Кол (зодиак пале)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Тиде терминын вес ыҥжат уло, Кол (ыҥ-влак) онч.
Кол
Пиктограмме
Негызеш ыштыме Кол
Черет почеш кайыше Шорык (зодиак пале)
Радаман номер 12
Ончыктымаш ♓[d]
Черет почеш ончычсо Вӱдйоктарыше (зодиак пале)
Сӱрет
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак
Колын палыже
Кол

Кол (руш. Рыбы, лат. Pisces) — шошымсо кече тура шогымаш точко гыч шотлымаште 330° гыч 360° марте эклиптике секторлан келшыше латкокымшо зодиак пале; тригонын мутабельный манме палыже Вӱд. Виктарыше планет — Нептун.

Касвел астрологийыште Кече Колын палыштыже иктаж 20 февраль гыч 20 март марте улмылан шотлалтеш[1]. Кол палым Кол шӱдыръеш дене лугаш огеш кӱл, тушто Кече 12 март гыч 18 апрель марте верланен.

Кол палым Юпитер виктара, тыште экзальтацийыште Чолпан, поктен колтымаште да камвочмаште Меркурий[2].

Символ

Кол — икте-весышт деч тӱрлӧ могырыш савырныше, ик кукан дене пырля кылдалтше скобкан, тыгак тӱрлӧ могырыш ийше, но тасма дене кылдалтше кок кол дене ончыкталтше мужыран пале.

Колын символжо, очыни, Афродита ден Эрот нерген акрет годсо грек миф деке лектеш, нунышт тӱжем вуян монстр Тифон деч утлаш шоненыт. Нуно эҥерыш тӧрштеныт да колыш савырненыт. Кол-влак нуным ушышо ший шӱртым пӱйышт дене кучат. Тыгодым Кол-влак, айдемын уш-акылже ден чонжо кокласе конфликт шотеш, пуйто тӱрлӧ могырыш ончат.

Юникодышто Кол символ ♓ (южо браузерлаште ончыкталтде кодын кертеш) 9811 луымшо манме номер дене але латкудымшо манме 2653 номер дене верланен да HTML-кодыш ♓ семын але ♓ семын пурталт сеҥа.

Тӱвыраште функций-влак

Колын зодиак шӱдыръешыже Ассирийысе астрономийыште да астрологийыште эше ойыралт палемдалтын огыл: тудын олмышто kun.mes (Поч-влак), sim.mah (Вараксим) шӱдыръешмыт да a-nu-ni-tum верланеныт[3]. Вавилонян-влак тушто почыштым пидме Колым да Вараксимым ужыныт[4]. «Кол» але «Поч-влак» ик тӱшка шӱдыръеш (mul.kun.mes, KU6) ынде перс жапысе текстлаште лектыт. Туге гынат Месопотамийысе культурышто тиде зодиак пале вӱд дене да идалыкаш циклын мучашыже (уржа-сорла) дене палемдалтеш, тидыже варарак шочшо астрологий шонымашлан келша[5]. Манилий почеш, икымше Кол телым мучашла, а весыже шошым конда. Антик йӱлаште Кол дене вӱд ден йӱдвел мардеж кылдалтыныт. Кокла курымлаштак планет-влакын Кол палыште 1524 ийыште волымшышт тӱшка паникым тарватен[6]: тудо у тӱнямбал вӱдташлымым ончылгоч шижтара манын шотленыт, тиде идейым поснак чолган протестант-влак шаркаленыт[7].

Антикысе натальный манме астрологий Кол деке теҥыз дене кылдалтше еҥ-влакым ушен — корабль чоҥышым, удырышым, морякым, купечым да молымат. Манилий пеҥгыдемден ойлен: тыгай еҥ-влак кол гай лӱдшӧ улыт да ӱшанле огытыл[8][9]. Антик жапыштак шӱдыръешмыт элемент шот дене триплицитетлашке (тригонлашке) ушненыт: вӱд палылашке Ракым, Скорпионым да Колым ушеныт. Ик тригон знак йымалан шочшо еҥ-влак келшымаш дене кылдалт шогышаш улыт, но, кузе возен Манилий, тиде йӧршынжак тыге огыл: Раклан Скорпион шояче лийын кертын, а Кол — начар чонан йолташ[8].

Вавилон традицийыште нине пале-влакын аралымаштышт Субарту эл лийын. Антик жапысе географиян астрологий почеш, Кол Йошкар Теҥызым да Индийым арален[10], тыгак Тигр ден Евфратын, Парфий ден Бактрийын областьлаштым[8]. Семит йӱла почеш, Кол Вавилоным, Сузам да Ниневийым виктарен шоген: Колын Ниневий дене кылдалтмыже тышан негызлалтын: нунын лӱмышт аккадла «Ниневий» мутым ушештара, да аккад пале Ниневийлан печыште колым сӱретлен ончыкта[11]. Кол-влак Йыгырмыт дене пырля мужыран палылан шотлалтыныт. Кол пале тӱрлӧ христиан умылтарымашан лийын. Тыге, Веронысо Зенон шотлен: Колын кокыте улмыжо тӱрлӧ могырыш ончышо, но ик йӱла дене кылдалтше христиан ден иудей-влакым символизироватла[12].

Галерей

  • «Кол» Россий окса

    «Кол» Россий окса

  • «Кол» армян ший окса

    «Кол» армян ший окса

  • «Кол» армян шӧртньӧ окса

    «Кол» армян шӧртньӧ окса

  • «Кол»

    «Кол»

  • XIV курымысо араб кидвозыш «Юзо Книга»

    XIV курымысо араб кидвозыш «Юзо Книга»

  • Шартрысе соборышто

    Шартрысе соборышто

  • Региомонтанын XVI курымысо ксилографийже

    Региомонтанын XVI курымысо ксилографийже

  • Тошто Яффыште «Кумыл шонымаш кӱварыште», Израиль

    Тошто Яффыште «Кумыл шонымаш кӱварыште», Израиль

  • Джахангир вуйлатыме жапысе шӧртньӧ окса

    Джахангир вуйлатыме жапысе шӧртньӧ окса

  • Англичан Часословышто (иктаж 1390)

    Англичан Часословышто (иктаж 1390)

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ The Constellations of the Zodiac
  2. ↑ Аль-Бируни. Наука о звездах. — начало XI века.
  3. ↑ Koch-Westenholz U. Mesopotamian astrology //An introduction to Babylonian and Assyrian celestial divination. — 1995
  4. ↑ Куртик Г. Е. О происхождении названий греческих зодиакальных созвездий //Вопросы истории естествознания и техники. — 2002. — Т. 23. — №. 1. — С. 76-106.
  5. ↑ Емельянов В. В. Ниппурский календарь и ранняя история зодиака. СПб, 1999
  6. ↑ Monica Azzolini. The Duke and the Stars: Astrology and Politics in Renaissance Milan<. Harvard University Press, 2013; см. библиографию по этому вопросу на с. 247—248.
  7. ↑ Campion N. A History of Western Astrology Volume II: The Medieval and Modern Worlds. Bloomsbury Publishing, 2009
  8. ↑ 1 2 3 Goold G.P. Preface // Manilius. Astronomica, Cambridge, London, 1977, P. vii-cxxii.
  9. ↑ W. Gundel, RE XX 2 (1950), 1775—1783 s.v. Pisces
  10. ↑ W. Gundel, RE XX 2 (1950), 1775—1783 s.v. Pisces
  11. ↑ Jacobus, Helen R. Zodiac calendars in the Dead Sea scrolls and their reception: ancient astronomy and astrology in early Judaism. Leiden, 2015
  12. ↑ Hegedus, Tim. Early Christianity and ancient astrology. New York 2007

Литератур


"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Кол_(зодиак_пале)&oldid=1159109" гыч налме