Я. П. Майоров-Шкетанын тоштер-пӧртшӧ
РФ-ын тӱвыра министерствыже
| Я. П. Майоров-Шкетанын тоштер-пӧртшӧ | |
|---|---|
 Я. П. Майоров-Шкетанын тоштер-пӧртшӧ (Марий Эл, Оршанке кундем, Тошто Крешын ял) | |
| Негызлалтын | 29 шыжа 1992 |
| Адрес |
 Россий: Марий Эл, Оршанке кундем, Тошто Крешын ял, Шкетан урем, 16-шо №-ан пӧрт |
| Директор | Лапина Маргарита Семёновна |
| Сайт | muzei-orshanki.ru/museum… |
 |
|
Я. П. Майоров-Шкетанын тоштер-пӧртшӧ (руш. Дом-музей Я. П. Майорова-Шкетана) — икымше марий серызе-драматург, марий сылнымутын классикше М. Шкетанын (Яков Павлович Майоровын) илышыжлан да усталык пашажлан пӧлеклалтше Марий Элын Оршанке кундем Тошто Крешын ялыште верланыше сылнымут тоштер. Марий Элын Оршанке велысе «Историй-краеведений тоштер комплексыш» пура[1].
Историй
Марий сылнымутын классикше Я. П. Майоров-Шкетанын тоштер-пӧртшӧ 1992 ий 29 октябрьыште верысе администрацийын темлымыж дене писательын шочмо верыштыже, Марий Элысе Оршанке вел Тошто Крешын ялыште (Шкетан урем, 16-шо №-ан пӧрт) почылтын[2][3][4][5].
Тоштерын икымше директоржо писательын тукым шольыжо, Феликс Васильевич Майоров, лийын (1931—2008)[3].
Марий Элын Оршанке кундемысе Историй-краеведений тоштер комплексышкыже пура[3].
Оралте
8×8 метр кумдыкан пу пӧртым да тыгак пырням руэн нӧлтымӧ йӱштӧ пӧртӧнчылым ушештара. Тӱжвал тӱсшӧ дене серызын илыме пӧртшым шарныкта[6]. Оралтым 1991 ийыште чоҥымо да 1993 ийыште тоштер пӧрт семын пашаш колтымо. Пӧртын ончыл могыржым (фасадым) ончычсымак арален кодымо. Сурткӧргӧ интерьерым серызын родо-тукымжо да ялысе калыкын шарнымашышт почеш уэш ыштыме, озан шке пӧртыштыжӧ илыме жаплан келыштарыме[7].
Тоштер-пӧртын оралтыжым Марий Эл Республикын сылнымут картышкыже пуртымо[2].
Экспозиций
Экспозицийыште М. Шкетанын книгаже-влак да илыш корныж нерген кагаз-влак улыт — серызын Виче губернийысе Яраҥ уездысе калык-влакын пӧлкаштыже да «Йошкар кече» марий газетыште пашам ыштыме жапше дене кылдалтше кагаз-влакын копийышт, серыш да вашмут копий-влак, тудын илышыже дене кылдалтше икмыняр кидвозыш лаштык, Шкетан нерген шарнымаш, Тошто Крешын ялын да верысе колхозын историйышт нерген материал. Шкетанын аралалт кодшо ӱзгарже-влакат, тудын паша ӱстелже да пӧрткӧргысӧ арверже-влак улыт. Пӧртын рӱдӧ кумдыкшым коҥга налеш, почётан верыште самовар дене кочмо ӱстел шога[8][9].
Кызыт тоштерын пого поянлыкыштыже тӱҥ да шанче-полыш фонд-влакын шӱдӧ утла предметше уло[3].
Паша
Тоштер-пӧртын тӱҥ шонымашыже тыгай: марий сылнымутын классикше Я. П. Майоров-Шкетанын илышыжым, усталык пашажым шымлаш да шанче акым пуаш, историй-тӱвыра поянлыкым аралымаш да шочмо калыкын патриотизм шӱлыш, айдемылык, мер чолгалык да кӱкшӧ тӱвыра шижмашым вияҥдаш[3].
Тыште шарнымаш кече-влак, Тошто Крешын тӱҥ школын тунемшыже-влак дене мутланымаш, тунемше ден студент-влаклан, йотэл уна-шамычлан экскурсий (мутлан, «Шкетанын верлаж дене»), сылнымут конкурсла эртат[10], иностранных гостей, литературные конкурсы[2]. Тоштерыште эртаралтше йӱлаш пурышо мероприятий − «Шкетан лудмаш» районысо лудмаш конкурс[3].
2018 ийыште, Марий Элын тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын окса полышыж дене «Пӱсӧ перан серызе» проект кышкарыште тоштер-пӧртын экспозицийжым уэмдыме деч вара, писательын илышыже да пашаж нерген каласкалаш гына огыл, тыгак тоштерын шинчымашым шарыме пашажым шукташ йӧн почылтын: марий калыкын историйже, тӱвыраже да йӱлаже нерген тоштер-туныктыш урок-влакым пуаш, марий калык пайремым палемдаш йӧн уло[10][11][12].
Палемдымаш
- ↑ Дом-музей классика марийской литературы Я.П. Майорова-Шкетана муниципального учреждения культуры "Историко-краеведческий музейный комплекс" Оршанского муниципального района Республики Марий Эл. Госкаталог. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ 1 2 3 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 344.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Дом-музей им. Я.П. Майорова-Шкетана (неопр.). Историко-краеведческий музейный комплекс Оршанского района (15 шыжа 2017). Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ Старое Крещено (Крессолье, Крестсола) | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ Дом-музей Я.П. Майорова-Шкетана, улица Шкетана, 16, д. Старое Крещено — 2ГИС (руш.). 2gis.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ Дом-музей Я.П. Майорова-Шкетана. visitmariel.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ MAYAK.TRAVEL. Дом-музей Я. П. Майорова-Шкетана (неопр.). MAYAK.TRAVEL. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ Дом-музей Я.П. Майорова-Шкетана — Оршанский район, д. Старое Крещено, ул. Шкетана, д. 16. Подробная информация о музее: расписание, фото, адрес и т. д. на официальном сайте Культура.РФ (руш.). Культура.РФ. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ PersonalGuide Дом-музей классика марийской литературы М.Шкетана - Музеи Россия Йошкар-Ола (руш.). www.personalguide.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ 1 2 В Марий Эл открылись сразу два уникальных музея. www.marpravda.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ Пешком по республике — Дом-музей им. Я. П. Майорова-Шкетана. onlinevi.ru. Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
- ↑ «Путеводитель по Марий Эл» о доме-музее М.Шкетана (неопр.). MariUver (14 шорыкйол 2014). Тергыме кече: 4 сӱрем 2025.
Литератур
- Дом-музей Я. П. Майорова-Шкетана // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 344. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Музейный мир Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / ГБУК «Национальный музей Республики Марий Эл им. Т. Евсеева». — Йошкар-Ола: [Б; и], 2019. — 220 с.
- Дьякова Е. В Марий Эл открылись сразу два уникальных музея // Марийская правда. — 2018. — 31 октября.
- Муравьёв А. В. О реализации проекта «Писатель с острым пером», посвящённого 120-летию со дня рождения классика марийской литературы Я. П. Майорова-Шкетана // Музейный вестник: ежегодный сборник. Вып. № 13 / ГБУК «Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева»; науч. ред. Д. Ю. Ефремова. — Йошкар-Ола, 2019. — С. 4—8.
