Медикова, Маргарита Егоровна

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Маргарита Егоровна Медикова
Маргарита Медикова
Медикова, Маргарита Егоровна.jpg
Шочмо кече 1963 ий 19 пургыж(1963-02-19) (63 ий)
Шочмо вер РСФСР, Марий АССР, Шернур кундем, Шӱргыял ял
Гражданлык  СССР
 Россий
Паша сомыл артистке
Награде да премий

Маргарита Егоровна Медикова (шоч. 19 пургыж 1963, Шӱргыял, Марий Автоном Совет Социализм Республик) ― марий совет да россий театр актрисе, сылнымутым йӱкын лудшо. М. Шкетан лӱмеш Марий драме театрын ик эн ончыл актрисыже (1985 ий гыч). Россий Федерацийын сулло артистше (2005). Марий Эл Республикын калык артистше (1999). Марий Эл Республикын кугыжаныш премийжын (2009) да Йыван Кырла лӱмеш калыкле театр премийын (1998, 2011, 2013, 2015, 2016, 2017) лауреатше. 2023 ийыште «Марий Эл ончылно суапшылан» орденын медальже дене палемдалтын.

Илыш корно

1963 ий 19 пургыжышто Марий Элысе Шернур вел Шӱргыялеш шочын[1][2].

1980 ийыште шочмо кундемысе Мустай селасе кыдалаш школым тунем пытарен. 1985 ийыште ГИТИС-ым тунем пытарен (РСФСР-ын калык артистше П. О. Хомскийын курсшо ― III калыкле студий)[2].

ГИТИС деч вара М. Шкетан лӱмеш марий калыкле драме театр труппыш налме[2].

2009 ий гыч Йошкар-Оласе Йоча да самырык-влакын полатыштышт ешартыш шинчымашым пуышо туныктышылан пашам ыштен[2].

Кызыт Йошкар-Олаште ила да пашам ышта[3][4].

Сымыктыш пашаже

М. Шкетан лӱмеш Марий драме театрын сценыштыже 100 утла рольым модын. Тӱрлӧ койышан драме да комедий сынан образ-влакым чоҥен, нуно айдемын волгыдо кӧргӧ куатше да койышын рӱдыжым келгын почмо дене ойыртемалтыт. Тудын модмыжо шӱм-чон гыч лекше, кугун тургыжландарыше, персонаж-влакын койышыштым иктешлен ончыктымо дене палемдалтын. Актрисын героиньыже-влак драме да шкешотан пӱрымашышт дене шарнымашеш кодыт: Нюра курсын диплом спектакльыштыже «Сÿан кечын» (В. Розов «В день свадьбы», 1985), Товашова колхоз председатель (М. Рыбаков «Оза вате», 1986), Рая ден Нюра А. Пудинын «Анахорет-шамыч» (1989) да «Пыжаш» (1990) драмылаште, Ӱдырамаш (Е. Семёнов «Тойыде кодшо-влак», 1996), Ямбика (В. Абукаев-Эмгак «Ош кече йымалне», 2002) да молат. 1998 ийыште К. Коршуновын «Пÿрыдымö пÿрымаш» (1997) драмыштыже Лизан рольжым модмылан Йыван Кырла лӱмеш театр премийын лауреатше лийын[2].

Актрисын мыскараче усталыкше тӱнямбал да руш классике комедийым модмаште почылтын: Мария (В. Шекспир «Латкокымшо йÿд», 1987), Фёкла Ивановна тулаче (Н. Гоголь «Каче пазар», 1994), Наталья Степановна ден Татьяна Алексеевна (А. Чехов «Маска юбилей», 1993), Ничкина ден Лебёдкина А. Островскийын «Мом кычалат, тудымак муат» (2000) да «Вараш кодшо йöратымаш» (2000) моло пьесылаштат[2].

Тудын чоҥымо шуко роль воштылчык шӱлыш да пӱсӧ калык мыскара дене ойыртемалтеш: Лаика (М. Рыбаков «Тÿрлемÿдыр», 1991), Таиса (А. Волков «Оръеҥ мелна», 1991), Оза (Ю. Байгуза, В. Пектеев «Шöртньö лудо», 2002) да молат[2].

Комедийлаште актрисе шке уста фантазийжын чыла поянлыкшым да тӱрлын ончыктылмо йӧн-влакым кучылтеш: Макарская (А. Вампилов «Кугерге», 1990), Лаура ден Клара (Э. де Филиппо, Т. Гуэрра да Л. Ласко «Калтатше ярас, калтак, але Страсти по-итальянски», 1996), Катерий (Ф. Крец «Роза-Розмарий», 2003)[2].

Актрисын усталык погыштыжо пеш чот ӱшандарен модмо роль-влак улыт: Логин кува (Л. Яндаков «Тулык ава», 1989), Нени кува (М. Шкетан «Ачийжат-авийжат!..», 1998). «Йошкар-Ола театральная» фестивальыште (1995) С. Чавайнын произведенийже-влак почеш В. Пектеевын, Ю. Байгузан «Окса тул» (1994) комедийыште кува эн сай эпизодысо роль семын приз дене палемдалтын[2].

«Калевала» финн эпос почеш спектакльыште М. Медикован чоҥымо Лоухан рольжым (1997) театр критик-влак кӱкшын акленыт[2].

Тудын сценысе образше-влак, пӱсылык ден лӱддымылыкым арален, утларак келгын да тичмашын ончыкталтыт: Марта (А. Камю «Йоҥылыш», 1995), Элви ден Ньоган аваже Ю. Байгузан «Поргем ÿмбалне ÿжара» (1998), «Порсын лÿҥгалтыш» (1999) драме-притчылаштыже да молат[2].

2004—2005 ийласе театр тургымышто «Эн сай ӱдырамаш роль» номинацийыште З. Долгован пьесыж почеш «Пысман корем» спектакльыште Чачин образшым чоҥымылан М. Шкетан лӱмеш театрын Чапкагазше дене палемдалтын. А 2005—2006 ийласе театр тургымышто В. Розовын пьесыж почеш «Сӱан кечын» спектакльыште Алевтина Петровнан рольжылан «Кокымшо планан эн сай ӱдырамаш роль» номинацийыште диплом дене палемдалтын[2].

2008 ийыште Йошкар-Олаште финн-угор калык театр-влакын VII тӱнямбал фестивальышт М. Шкетан лӱмеш марий драме театр Ф. Буляковын пьесыж почеш «Эрта ӱмырем, кодеш кумылем» спектакльым ончыктен, Медикова Куван рольжым модын. Фестивальын жюриже тудын пашажым палемден да «Эн сай ӱдырамаш роль» номинацийыште диплом дене суапландарен[2].

2009 ийыште М. Шкетанын пьесыж почеш «Ачийжат-авийжат» (2008) спектакльыште Нени Куван рольжылан Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийже дене палемдалтын[2].

2011 ийыште В. Абукаев-Эмгакын пьесыж почеш «Кайыккомбо кашта» спектакльыште Сайнайын рольжым модмылан «Эн сай ӱдырамаш роль» номинацийыште Йыван Кырла лӱмеш калыкле театр премийым сулен[2].

Марий поэзий театрым вияҥдымашке кугу надырым пыштен. Тудын йоҥгалтарыме передаче-влак Марий Элысе радио, телевидений фондлаште шӧртньӧ погылан шотлалтыт. 2018 ийыште Йошкар-Олаште «Илышнам ме шкеак модына: артистын пӱрымашыж нерген» шарнымаш книгам савыктен[5][6].

1995 ийыште Марий Эл Республикын сулло артистше, а 1999 ийыште — Марий Эл Республикын калык артистше чаплӱмым сулен. 2005 ийыште «Россий Федерацийын сулло артистше» чаплӱмым пуымо[2].

2023 ийыште «Марий Эл ончылно суапшылан» орденын медальже дене палемдалтын[7][8][9].

Тӱҥ роль-влак

М. Е. Медикован модмо роль-влак лӱмер[2][10][11]:

  • Нюра (В. Розов «Сÿан кечын» / «В день свадьбы», 1985)
  • Председатель колхоза Товашова (М. Рыбаков «Оза вате» / «Хозяйка», 1986)
  • Мария (В. Шекспир «Латкокымшо йÿд» / «Двенадцатая ночь», 1987)
  • Марина (С. Николаев «Салика», 1988)
  • Рая (А. Пудин «Анахорет-шамыч» / «Анахореты», 1989)
  • Логин кува (Л. Яндаков «Тулык ава» / «Кукушка», 1989)
  • Нюра (А. Пудин «Пыжаш» / «Очаг», 1990)
  • Макарская (А. Вампилов «Кугерге» / «Старший сын», 1990)
  • Лаика (М. Рыбаков «Тÿрлемÿдыр» / «Кружевница», 1991)
  • Таиса (А. Волков «Оръеҥ мелна» / «Свадебные блины», 1991)
  • Наталья Степановна и Татьяна Алексеевна (А. Чехов «Маска юбилей» / «Медведь. Юбилей. Предложение», 1993)
  • Сваха Фёкла Ивановна (Н. Гоголь «Каче пазар» / «Женитьба», 1994)
  • Старуха (В. Пектеев, Ю. Байгуза «Окса тул» / «Блеск монет», 1994)
  • Марта (А. Камю «Йоҥылыш» / «Недоразумение», 1995)
  • Женщина (Е. Семёнов «Тойыде кодшо-влак» / «Непогребённые», 1996)
  • Лаура и Клара (Э. де Филиппо, Т. Гуэрра и Л. Ласко «Калтатше ярас, калтак, але Страсти по-итальянски», 1996),
  • Лиза (К. Коршунов «Пÿрыдымö пÿрымаш» / «Несужденная судьба», 1997)
  • Лоуха, хозяйка Похъелы (П. Лиски, пост. финского эпоса «Калевала», 1997)
  • Нени кува (М. Шкетан «Ачийжат-авийжат!..» / «Эх, родители!..», 1998)
  • Элви (Ю. Байгуза «Поргем ÿмбалне ÿжара» / «Заря над пропастью», 1998)
  • Ньоган (Ю. Байгуза «Порсын лÿҥгалтыш» / «Шёлковые качели», 1999)
  • Ничкина (А. Островский «Мом кычалат тудымак муат» / «За чем пойдёшь, то и найдёшь]]», 2000)
  • Лебёдкина (А. Островский «Вараш кодшо йöратымаш» / «Поздняя любовь», 2000)
  • Ямбика (В. Абукаев-Эмгак «Ош кече йымалне» / «Под солнцем светлым», 2002)
  • Оза (Ю. Байгуза, В. Пектеев «Шöртньö лудо» / «Золотая утка», 2002)
  • Катерий (Ф. Крейц «Роза-Розмарий» / «Без меня меня женили», 2003)
  • Чачи (З. Долгова «Пысман корем» / «Овраг», 2005)
  • Алевтина Петровна (В. Розов «Сӱан кечын» / «В день свадьбы», 2006)
  • Старуха (Ф. Буляков «Эрта ӱмырем, кодеш кумылем» / «Святое дело», 2008)
  • Сайнай (В. Абукаев-Эмгак «Кайыккомбо кашта /» «Млечный путь», 2011)

Усталык нерген аклымаш

«Маргарита Медикова — тӱнямбал кӱкшытан актрисе. Тудын чапле физический да йӱк ойыртемже, вес ро́льыш пураш кугу мастарлыкше уло. Тудо пеш эмоциональный актрисе». Пааво Лиски, режиссёр (Финляндий)[2].

Пагалымаш

  • Россий Федерацийын сулло артистше (2005)[2];
  • Марий Эл Республикын калык артистше (1999)[2];
  • Марий Эл Республикын сулло артистше (1995)[2];
  • «Марий Эл ончылно суапшылан» орденын медальже (2023) ― шуктымо пашаште сеҥымаш-влаклан да театр сымыктышым вияҥдымашке надырлан[12][13];
  • М. Шкетан лӱмеш Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийже (2009) ― М. Шкетан лӱмеш пьесыж почеш «Ачийжат-авийжат» спектакльыште Нени Куван рольжылан[2];
  • Й. Кырла лӱмеш калыкле театр премий ― К. Коршуновын «Пÿрыдымö пÿрымаш» драмыштыже Лизан рольжылан(1998); В. Абукаев-Эмгакын пьесыж почеш «Кайыккомбо кашта» спектакльыште Санайын рольжым модмылан (2011); М. Рыбаковын «Морко сем» пьесыж почеш спектакльыште Кропинян рольжылан (2013), Д. Богославскийын «Айдеме йӧратымаш» пьесыж почеш спектакльыште Лидия Фёдоровнан рольжылан (2015); Ю Байгузан «Кресӱдыр» пьесыж почеш спектакльыште Аван рольжылан (2016), М. Рыбакова «Эргымлан кузык» спектакльыште Серапин рольжылан (2017)[2];
  • «Йошкар-Ола театральная» фестивальын эн сай эпизод рольлан дипломжо (1995) — С. Чавайнын произведенийлаже почеш В. Пектеевын да Ю. Байгузан «Окса тул» (1994) комедийыште Куван рольжылан[2].

Палемдымаш

  1. ↑ Шургуял | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Медикова Маргарита Егоровна • М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр (неопр.). М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театр. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  3. ↑ «Отдает себя театру без остатка» – актриса Маргарита Медикова отмечает свой юбилей (неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  4. ↑ Медведевский район, Республика Марий Эл, Сайт газеты Вести, В артисты возьмете? moyaokruga.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  5. ↑ «Моя жизнь – это театр». Маргарита Медикова - 15 Февраля 2023 - Сернурская ЦБС. sernurlib.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  6. ↑ МБУК "Моркинская ЦБС" - Новинки литературы. www.biblmorki.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  7. ↑ Выпускница ГИТИСа актриса Марийского театра драмы имени Шкетана Маргарита Медикова отметила 60-летие (руш.). gitis.net. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  8. ↑ Артистку марийского театра наградили медалью ордена «За заслуги перед Марий Эл». www.marpravda.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  9. ↑ Артистка театра Шкетана получила медаль ордена «За заслуги перед Марий Эл» (руш.). www.mk-mari.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  10. ↑ 19 февраля свой 60-летний юбилей отмечает актриса Марийского театра драмы им. М. Шкетана Маргарита Медикова | Газета нашего города (неопр.) (19 пургыж 2023). Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  11. ↑ Маргарита Медикова: "Театр люблю безгранично". www.marpravda.ru. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  12. ↑ редакция «Кидшер». Медикова награждена медалью ордена «За заслуги перед Марий Эл» (неопр.). Кидшер (14 пургыж 2023). Тергыме кече: 24 пургыж 2023.
  13. ↑ Артистку театра Шкетана наградили медалью ордена «За заслуги перед Марий Эл» (руш.). МариМедиа. Тергыме кече: 24 пургыж 2023.

Литератур

  • Медикова Маргарита Егоровна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 233. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Медикова Маргарита Егоровна // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 534. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Глушкова З. М., Зайниев Г. З. Медикова Маргарита Егоровна // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 277. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.
  • Энциклопедия театров Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание. ― Йошкар-Ола, 2019.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Медикова,_Маргарита_Егоровна&oldid=1232335" гыч налме