Рак (зодиак пале)
| Рак | |
|---|---|
.svg) | |
| Негызеш ыштыме | Рак |
| Ончыктымаш | ♋[d] |
| Радаман номер | 4 |
 | |
| Черет почеш ончычсо | Йыгырмыт |
| Черет почеш кайыше | Лев |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Рак (руш. Рак, лат. Cancer) — астрологийысе умылымаш, шотлымаш почеш зодиакын нылымше палыже, тудо Йыгырмыт ден Лев коклаште верланен да шошымсо кече икгайлык точко гыч шотлымаште эклиптикын 90° гыч 120° секторжылан келшен толеш[1][2][3].
Рак палыш 21 июнь гыч 22 июль марте шочшо-влак пурат манын шотлалтеш, молан манаш гын, касвел астрологийын ончымаштыже, тиде жапыште Кече Ракын палыштыже улеш[4][5].
Астролог-влакын шонымашышт дене келшышын, Платонын Кугу идалыкше, але шошо кечын иктӧр шогымаш точкын эклиптике мучко коштмыжын тичмаш йырже 25 920 ий лиеш гын, Ракын астрологический эрыже мемнан эра деч иктаж 9000 ий гыч мемнан эран 7000 ийже марте шуйнен[6].
Рак палылан Вӱд стихий келшен толеш[2].
Палым виктарыше планет — Тылзе[3].
Ракын тӱсшӧ — ужарге але йошкарге-кӱрен[7]
Зодиакыште Ракым утларакшым краб (але лобстер, але рак) семын[8][9] але мужыр йолышт семын ончыктат[10].
Рак палым Рак шӱдыръеш дене лугаш огеш кӱл, кушто Кече, астрономий семын, 21 июль гыч 9 август марте верлана.
Мифологий
Палын тӱҥалтыш сынжылан кугезе грек мифологий гыч Гераклын Лернейысе гидре дене кредалмыже годым тудын ӱмбак кержалтше Рак шотлалтеш. Геракл Ракым лаштыртен, но тудыжым Гераклын тушманже Гера юмо наградитлен — Ракым кавашке вераҥден[8][11].
Ракын панцирьыштыже кок чолга шӱдыр уло (тиде Осёл-влак, а шӱдыръешыште койшо тӱтыралык — Ясле, очыни, нунышт тудын воктенак шогат); тудын кажне пурла йолыштыжо ик чолга шӱдыр уло, а шолаштыже — ончылныжо кок чолга шӱдыр, кокымшыштыжат тыгак кокыт, кумшыштыжо икте да тынарак нылымшыжын мучаштыже; пурла клешняште кум иктӧр кугытан, шола клешняште икте. Чылаже латкандаше.
— Эратосфен Катастеризм-влак[11]
Классификаций
Ракым зодиак пале семын тӱрлӧ критерий почеш тыге классифицироватлат:
- квадрант але идалыкысе жап дене — кеҥеж чырык (шокшо, кукшо да холерик)[2]
- триплицет (стихий) почеш — вӱдан (вӱдан, йӱштӧ да вӱдыжгӧ)[2]
- кече икгайлык точко-влак дене ончымаште вераҥмышт дене — йӱдвел[12]
- тригон почеш — Афродитын тригонжо кечывалым, Аресын — йӱдым[3]
- экзальтаций почеш — экзальтацийыште Зевс (Юпитер), камвочмаште Арес (Марс)[3][13]
- виктарыше планет дене — Тылзе[3][13]
- палын пӱртӱслыкшӧ дене — тропикысе[3], тарванылше але кардинальный[12]
- гендерлык шот дене — ӱдырамаш[12]
- илыме вер шот дене — Тылзе юмын илыме верже[3]
- кумдык шот дене — Армений[3]
- айдеме кап ужаш шот дене — оҥ[3]
- подчинений шот дене — командоватлыше[2]
- асцендентыште лийме жап дене — тура але кужун кӱзымӧ пале[2]
Символ-влак
Ракын кызытсе символжо ♋ мужыр клешням ончыкта[10], тудым тӱрлӧ семын умылтарат, мутлан:
- пӧръеҥ ден ӱдырамаш тӱҥалтышын иктыш ушнымышт (инь ден ян)[10],
- уроборос (айдеме тукымын историйыштыже мучашдымылыкын ик эн икымше символжо)[10].
Юникодышто Ракын символжо ♋ (южо браузерлаште ончыкталтынат огеш керт) 9803 луымшо манме номер дене але латкудымшо манме 264В номер дене верланен да HTML-кодыш ♋ але ♋ семын пурталт сеҥа[14].
Ончыктымаш
Гераклын Лернейысе гидре дене кредалмыже
Гравюра Ганса Себальда Бехама, 1545 ий
Уроборос
«Философий кӱ» алхимий эмблеме-влак книга гыч Л. Дженнисын гравюржо, 1625 ий
Инь ден ян символ
«Рак» Россий окса, 2003 ий
«Рак» Россий окса, 2003 ий
«Рак» армян шӧртньӧ окса
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ Клавдий Птолемей.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Лилли У., 1999, с. 101—106.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Абдулманова И. В., 2021, с. 155—158.
- ↑ Smith J. C., 2010.
- ↑ Сурдин В. Г. Астрология и общество // Природа. — 1994. — № 5.
- ↑ Михайлов О. В., 2011, с. 58—59.
- ↑ Лилли У., 1999, с. 101.
- ↑ 1 2 Cancer (англ.). Britannica (20 вӱдшор 2023). Тергыме кече: 22 сорла 2023.
- ↑ Smith R. C. A manual of astrology, by Raphael (англ.). — Oxford University, 1828. — P. 56.
- ↑ 1 2 3 4 Рак (знак зодиака). Megabook (Универсальная энциклопедия Кирилла и Мефодия). Тергыме кече: 23 сорла 2023.
- ↑ 1 2 Эратосфен. Катастеризмы.
- ↑ 1 2 3 Лилли У., 1999, с. 102.
- ↑ 1 2 Лилли У., 1999, с. 85—86.
- ↑ [Unicode Decimal Code ♋ Unicode Decimal Code ♋]. Code Table .NET. Тергыме кече: 22 сорла 2023.
Литератур
- Normand H. Bélier // Словарь универсальных символов, основанных на принципе ключа к знаниям = Dictionnaire des symboles universels basés sur le principe de la clef de la connaissance (фр.). — Dervy, 2012. — Т. 1. — С. 207—210. — 338 с. — ISBN 978-2844549358.
- Shapiro L. T. The Real Constellations of the Zodiac (англ.) // Planetarian. — International Planetarium Society, 1977. — March (vol. 6, no. 1). — P. 17—18. — ISSN 0090-3213.
- Slosman A. L'astronomie selon les Égyptiens (фр.). — Omnia Veritas Ltd, 2017. — 330 с. — ISBN 978-1910220993. Архивысе копий 28 кылме 2020 гыч
- Smith J. C. Pseudoscience and extraordinary claims of the paranormal : a critical thinker's toolkit (англ.). — Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010. — P. 52—53. — ISBN 9781405181235.
- Zodiaque // Petit Larousse des symboles (фр.) / Nanon Gardin, Robert Olorenshaw. — Larousse, 2011. — С. 655—659. — 680 с. — ISBN 978-2035969248.
- Абдулманова И. В. «Введение в астрологию» Павла Александрийского: особенности структуры и содержания // Самарский научный вестник. — 2021. — Т. 10, № 4. — С. 155—158. — doi:10.17816/snv2021104204.
- Знаки астрономические // Советский энциклопедический словарь / Научно-редакционный совет: А. М. Прохоров (пред.). — М.: Советская энциклопедия, 1981. — С. 470. — 1600 с.
- Клавдий Птолемей. Четверокнижие.
- Лилли У. Глава XVI. О двенадцати знаках Зодиака и их множественном делении // Христианская астрология, смиренно изложенная в трёх книгах = Christian astrology. — М.: Академия мировой астрологии и метаинформации, 1999. — С. 101—106. — 160 с.
- Михайлов О. В. Блеск и нищета астрологии. — 2-е изд. — М.: КомКнига, 2011. — 240 с.
- Рак, знак зодиака // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 | |
|---|---|
| Библиографий каталоглаште |
|
| Зодиак шӱдыръеш-влак | ||
|---|---|---|
| Зодиак пале-влак | ||
Кишкым нумалше шӱдыръешым йӱла почеш зодиак шӱдыръешыш огыт пурто гынат, Кече тудын гоч эрта. | ||