Унчо этнотӱвыра комплекс
| Унчо этнотӱвыра комплекс | |
|---|---|
 | |
| Негызлалтын | 2015 |
| Верланымаш | |
| Адрес |
Марий Эл, Морко район, Шлань ял, Школьный урем, 13 Марий Эл, Морко район, Унчо ял, Т. Ефремов урем, 39б |
| Сайт | visit-mariel.ru/routs/si… |
 |
|
Унчо этнотӱвыра комплекс (руш. Шоруньжинский этнокультурный комплекс) — усталык мастаргудо да «Тоштымарий илем» тоштер-этнографий комплекс. Экспозицийыште эртыше курымласе марий-влакын йӱла арверышт ончыкталтыныт, мастарлык-класслаште верысе кидпаша йӱлалан туныктат.
Экспозиций
Морко вел, кудышкыжо Унчо ял шотан илем пура, пеш «марийлыканлан» шотлалтеш: тыште аралалт кодыныт тошто юмыйӱла радам, шнуй ото-влак, моркысо кутырымо йылме — олыкмарий йылмын наречийже[1].
«Тоштымарий илем» этнографий тоштер-комплекс Унчо ялыште да Унчо ял шотан илемыш пурышо Шлань ялыште верланен. Комплекс 2015 ийыште почылтын да XIX—XX курымласе улан кресаньыкын илемжым ончыкта. Илемыште илыме сурт да озанлыкысе оралте-влак улыт[2].
2019 ийыште Унчо финн-угор тӱнян тӱвыра рӱдержылан ойыралтын; тӱнямбал кӱкшытан вашлиймаш да мутланымаш-влак тоштерышке турист-влакын йогыныштым палынак кугемденыт[3]. Илем калыкын уш-акылжым сотемдарыше да икымше марий гимнын авторжо Тихон Ефремов лӱмеш уремыште верланен[4].
Этнокомплексыште йӱлаш пурышо кидпаша шотышто мастарлык-класс-влак эртат[5]:
- Маритӱр. Ик эн тошто да аралалт вияҥше пӧртысӧ кидпаша, вургемым ыштыме дене кылдалтын. Тӱрлымӧ студий «Акреттÿр» ман лӱмдалтын (олыкмарла гыч кусарымаште — «древний орнамент»).
- Арама воштыр дене тодмаш. Ир арама кушкыл воштыр дене сурт кӧргыштӧ кучылтмо арверым ыштымаш: комдо, корзинка, пӧрт кӧргӧ арвер.
- Марий сий. Пӧрт коҥгаште йӱлам шуктымо когыльым, мелнам кӱэштмаш, лашка дене шӱрым шолтымаш.
Толшо-влаклан кресаньыкын ӱзгарже дене пашам ыштен ончаш йӧн уло: сава, товар, шийме тарман дене. Экскурсий программыш тыгак сӱан йӱла, пӱртӱс пагыт ден кылдалтше пайрем сӱрет-влак пурат[6].
Унчыште тыгак 18 метр кӱкшытан XIX курымысо вӱд вакш верланен[7]. «Унчо илем (стоянка). Кӱ курым» археологий шарныктышым Россий Федерацийын тӱвыра югыпого реестрышкыже пуртымо[8].
Палемдымаш
- ↑ Васина Светлана Михайловна. Этнокультурное зонирование и развитие туризма в Республике Марий Эл // Сервис в России и за рубежом. — 2017. — № 1 (71). — doi:10.22412/1995-042X-11-1-4.
- ↑ Шоруньжинский этнокультурный комплекс (руш.). Туризм в Республике Марий Эл. Тергыме кече: 8 сӱрем 2024.
- ↑ Мясникова Алла Борисовна. Этнокультурные связи финно-угорских народов на примере проекта «Культурная столица финно-угорского мира» // Вестник Чувашского университета. — 2021. — № 4.
- ↑ Село Шоруньжа – культурная столица финно-угорского мира. Удиви меня Марий Эл. Тергыме кече: 8 сӱрем 2024.
- ↑ Светлана Баева (1 июля 2023), Секретная жизнь мари: чем удивит один из самых необычных регионов России, <https://ria.ru/20230701/mariyel-1881484895.html>. Тергыме: 8 сӱрем 2024.
- ↑ Охотина Наталья Михайловна. Развитие этнографического туризма в Республике Марий Эл // Современные проблемы сервиса и туризма. — 2016. — № 3.
- ↑ «Шоруньжа стала для меня открытием»: Константин Косачев посетил Культурную столицу финно-угорского мира (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 8 сӱрем 2024.
- ↑ Возобновились археологические обследования Шоруньжинского могильника (руш.). Республика Марий Эл (5 сорла 2021). Тергыме кече: 8 сӱрем 2024.
