Олыктӱр (Провой кундем)

Олыктӱр
	Ял
Олыктӱр
	руш. Мари-Луговая
	55°56′20″ с. ш. 48°11′49″ в. д.GЯO
Эл	Россий
Федерацийын субъектше	Марий Эл
Муниципал район	Провой
Ял шотан илем	Эсмекпляк
Историй да географий
Рӱдын кӱкшытшӧ	70 м
Шагат ӱштӧ	UTC+3:00
Калык чот
Калык	↘228 еҥ (2010)
Официал йылме	марий, руш
Цифран идентификатор-влак
Почто индекс	425052
ОКТМО код	88612405111
ОКАТО код (2014 ий марте)	88212805003
	Олыктӱр Йошкар-Ола Олыктӱр

Олыктӱр (руш. Мари-Луговая) — Российысе Марий Эл Республикын Провой кундемысе ялже. Эсмекпляк ял шотан илемыш пура. Ял гыч илемын рӱдыжӧ, Эсмекпляк села, марте 6 уштыш, а район рӱдӧ, Провой ола, марте 15 уштыш. Эн лишыл Памар кӱртньыгорно станций марте 16 уштыш наре. Ялыште тӱҥ шотышто марий калык ила^[2].

Географий

Ял республикын кечывалвел ужашыштыже лӱс-лопка лышташан чодыран кумдыкышто^[3], Юл эҥерын шола серыштыже, районын административ рӱдыжӧ, Провой ола деч эрвел-кечывалвел-эрвел могырыш (ESE) 9 уштыш наре тораште (вик ончаш гын) верланен. Теҥыз деч 70 метр кӱшнӧ верланен^[4].

Игече

Игече континенталысе, икшырымын вӱдыжгырак. ёЮжын идалыкаш кокла температурыжо — 2,3 °С. Эн шокшо тылзын (июльышто) южын кокла температурыжо — 18,2 °C (абсолют эн чот шокшо — 38 °C); эн йӱштӧ тылзын (январьын) — −13,7 °C (абсолют эн изи — −47 °C). Идалыклан южвӱдын кокла чотшо 491 мм шуэш, тушечын 352 мм апрель гыч октябрь марте возеш^[5].

Шагат ӱштӧ

Олыктӱр ял, уло Марий Эл семынак, МСК (моско жап) шагат ӱштыштӧ верлана. Кучылтмо жап UTC дене келшышын +3:00^[6] лиеш.

Калык

Калык чот

Калык чот
2002^[7]	2010^[8]
247	↘228

50

100

150

200

250

300

2002

2010

Калык-влак еш

2002 ийысе калык шотлымашын лектышыж почеш, калык ешын калыкле кышкарыште 247 еҥ гыч 90 %-ше марий-влак улыт^[9].

Ты мландеш шочшо-влак

Охотин Родион Артемьевич (1907—1972) — Кугу Ачамланде сарын партизанже, И. В. Сталин лӱмеш Россон партизан бригадын командирже. Тудо Белоруссийыште партизан бригадым вуйлатен, Ленин орден дене палемдалтын. Ялыште комбриг Р. А. Охотинлан чапкӱ-бюстым шогалтеныт^[10].

Археологий вер-влак

Олыктӱр ял воктене серыпле, кугыжаныш дене аралыме, вич археологий кумдык-влак верланеныт^[10]:

1-ше илем: эр кӱртньӧ курым пагытысе (м. э. деч VII–VI к.) да ананьино тӱвыра да «текстильысе» керамике тӱвыра дене кылдалтын. Ялын эрвел мучаштыже, Юл эҥер пиктежын шола серыштыже мумо. Марий Эл Республик Виктерын 24.08.1993 ийысе 298 №-ан Пунчалже дене аралалтеш.
2 илем: кокла курым пагыт дене палемдалтеш (XI–XII к.). Булгар тӱвырам шарныктышыжлан шотлалтеш. Тыгак ялын эрвелныже, Юл эҥерын вӱдаҥше олыкшо воктене верланен. Ончыктымо 298 №-ан Пунчал дене аралыме лӱмерышке пурен.
1 шӱгарла: Кокла курым пагытыш (руш.) (мар. (IV–VI к.) пура да азелин-тӱвыра пагытым шарныктыш улеш. Юл эҥерын пурла серыштыже, ял воктене верланен. 298 №-ан Пунчал дене аралалтеш.
2 шӱгарла: Булгар ханство да татар тӱвыра пагытым ончыкта (XIII–XIV к.). Шарныктыш Юл эҥерын шола серыштыже, Олыктӱр ял воктене верланен. Тиде объектым Марий АССР Министр-влак Каҥашын 1960 ий 30 июльысо 459 №-ан пунчалже дене аралыме лӱмерыш пуртымо.
Илем: Варасе вурс курым пагытысе улешш (м.э. деч ончыч II тӱжем ийын кокымшо пелыже), озаҥ пеленысе тӱвыра да «текстиль» керамике тӱвыра дене кылдалтын. Илем ял деч ик уштыш наре эрвелне, чодыра ден Юл эҥер сер кокласе кӱкшакаште верланен. Илем 298 №-ан пунчал дене аралалтеш.

Чыла шарныктыш-влакым Марий Эл Республикын археологий реестрышкыже пуртымо да шанчыште пеш шергакан вер улыт^[10].

Палемдымаш

↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения городов, районов, городских и сельских населённых пунктов
↑ Пекшеева, 2021, с. 36.
↑ Приказ Министерства природных ресурсов Российской Федерации от 28 марта 2007 г. № 68 «Об утверждении Перечня лесорастительных зон и лесных районов Российской Федерации»
↑ Mari-Lugovaya (англ.). GeoNames. Тергыме кече: 16 идым 2021. Архивлыме 21 идым 2021 ий.
↑ Схема территориального планирования муниципального образования "Звениговский муниципальный район" Республики Марий Эл (неопр.). Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП). Тергыме кече: 16 идым 2021. Архивлыме 16 идым 2021 ий.
↑ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (руш.) (3 пеледыш 2011).
↑ https://web.archive.org/web/20160314122816/http://lingvarium.org/russia/BD/02c_Marii-El_new.xls (неопр.).
↑ http://statmari.gks.ru/VPN2010/infobull/Forms/web.aspx (неопр.).
↑ Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России» (неопр.). Тергыме кече: 16 идым 2021. Архивлыме 14 ӱярня 2016 ий.
↑ ¹ ² ³ Деревня МАРИ-ЛУГОВАЯ (ОЛЫКТУР, ЛУГОВОЙ околоток) | Государственное бюджетное учреждение "Государственный архив Республики Марий Эл" (неопр.). Государственный архив Республики Марий Эл. Тергыме кече: 27 пеледыш 2025.

Литератур

Пекшеева Э. И. Мари-Луговая // Наименования населённых пунктов Республики Марий Эл. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2021. — С. 36. — 600 экз. — ISBN 978-5-94950-116-0.
История сел и деревень Республики Марий Эл. Звениговский район: Сборник документальных очерков. — Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, администрация муниципального образования «Звениговский район», 2004. — 304 с., ил. С. 36.

Кылвер-влак

Деревня Мари-Луговая (Олыктур, Луговой околоток)

Провой кундемысе илымверла

Кундем рӱдер: Провой

Амаш • Аниссола • Вакшсола Памъял • Долгая Старица • Дружба • Изи Кожвож • Изи Моламас • Изи Памъял • Иркино • Какшамарий • Какшан • Кирпичный • Кожвожмучаш • Кожла • Кожлангер • Кожласола • Кугу Велыж • Кугу Кожвож • Кугу Моламас • Кугу Шигак • Кугунур • Кужмарий • Кукшэҥер • Кӱшнур • Кӱшыл Памъял • Лаврасола • Липша • Лушмара • Марий Отар • Маркитан • Митиполко • Моркаҥаш • Мочалище • Николаевский • Нуктыж • Нуктыж лесничество • Нурда • Нурдамучаш • Нурумбал • Олыктӱр • Ошытъял • Ӧрзалак • Памашсола • Памаштӱр • Пимъял • Поянсола • Северный • Семёново • Сергушкин • Сосновка • Спартак • Стапанъял • Сӱзлэҥер • Таир • Ташнур • Тимофеевский • Торгансола • Трояры • Трубный • Филиппсола • Чакмарий • Черное Озеро • Чингансола • Чуваш Отар • Шолангуш • Шемшӱргӧ • Шолэҥер • Шолэҥер • Шонсола • Шуйка • Элнет • Эсмекплак • Эҥервож • Юлъял • Юмбылак • Яктерлӱвал • Ялпай • Янашбеляк

[2010X-1] Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения городов, районов, городских и сельских населённых пунктов

[Мари-Луговая-2] Пекшеева, 2021, с. 36.

[3] Приказ Министерства природных ресурсов Российской Федерации от 28 марта 2007 г. № 68 «Об утверждении Перечня лесорастительных зон и лесных районов Российской Федерации»

[4] Mari-Lugovaya (англ.). GeoNames. Тергыме кече: 16 идым 2021. Архивлыме 21 идым 2021 ий.

[5] Схема территориального планирования муниципального образования "Звениговский муниципальный район" Республики Марий Эл (неопр.). Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП). Тергыме кече: 16 идым 2021. Архивлыме 16 идым 2021 ий.

[6] Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (руш.) (3 пеледыш 2011).

[7] ttps://web.archive.org/web/20160314122816/http://lingvarium.org/russia/BD/02c_Marii-El_new.xls (неопр.).

[8] ttp://statmari.gks.ru/VPN2010/infobull/Forms/web.aspx (неопр.).

[9] Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России» (неопр.). Тергыме кече: 16 идым 2021. Архивлыме 14 ӱярня 2016 ий.

[archiv-10] ¹ ² ³ Деревня МАРИ-ЛУГОВАЯ (ОЛЫКТУР, ЛУГОВОЙ околоток) | Государственное бюджетное учреждение "Государственный архив Республики Марий Эл" (неопр.). Государственный архив Республики Марий Эл. Тергыме кече: 27 пеледыш 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]