӱрлымӧ йӧным угычтарен пӧртылтен. Иван Палантай лӱмеш Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийын лауреатше (2011). Марий Эл Республикын йӱлашке пурышо ыштыш-кучыш ден кидпаша мастарже (2020).
Биографий
1964 ий 24 июньышто Марий АССР-ысе Шернур район Тамшэҥер ялыште шочын. Изиж годсек ырес да гладь дене тӱрлаш йӧратен. 1981 ийыште Лажъял кыдалаш школым тунем пытарымеке, Шернур рӱдӧ эмлымверыште санитаркылан пашам ыштен. 1982 ийыште Йошкар-Оласе медицине училищыш медшӱжарлан тунемаш пурен[1][2][3]. 1984 ийыште дипломым налмек, шочмо кундемышкыже пӧртылын да Шернур райрӱдӧ эмлымверыш медшӱжарлан пурен. Тушто тудо 2011 ий марте тыршен[3].
Усталык
1990-ше ийлаште Лидия Веткина кидпашам кӱлынак пижын. Кидмастар каласкала:
«1990-ше ийлаште ече дене таҥасымаш-влак пытеныт, профсоюзым чареныт, мый тышке-тушко коштынам да мом ышташат пален омыл. Мыйын ала-мом уым ышташ тӱҥалмем шуын. Тыге эркын дене калык тӱрым тӱрлаш кумылаҥынам. Тупынь вел гыч тӱрлымӧ йӧн тыглай тӱр гай куштылго огыл»[4].
Лидия Веткина чыла канон дене шке икымше тӱржым 1993 ийыште ыштен. Тиде марий ӱдырамашын вуйчиемже — шымакш — лийын. Тышечак Шернур вел марий ӱдырамаш-влакын вургемыштым ыштыме шотышто паша тӱҥалын. Варажым вуйчием деке ончычсо йӱла шот дене тӱрлеман тувыр, мыжер, ончылшовыч, шовыч да ӱштӧ ешаралтыныт[2][1]. Тыге Лидия акрет годсо марий тӱрым, кӧргӧ могыр гыч вынер шӱртым шотлен тӱрлымӧ йӧным, пӧртылтен[3].
1995 ийыште кидмастар икымше гана усталык фестивальыш ушнен да республикысе «Салют Победы» конкурсышто диплом дене палемдалтын[3].
2011 ийыште «Жизнь, расшитая на холсте» ончерым эртарымыжлан Иван Палантай лӱмеш Марий Эл Республикысе кугыжаныш премийым сулен[3].
2016 ийыште БРИКС-ыш пурышо элла гыч кидмастар-влак тӱнямбал программыште моштымыштым ончыктеныт. Тушко Лидия Веткинат ушнен. Тудо Индийыште ятыр тренинг ден мастарлык классыште лийын[3][5].
2019 ийыште Йошкар-Оласе декортивно-прикладной сымыктыш тоштерыште кокымшо гана ончерым эртарен. Тудым «Кайыккомбо кашта» («Дорога диких гусей») манын лӱмден[3][6][7].
2021 ийыште Йошкар-Олаште Лидия Веткинан «Жить по солнышку: костюм сернурских мари» лӱман книгажын презентацийже эртен[8].
Кидмастарын пашаже-влакым Марий Элыште веле огыл, тыгак Шупашкарыште, Москошто, Санкт-Петербургышто, Ӱпӧ олаште, Ханты-Мансийскыште, Сыктывкарыште да Российын моло олаштыжат ужаш лиеш[2].
Конкурслашке ушнымаш
- «Марий вургем пайрем» — фестивальын гран-при дипломжо (Йошкар-Ола, 2000).
- Финн-угор калык-влакын «Югра-2004» тӱнямбал фестивальышт (Ханты-Мансийск-Новосибирск-Сургут-Нижневартовск, 2004).
- «Зарни кияс» регион-влак кокласе III декоративно-прикладной сымыктыш фестиваль — лауреатын дипломжо (Сыктывкар, 2008).
- «Русь мастеровая» декоративно-прикладной сымыктыш кидмастар-влакын всероссийский конкурсышт (Шупашкар, 2010).
- Калык кидмастар-влакын «Русь мастеровая» Москосо кундем-влак кокласе V ончер-конкурсышт — диплом (Моско, 2011).
- «Вместе мы — Россия» калык усталыкын всероссийский фестивальже — лауреатын дипломжо (Шупашкар, 2013).
- «Русь мастеровая» декоративно-прикладной сымыктыш кидмастар-влакын XII всероссийский конкурсышт — лауреатын дипломжо (Шупашкар, 2014) да молат.
Суаптар-влак
- Марий Эл Республикысе тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто Министерствын «Служение народу. Йыван Кырла 1909—2009» шарнымаш медальже (2009).
- Марий Эл Республикысе тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын марий тӱрым уэш ылыжтарымаште надырлан чап грамот (2011).
- Калык творчествым вияҥдымашке надырлан Россий Федераций Виктерын «Душа России» премий (2011).
- 2010—2011 ийлаште музык да калык усталык аланыште «Жизнь, расшитая на холсте» ончержылан И. С. Палантай лӱмеш Марий Эл Республикын кугыжаныш премийже (2011).
- «Марий Эл Республикын йӱлашке пурышо ыштыш-кучыш ден кидпаша мастарже» чаплӱм (2020).
Библиографий
- Веткина, Л. В. Жизнь, расшитая на холсте = Вынереш турлымо илыш: костюмы сернурских мари: [альбом] / Лидия Веткина. — Йошкар-Ола: Вертикаль, 2010. — 63 с. — ISBN 978-5-94808-566-1
- Веткина, Л. В. Жить по солнышку: костюм сернурских мари / Л. В. Веткина. — Йошкар-Ола: «Перфектум», 2021. — 171 с.
Палемдымаш
- ↑ 1 2 Веткина Лидия Васильевна - Народные мастера - Знаменитые земляки - Каталог статей - Сернурская ЦБС. sernurlib.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025.
- ↑ 1 2 3 Сила традиций | Статьи. Музей истории города Йошкар-Олы. Тергыме кече: 23 идым 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 З. Глушкова. Хронология жизни и творчества мастера национальной вышивки народа мари Лидии Васильевны Веткиной // Жить по солнышку: костюм сернурских мари. — Йошкар-Ола, 2021.
- ↑ Анастасия Зыкова. Лидия Веткина, мастерица: «Я люблю изучать новые образцы, потом их воссоздавать». Ваш новый день (23 теле 2020). Тергыме кече: 23 идым 2025.
- ↑ Анна Швецова (20.10.2016), Вышивальщица Лидия Веткина из Сернурского района Марий Эл удивила Индию своим искусством, <https://www.marpravda.ru/news/vsja-respyblika/vyshivalshchitsa-lidiya-vetkina-iz-sernurskogo-rayona-mariy-el-udivila-indiyu-svoim-iskusstvom/>. Тергыме: 23 идым 2025.
- ↑ Дорога диких гусей, Музей прикладного искусства, Йошкар-Ола (руш.). pg12.ru. Тергыме кече: 23 идым 2025.
- ↑ В Йошкар-Оле открылась выставка “Кайыккомбо кашта”, <https://www.marpravda.ru/news/religiya/v-yoshkar-ole-otkrylas-vystavka-kayykkombo-kashta/>. Тергыме: 23 идым 2025.
- ↑ Вышивальщица Лидия Веткина презентовала свою книгу в Йошкар-Оле (руш.). myseldon.com. Тергыме кече: 23 идым 2025.