М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр
| М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр | |
|---|---|
| М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театр | |
| Театрын пӧртшӧ 2014 ийыште | |
| Ончычсо вуйлӱм |
Марий калыкын куснен коштшо театр (1919—1929) Марий кугыжаныш театр (1929—1948) М. Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш театр (1948—1949) М. Шкетан лӱмеш Марий ушымо драме театр (1948—1968) М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш театр (1968—1992) М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театр (1992—2002) |
| Театрын типше | драме |
| Негызлыме | 1 кылме 1919 |
| Награде |
|
| Театр оралте | |
| Верланымаш | Йошкар-Ола |
| Адрес | Ленин пл., 2 пӧрт |
| Архитектур стиль | кызытсе классицизм |
| Архитектор | Павел Самсонов |
| Чоҥымаш | 1953—1961 |
| Почмо | 1962 ий |
| Шыҥдартыш | 610 |
| Вуйлатымаш | |
| Ведомство | Марий Эл Республикын Тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерстве |
| Вуйлатыше | Эрик Юзыкайн[2] |
| Художественный вуйлатыше | Василий Пектеев |
| Тӱҥ режиссёр | Роман Алексеев |
| Тӱҥ сӱретче | Сергей Таныгин |
| Сайт | shketan.ru |
| Российын тӱвыра югыпого объектше - регион кӱкшытан рег. № 121510197210005 (ЕГРОКН) объект № 1200000176 (БД Викигида) |
М. Шкетан лӱмеш марий калыкле драме театр — марий калыкын эн тошто театрже. Театр пӧрт Йошкар-Ола покшелне, Ленин площадьыште, верланен.
Художественный вуйлатыше (1987 гыч 2002 марте, 2018 ий гыч 2025 ий марте) Василий Пектеев лийын.
Театрын эртымгорныжо
1919 ийыште Озаҥ губернийын Чарла гыч Краснококшайскыш вашталтен лӱмдымӧ уездный олаштыже (кызыт Йошкар-Ола) икымше профессионал марий театр коллектив шочын. 1919 ий 1 ноябрьыште Ошламучаш школ пеленысе драмкружок негызеш Озаҥ губернийын калык туныктымаш пӧлкажын пунчалже дене марий калыкын куснен коштшо театржым ыштыме. Театрын шочмо кечыжлан 1919 ий 29 ноябрь шотлалтеш — тиде кечын Тыныш Осыпын «Закон шумлык» драмыжын премьерыже лийын.
1919 ий гыч 1929 ий марте театр куснен коштшо семын лийын.
1927 ийыште режиссёр Наум Календер (1901—1958) марий сем-драме сымыктыш студийым негызлен. Икымше погымаш лийын, тунемаш 18 еҥым налме. 1929 ий 23 октябрьыште студийын икымше выпускшо лийын. Тидын годым студийым Марий кугыжаныш драме театрыш официальнын вашталтыме. Студийым вуйлатыше Н. И. Календерым театрын художественный вуйлатышыжлан шогалтыме. Студийын 15 выпускникше театрын труппыжо лийын.
1934 ийыште театрын режиссёржылан Н. Д. Станиславскийым (1905—1970) шогалтыме. Тудо Сергей Чавайнын кусарымыж дене А. Н. Островскийын «Кӱдырчан йӱр» пьесыж почеш спектакльым марий йылме дене шынден.
1937—1938 ийлаште театрын шуко пашаеҥже тӱшка политик репрессийын жертвыже лийын. Марий АССР-ысе НКВД-н тыршымыж дене А. Маюк-Егоров, Йыван Кырла, А. Филиппова, В. Якшов, П. Карпов, П. Мусаева, А. Ложкин, А. Мамуткин, З. Белкин, А. Янаев да молат коленыт, нуным националистический контрреволюционный организацийыш ушнышо семын титакленыт. 1937 ий 31 октябрьыште Марий АССР-ысе НКВД-н пашаеҥже-влак театр сымыктышын 12 палыме пашаеҥжым лӱен пуштыныт. 1937 ий 11 ноябрьыште Сергей Чавайным лӱен пуштмо.
Тӱҥалше сарлан кӧра 1941 ий августышто Марий кугыжаныш театрым куснен коштшо театрыш савырыме да У Торъял посёлкыш кусарыме.
1948 ий 29 ноябрьыште МАССР Министр-влак Каҥашын пунчалже дене Марий кугыжаныш театрлан М. Шкетанын лӱмжым пуымо.
1956 ийыште Сергей Григорьевич Чавайным колымыж деч вара реабилитироватлыме, тидыже тудын «Мӱкшотар», «Акпатыр», «Марий рото» пьесыже-влакым сценыш пӧртылташ амал лийын.
1992 ийыште М. Шкетан лӱмеш Маргостеатр М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле театрыш вашталтен лӱмдалтын.
1998 ийыште Марий калыкле театр «Шӧртньӧ пальме» Тӱнямбал театрлык призым налын.
2002 ийыште М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле театр М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрыш вашталтен ышталтын.
2019 ийыште М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле театр ончышо-влакым уэмдыме кӧргыж дене куандарен[3].
Актёр-влак
Труппо пелен:
- Российын сулло артистше, РМЭ-н калык артистше Василий Валерианович Домрачев, театр да кино артист, режиссёр;
- Российын сулло артистше-влак: Кузьминых Олег Елизарович, Медикова Маргарита Егоровна, Смирнов Иван Викентьевич;
- РМЭ-н калык артистше-влак: Антонова Антонина Алексеевна, Макарова Раисия Васильевна, Строганова Светлана Васильевна, Харитонова Ольга Федотовна;
- РМЭ-н (МАССР-ын) сулло артистше-влак: Алексеев Роман Юрьевич, Алексеев Юрий Валерьевич, Бирюков Александр Васильевич, Бусыгин Андрей Витальевич, Данилов Сергей Ксенофонтович, Егошина Алина Николаевна, Почтенева Марина Георгиевна[4], Сандакова Светлана Викторовна, Сергеев Евгений Аркадьевич.
Ончычсо актёр-влак
- Бурлаков, Виктор Дмитриевич (1927—2010), РСФСР-ын калык артистше.
- Бояринова Вера Ильинична (1924—1996), Марий АССР тӱвыран сулло пашаеҥже.
- Волков, Арсений Афанасьевич (1923—1994), Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже.
- Григорьев Тимофей Григорьевич (1908—1989), РСФСР-ын сулло артистше.
- Кириллова, Сарра Степановна (1932—2004), Марий Эл Республикын калык артисткыже.
- Копцев Геннадий Романович (1942—1994), РСФСР-ын сулло артистше.
- Коршунов, Константин Максимович (1929—2007), РСФСР тӱвыран сулло пашаеҥже, Марий АССР-ын сулло артистше.
- Кузьминых, Степан Иванович (1918—1990), РСФСР-ын калык артистше.
- Матвеев, Иван Сергеевич (1925—1994), РСФСР-ын сулло артистше.
- Михайлова, Мария Михайловна (1920—2001), РСФСР-ын сулло артисткыже.
- Никитин, Иван Семёнович (1930—2009) — Марий АССР-ын калык артистше.
- Пушкин, Георгий Максимович (1907—1993), РСФСР-ын сулло артистше.
- Регеж-Горохов, Василий Михайлович (1937—2022), РСФСР-ын сулло артистше.
- Романова, Майя Тимофеевна (1927—2014), РСФСР-ын сулло артисткыже.
- Россыгин, Илья Иванович (1918—1962), Марий АССР-ын калык артистше.
- Рязанцев, Юрий Иванович (1940—1993), Марий ССР-ын калык артистше.
- Савельев, Сергей Иванович (1911—1980), РСФСР-ын сулло артистше, Марий АССР сымыктышын сулло пашаеҥже.
- Савинов Эчан (1896—1942), актёр, драматург.
- Смирнова, Прасковья Алексеевна (1909—1947) — Марий АССР-ын калык артисткыже.
- Страусова, Анастасия Гавриловна (1905—1982), РСФСР-ын сулло артисткыже, Марий АССР-ын калык артисткыже.
- Тихонова, Анастасия Тихоновна (1909—1987), РСФСР-ын сулло артисткыже.
- Харитонова, Ольга Федотовна (1947—2021), Марий Эл Республикын калык артисткыже.
- Чавайн, Галина Сергеевна (1925—1985), РСФСР тӱвыран сулло пашаеҥже.
- Якаев Иван Тарасович (1912—1982), РСФСР-ын сулло артистше.
Театрын тӱҥ спектакльже-влак
Репертуар (1919—2004) премьере кече дене[5][6]:
|
|
Театрын спектакльже-влак[7][8]:
|
|
|
|
Палемдымаш
- ↑ Ведомости Верховного Совета РСФСР. – М.: Издание Верховного Совета РСФСР, 1969. – № 52 (26 декабря). – 949 – 1028 с. – Алфавитно-предметный указатель за 1969 год: с. 992 – 1026. – [Статьи 1483 – 1545.]
- ↑ Юзыкайн Эрик Алексеевич (руш.). Тергыме кече: 4 сорла 2025. Архивлыме 20 кылме 2019 ий.
- ↑ Старейший театр Марий Эл открылся после реконструкции (руш.) (10 шыжа 2019). Тергыме кече: 4 сорла 2025. Архивлыме 16 пеледыш 2020 ий.
- ↑ От всей души поздравляем! Тергыме кече: 4 сорла 2025. Архивировано из оригинала 11 пеледыш 2016 ий.
- ↑ М. А. Георгина. Марийский драматический театр. Страницы истории (1917—1978). — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ им. В. М. Васильева, 1979. — С. 173—186. — 186 с. — 1500 экз.
- ↑ Н. И. Кульбаева. Артисты марийского театра. Биобиблиографический справочник. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ им. В. М. Васильева, 2005. — С. 260—282. — 288 с. — 1500 экз. — ISBN 5-94950-016-4.
- ↑ Спектакли. Тергыме кече: 4 сорла 2025. Архивлыме 15 ӱярня 2016 ий.
- ↑ «Любовь людей» показали в Казани. Тергыме кече: 4 сорла 2025. Архивировано из оригинала 8 вӱдшор 2016 ий.
Литератур
- Марийский государственный драматический театр им. М. Шкетана. Фотоальбом / Сост. С. И. Иванов. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1969. — 3000 экз.
- М. А. Георгина. Марийский драматический театр. Страницы истории (1917—1978). — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ им. В. М. Васильева, 1979. — 186 с. — 1500 экз.
- Н. И. Кульбаева. Артисты марийского театра. Биобиблиографический справочник. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ им. В. М. Васильева, 2005. — 288 с. — 1500 экз. — ISBN 5-94950-016-4.
- Марийский национальный театр драмы им. М. Шкетана // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 515—516. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- «Марийский народ создан для театра». — Газета «Ваш новый день», 26 марта 2011 г.
- «Первый марийский мюзикл победил в споре с балетом». — «Марийская правда», 30 марта 2013 г.
- «Троллейбусышто южгунам оксамат огыт йод». — «Кугарня», 14 марта 2014 г.
- «„Майатулын“ дневникше Фестиваль корныш лектын». — «Марий Эл», 23 октября 2014 г.
- «„Майатулын“ дневникше Акым критик веле огыл, ончышат пуа». — «Марий Эл», 27 октября 2014 г.
- «В ожидании тепла». — Газета «Йошкар-Ола», № 4, 3 февраля 2015 г.
- «Икымше вашлиймаш пытартыш ынже лий». — Газета «Марий Эл», 14 февраля 2015 г.
- «Грёзы о сцене стали реальностью». — «Марийская правда», 27 октября 2015 г.
- «Кресӱдыр — йӧратыме ӱдыр». — Газета «Марий Эл», 17 ноября 2015 г.
Кылвер-влак
- Марийский национальный театр драмы им. М. Шкетана (неопр.). М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр. Тергыме кече: 1 сорла 2025.
