Козьмин, Владимир Манасьевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Владимир Манасьевич Козьмин
Козьмин Владимир Манасьевич.png
Шочмо кече 23 теле 1912(1912-12-23)
Шочмо вер Покровка, Зимин уезд, Иркутск губерний, Россий империй
Колымо кече 5 сӱрем 1985(1985-07-05) (72 ий)
Колымо вер Йошкар-Ола, Марий АССР, РСФСР, СССР
Гражданстве  Россий империй →  СССР
Жанр скульптур, историй негызеш сӱретлымаш, портрет, пейзаж, графике
Тунеммаш Иркутскысо художественный училище, Российысе сӱретсымыктыш академий
Награде
Чаплӱм Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1960)

Владимир Манасьевич Козьмин (23 теле 1912, Покровка[d], Зимин уезд[d], Иркутск губерний[d], Россий империй — 5 сӱрем 1985, Йошкар-Ола, Марий Автоном Совет Социализм Республик, СССР) ― совет сӱретче да скульптор, СССР Сӱретче-влак ушемын членже. Марий АССР-ысе Сӱретче-влак ушем правленийын председательже (1967―1969). Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже (1960). Кугу Ачамланде сарын участникше.

Илыш корно

1912 ий 23 декабрьыште Иркутск областьысе кызытсе Зимин район Покровка ялыште шуко йочан кресаньык ешеш шочын[1].

Шке ялыштыже 7-ияш школым тунем лектын. 1937 ийыште Иркутскысо художественный училищым тунем пытарен. 1938―1940 ийлаште Российысе сӱретсымыктыш академийыште тунемын[1].

1940 ий ноябрьыште Йошкар Армийыш налыныт. Кугу Ачамланде сарын участникше: Касвел да 2-шо Белорус фронтласе 386-шо стрелковый полкын 3-шо посна маскировочный ротыжын маскировочный мастерскойжын начальникше, 2-шо ранган техник-интендант (кугурак техник-лейтенант). Тудын вуйлатымыже почеш ротын салтакше-влак танк тӱшкан, артиллерий позицийын, аэродромын, вӱд гоч вончымашын шоя объектыштым чоҥеныт да сӱретленыт, тидыже тушманым ондален. Белоруссий, Польша мланде гоч эртен, сарым Германийыште мучашлен, пытартыш пашам Одер эҥерым вончымо годым ыштен. II степенян Ачамланде сар, Йошкар Шӱдыр орден-влак да медаль-влак дене палемдалтын. 1945 ий декабрьыште демобилизоватлалтын[1][2][3].

1946 ийыште Марий республикысе М. Шкетан лӱмеш драме театрын ӱжмыж почеш ватыж дене пырля Йошкар-Олаш толын, тушто тӱҥ сӱретче семын театрын спектакльжым-влакым сӧрастарен. Тудо ийыштак Россий сӱретсымыктыш академийыште И. Э. Грабарьын Монументал мастерскойыштыжо тунемын.

1947 ий гыч ― «Марий сӱретче» товариществын пашаеҥже. Мер пашам чолган вӱден, «Знание» ушемыште сымыктыш нерген лекцийым лудын, РСФСР сӱретче-влакын ушемын Марий пӧлкажым почмаште участвоватлен[4][5].

1967―1969 ийлаште ― Марий АССР Сӱретче-влак ушем правленийын председательже[1], 1968―1973 ийлаште ― РСФСР Сӱретче-влак ушем правленийын членже[4][5].

1985 ий 5 июльышто Йошкар-Олаште колен[1].

Сӱретсымыктыш пашаже

Иркутскысо художественный училищыште тунеммыж годым В. Суриковын историй дене кылдадтше сӱретше-влак деч лекше шонымаш дене икымше паша-влакым возен. Диплом пашаже ― «Колхозысо сӱан».

Сар жапыште службысо йолташыж-влакым сӱретлен (мутлан, «Сержант Филатовын портретше» (1944)), ты шотышто ӱдырамаш портрет-влакымат: салтакын ӱдыржӧ Аринкан портретше (1943). «Салтак-влак канышыште», «Шоя позиций-влак», «Землянке-влак», «Чарак-влак», «Шоя танк-влак» сӱретше-влак аралалт кодыныт. «Землянке-влак-влак. Залесье», «Салтак монча» да моло сӱрет этюд-влак фронтысо илыш могай лийме нерген раш ойлат[6].

Йошкар-Олаште А. Н. Островскийын «Бесприданница» ден «Снегурочка», В. Н. Ажаевын «Моско деч тораште», К. М. Симоновын «Прагысе каштан-влак йымалне», марий драматург Н. Арбанын «Янлык Пасет» театр спектакль-влакым сӧрастарен.

Озаҥыште РСФСР-ысе куд автоном республикын сӱретчыже-влакын пашаштым ончыктымашке (1947) тудын «Сузо-влак токышто», «Теле пейзаж», «Теле корно» да «Курмызак-влакын тарванылмышт» пейзажше-влак лукталтыныт.

Тиде ийлаште сӱретчын чияж дене историй темылан тыгай сюжет-тематик сӱрет-влак лектыныт: «Йорло комитет» (1948), «Кӱкшӧ шурно лектыш верч» (1949), «Икымше поездым вашлиймаш» (1949), «Сайлымашке» (1950)[7], «Марий калыкын автономийжым ыштыме нерген декретым пеҥгыдемдымаш» (1951), «Ялысе эмлызе» (1953), «Коммунист-доброволец-влакым фронтыш ужатымаш» (1955―1957), «Практикант-влак» («Китай студент-влак практикыште», 1960), «Н. К. Крупская марий пионер-влак дене» (1959―1960)[1][8][9].

Колористике шотышто сӱретчын пашаже-влак коклаште «Эр. Тӱтыра» (1954), «Кас лишан» (1955), «Кечан кече» (1958), «Пытартыш кечыйол-влак» (1961), «Йошкар-Ола телым» (1980), «Шыже кече. Йошкар-Ола» (1981) [10] да молат оҥай улыт.

Сӱрет паша дене пырляк Марий книга савыктыш дене чолган пашам ыштен. Тудо марий писатель-влакын: М. Казаковын, С. Чавайнын, В. Ивановын, В. Сапаевын, О. Ипайын да моло-влакын — художественный да йоча сылнымут книгаштым лу дене сӧрастарен да сӱретым ыштен.

1960-шо ийла тӱҥалтыш гыч станковый да монументал скульптур жанрыште пашам ышташ тӱҥалын. Марий АССР-ын калык артисткыже Н. Дружининан (1961), сӱретче да мер пашаеҥ А. В. Григорьевын (1962), Совет Ушем Герой Ф. Радугинын (1963), икымше марий филолог, шанче доктор В. М. Васильевын (1964), профессор В. Смирновын (1965)[1], Социалистический Паша Герой И. Р. Ямуловын (1966) скульптур портрет-влакын, моритлыме тумо гыч «Чоткар-патыр» станковый композицийын (1967), А. Козьминын, балет артистын, портретшын (1974), Л. Т. Рычинын портретшын (1979) да молынат авторжо улеш.

1964 ий гыч тудын пашаже (О. Дедов дене пырля) — Йошкар-Олаште Марий кугыжаныш педагогике институт зданий ончылно Н. К. Крупскаян бюстшо[1].

1966 ийыште тудын С. Чавайнлан бюстшо писательын шочмо верыштыже, Морко районысо Чавайнур ялыште, С. Г. Чавайнын тоштер-пӧртшӧ ончылно вераҥдалтын.

1969 ийыште писатель да драматург М. Шкетанлан Оршанке посёлкышто чапкӱ-бюстат монументал сымыктышын шарнымашеш кодшо произведенийже лийын.

1968 ийыште Марий АССР Звенигово район Красногорский посёлкышто тудо сусыр деч колышо сарзе-влаклан чапкӱм ыштен[1]. Тыгак тудо Звенигово районысо Кожласола посёлкышто «Совет сарзе-влаклан чапкӱм», «Звенигово школын Кугу Ачамланде сарыште колышо тунемшыж-влаклан чапкӱм», Волжск олаште Совет Ушем Герой Зинон Прохоровлан да Звенигово районысо Олыктӱр ялыште партизан бригадын командирже Родион Охотинлан, Оршанкыште «Шочмо Эл-Ава» чапкӱ-бюст-влакым ыштен. 1975 ийыште Медведево посёлкышто Кугу Ачамланде сарыште колышо-влаклан «Аван эргыж дене чеверласымыже» чапкӱ-мемориал почылтын[11].

1960 ийыште тудлан «Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже» чап лӱмым пуэныт. Медаль-влак да Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиумын Чап таныкше дене палемдалтын[1][6].

Чап лӱм да награде-влак

Паша дене кылдалтше

Сӧйлык

Шарнымаш

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Мочаев, 2017, с. 208.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Галерея памяти участников ВОВ (руш.). Музейный комплекс "Дорога Памяти". Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Козьмин Владимир Монасьевич :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  4. ↑ 1 2 Владимир Манасьевич Козьмин (23.12.1912 - 05.07.1985) - Биография художника, известные произведения, выставки (руш.). Artchive. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  5. ↑ 1 2 Единый реестр профессиональных художников Российской империи, СССР, «русского зарубежья», Российской Федерации и республик бывшего Советского Союза (XVIII–XXI вв.) | живописцы, графики, плакатисты, театральные художники, батичисты, иллюстраторы, мультипликаторы, скульпторы, ювелиры, керамисты, фарфористы, авторы инсталляций и др. | Профессиональный союз художников России. Председатель - академик С.В. Заграевский / Кли – Кол. painters.artunion.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  6. ↑ 1 2 3 4 Выставка В. М. Козьмина, посвящённая произведениям времён Великой Отечественной войны | Республиканский музей изобразительных искусств. www.rmii.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  7. ↑ Наша праздничная художественная галерея. everstti-rymin.livejournal.com. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  8. ↑ Пионерия, пионеры и пионерки в живописи. Пионерские сюжеты и картины. yavarda.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  9. ↑ Козьмин Владимир Манасьевич. visart.info. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  10. ↑ Йошкар-Ола в живописи. Йошкар-олинские пейзажи и картины. yavarda.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  11. ↑ Авторы памятника « Память в камне и бронзе (неопр.). Тергыме кече: 4 сорла 2025.
  12. ↑ Козьмин Владимир Манасьевич. К 110-летию со дня рождения | Статьи | Музей истории города Йошкар-Олы. i-ola-museum.ru. Тергыме кече: 4 сорла 2025.

Литератур

  • Кувшинская Л. А. Владимир Козьмин. Очерк творчества. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1987. — 64 с.
  • Прокушев Г. И. Козьмин Владимир Манасьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 176. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Художники Республики Марий Эл: 50 лет Марийскому региональному отделению ВТОО «Союз художников России» / Сост. В. Г. Кудрявцев. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2011. — С. 84—85. — 192 с. — ISBN ISBN 987-5-7590-1044-9.
  • Прокушев Г. И. Очерки о художниках Марий Эл / Сост., отв. ред. Чеботкин В. А.. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2016. — С. 34-42.
  • Прокушев Г. И., Мочаев В. А., Яналова Н. А. Козьмин Владимир Манасьевич // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 208. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Козьмин,_Владимир_Манасьевич&oldid=1234159" гыч налме